Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

Agriingkayo!  |  Oktubre 2012

Panagballigi Kontra iti Sobra a Kinalukmeg Dagiti Agtutubo

Panagballigi Kontra iti Sobra a Kinalukmeg Dagiti Agtutubo

SIGUN iti Department of Health and Human Services iti U.S., iti nagbaetan ti 1980 ken 2002, nagtriple ti bilang dagiti agtutubo a nalukmeg ken nasurok a nagdoble dayta kadagiti ubbing. Karaman kadagiti agpaut a peggadna ti alta presion, diabetes, sakit ti puso ken ur-urat, ken sumagmamano a kita ti kanser. *

Mabalin nga adu ti makagapu iti sobra a kinalukmeg dagiti ubbing. Karaman kadagita ti kanayon a nakatugaw nga estilo ti panagbiag, dagiti patalastas a mangatrakar kadagiti agtutubo, ken ti alisto a pannakagun-od ken kinalaka dagiti saan a nasustansia a taraon. Kuna ti Centers for Disease Control iti U.S.: “Ti sobra a kinalukmeg dagiti ubbing ket resulta ti pannangan iti adu unay a calorie ken ti kurang a pannakawatwat ti bagi.”

Nasayaat ngarud nga usigen a naimbag dagiti ubbing, agtutubo, ken adulto dagiti ugalida iti pannangan. Makatulong ti sumagmamano a simple a pamay-an a di kasapulan nga agbalinka a nalabes. Alaentay a pagarigan ti agtutubo a ni Mark. Binaliwanna dagiti ugalina iti pannangan isu a simmayaat unay ti salun-atna ken naragragsaken. “Mannanganak idi kadagiti di makapasalun-at a taraon,” inamin ni Mark. Isu ket kinasarita ti Agriingkayo! tapno maammuan no kasano a nagbalbaliw.

Kaano a nangrugi ti problemam iti pannangan?

Idi nagraduarak iti haiskul. Masansan idin a manganak iti restawran. Adda dua a fast-food a restawran iti asideg ti pagtartrabahuak isu a dandani inaldaw a mangmanganak sadiay. Para kaniak, al-alisto ti mapan mangan iti restawran ngem ti mangisagana iti balonko.

Komusta met idi pimmanawkan iti poder ti nagannakmo?

Kimmaro ti problemak iti pannangan. Diak ammo ti agluto, awan met adu a kuartak; idinto ta labsak laeng ti dua a kalye, makitakon ti paboritok a fast-food a restawran. Ti pannangan sadiay ti kasla kaalistuan ken kalakaan a solusion. Malaksid iti di umiso a taraon, nagadu pay ti kankanek. Diak mapnek iti regular nga order. Agorderak iti aniaman a kabaelak a gatangen:  ad-adu a French fries, dakdakkel a soft drink, ken maysa nga ekstra a hamburger, ken daydiay kadakkelan.

Ania ti namagbalbaliw kenka?

Idi nasurok bassit a 20 ti tawenko, maseknanakon iti salun-atko. Gapu ta nalukmegak, kanayon nga aglaladutak ken kurang ti kompiansak iti bagik. Ammok a nasken idin nga agbalbaliwak.

Kasanom a nakontrol ti pannanganmo?

In-inut ti namay-ak. Umuna, kinissayak ti kaadu ti kankanek. Kunak no kua iti bagik, “Saan a daytoy ti maudi a pannanganko; manganakto manen.” No dadduma, talaga a panawak ti lamisaan a pangpanganak. Ngem mayat ti riknak kalpasanna, a kas man la nangabakak.

Adda kadi dagiti interamente a liniklikam?

Adda. Kas pagarigan, diak umin-inumen iti soft drink, danum laengen. Marigatanak idi ta paboritok ti soft drink ken kagurgurak ti danum. No uminumak iti danum, pasarunuak dayta iti juice tapno adda mananamko. Idi nairuamakon, kaykayatkon ti danum.

Ania pay ti inaramidmo malaksid iti dimon pannangan iti di nasustansia?

Sinuktak dagita kadagiti nasustansia. Rinugiak kadagiti prutas—mansanas, saba, strawberry, blueberry, raspberry, ken melon. Mangmanganak metten iti ikan ken karne a bassit ti tabana ngem aduan iti protina, kas iti tuna wenno manok. Idi agangay, dagitan ti sumagmamano kadagiti paboritok. Ad-adun ti kanek a nateng ngem iti dadduma pay a putahe. Natakuatak a no agmeriendaak iti makapasalun-at sakbay ti pannangan, diakto masobraan ti mangaldaw wenno mangmalem. Idi agangay, awanen ti ganasko a mangan kadagiti saan a nasustansia a taraon.

Pulos kadi a dikan mangmangan iti restawran?

Saan man met, ngem sagpaminsan laengen. No mapanak man, kontrolek ti kaadu ti kanek. No adu unay ti maidasar, dumawatak iti plastik, sa ikabilko iti dayta ti kagudua ti kanek sakbay a manganak. Iti kasta, kalkalainganna laeng ti makanko. Makonsiensiaak ngamin no adda matda a taraon iti pingganko.

Ania dagiti nagunggonam kadagiti inaramidmo a panagbalbaliw?

Naksayan ti timbangko, ken nagangganaygayakon. Nasaysayaaten ti panagriknak iti bagik. Kangrunaan iti amin, ammok a no ay-aywanak ti salun-atko, padpadayawak ti Dios a nangisagut kaniak iti biag. (Salmo 36:9) Impagarupko idi no makauma ti nasalun-at a panagbiag. Ngem ita ta makapasalun-aten dagiti kankanek, diak isukat dayta iti aniaman! *

^ par. 2 Ti termino a “sobra a kinalukmeg dagiti ubbing” tukoyenna ti sakit a mangapektar kadagiti ubbing ken agtutubo. Sigun kadagiti eksperto, 70% ti posibilidad a dagiti nalukmeg nga agtutubo ket agbalin a sobra ti kinalukmegda inton adultodan.

^ par. 20 Ti Agriingkayo! ket saan a mangirekrekomenda iti aniaman a partikular a dieta. Rumbeng a tingitingen a naimbag ti tunggal maysa dagiti pagpilianna sakbay nga agdesision maipapan iti nutrision. Liklikan dagiti uso a dieta a posible a mamagpeggad iti salun-at.