Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

Agriingkayo!  |  1993-10-08

Agpegpeggad ti Anakyo!

Agpegpeggad ti Anakyo!

Ti pannakamolestia dagiti ubbing ket nakaal-alas a kinapudno iti daytoy dakesen a lubong. Kinuna ti magasin a Lear’s: “Ad-adda ti panangapektarna kadatayo ngem ti kanser, sakit ti puso, AIDS.” Ngarud marikna ti Agriingkayo! nga obligasionna a padasen a pagalertuen dagiti managbasana iti daytoy a peggad ken ti mabalinda nga aramiden iti dayta.—Idiligyo iti Ezequiel 3:17-21; Roma 13:11-13.

KADAGITI kallabes a tawen timmaud ti sangalubongan nga ikkis maipapan iti pannakamolestia dagiti ubbing. Ngem ti atension ti media, a napno kadagiti mabigbigbig a tattao a nangipudno iti publiko kadagiti bukodda a kapadasan iti panangabuso iti ubing, ti nangiturong iti dadduma a nalatak a di umiso a pannakaawat. Patien dagiti dadduma nga amin dagitoy a sasao maipapan iti panangraut kadagiti ubbing ket basta kaudian laeng nga uso. Iti kinapudnona, nupay kasta, awan ti kabbaro maipapan iti seksual a panangraut. Daytat’ dandani kas iti kapauten ti historia ti tao a mismo.

Maysa a Kadaanan a Parikut

Agarup 4,000 a tawenen ti napalabas, dagiti siudad ti Sodoma ken Gomorra nalatak ti kinadakesda iti moral. Ti pedophilia nalataken kadagiti adu a bisio ti rehion. Deskribiren ti Genesis 19:4 ti agmauyong iti sekso a panagderraaw dagiti taga Sodoma “manipud ubing agingga kadagiti lallakay” nga agtarigagay a mangrames kadagiti dua a lallaki a sangaili ni Lot. Usigenyo: Apay nga uray dagiti ubbing a lallaki rimmasuk ti riknada a mangrames kadagiti lallaki? Nalawag nga ar-aramidendan ti kinarugit dagiti homoseksual.

Adu a siglo kalpasanna, immakar ti nasion ti Israel iti rehion ti Canaan. Napeklanen daytoy a daga iti incesto, sodomia, bestialidad, panagbalangkantis, ken uray pay ti ritual a panangidaton kadagiti babassit nga ubbing kadagiti demonio a dios ta amin dagitoy a dakes nga aramid masapul a nalawag a maiparit iti Linteg ni Moises. (Levitico 18:6, 21-23; 19:29; Jeremias 32:35) Nupay adda dagiti pakdaar ti Dios, dagiti rebelioso nga Israelita, agraman dagiti dadduma nga agtuturayda, tinuladda dagitoy a nakaap-aprang nga aramid.—Salmo 106:35-38.

Nupay kasta, ti kadaanan a Grecia ken Roma, dakdakesda pay ngem ti Israel maipapan itoy. Gagangayen ti panangpapatay kadagiti ubbing kadagitoy dua nga ili, ket idiay Grecia nasaknap a maaw-awat nga ugali dagiti lallakay ti makidenna kadagiti ubbing a lallaki. Agraira dagiti lugar a sadiay masarakan dagiti ubbing a lallaki a mabalin nga usaren iti panagbalangkantis iti tunggal kadaanan a siudad a Griego. Idiay Imperio ti Roma, nasaknapen ti panagbalangkantis dagiti ubbing ta nabuangay dagiti naisangsangayan a buis ken bakasion a maipaay laeng iti dayta a negosio. Kadagiti pagbuyaan, marames dagiti ubbing a babbai ken mapilitda a mangaramid iti bestialidad. Dagiti umasping a kinaranggas nakasaksaknap kadagiti adu a sabali pay a kadaanan a nasion.

Ti ngay moderno a tiempo? Sibilisado unay kadin ti sangatauan a saanen nga agsaknap dagita a nakaam-amak nga aramid ti sekso itatta? Saan nga awaten dagiti estudiante ti Biblia daytoy a kapanunotan.  Pagaammoda a dineskribir ni apostol Pablo ti panawentayo a kas “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” Detaliado nga imbinsabinsana ti nasaknap a panagayat iti bagi, panagayat iti ragragsak, ken ti pannakapukaw ti gagangay nga ayat ti pamilia a mangringbaw iti moderno a kagimongan ken kinunana pay: “Dagiti tattao a dakes ken dagiti mangul-ulbod dumakesdanto la a dumakes.” (2 Timoteo 3:1-5, 13; Apocalipsis 12:7-12) Dimmakes kadi a dimmakes ti pannakamolestia ti ubing, a masansan nga isaksaknap “dagiti dakes a tattao ken mangul-ulbod”?

Maysa a Naganat a Parikut

Ti panangraut kadagiti ubbing ket masansan a naabbungotan iti kinalimed, ta dagitoy naawagan nalabit ti saan unay a maipulong kadagiti amin a krimen. Uray pay kasta, dagita a krimen nalawag nga immadun kadagiti kallabes a dekada. Idiay Estados Unidos, maysa a surbey maipapan iti tema ti inaramid ti Los Angeles Times. Naammuanna a 27 porsiento kadagiti babbai ken 16 porsiento kadagiti lallaki ti seksual a naabuso idi ubbingda pay. Nupay no makapakigtot dagitoy nga estadistika, nangatngato pay dagiti dadduma a naannad a pattapatta ti Estados Unidos.

Idiay Malaysia, immadu iti namimpat a daras dagiti naipadamag a panangmolestia iti ubing idi napalabas a dekada. Idiay Thailand, agarup 75 porsiento kadagiti lallaki iti maysa a surbey ti nangamin a nakidennada kadagiti ubbing a balangkantis. Idiay Alemania, pattapattaen dagiti opisial nga adda 300,000 nga ubbing a maabuso iti sekso iti tinawen. Sigun iti Cape Times iti Sud Africa, ti bilang dagiti naireport a kasta a panangraut ngimmato iti 175 porsiento idi kallabes a tallo a tawen. Idiay Netherlands ken Canada, naammuan dagiti managsirarak nga agarup maysa iti kakatlo kadagiti amin a babbai ti seksual a naabuso idi ubbingda. Idiay Finland, 18 porsiento kadagiti maika-9 a grado nga ubbing a babbai (15 wenno 16 tawen) ken 7 porsiento kadagiti lallaki ti naipadamag a nakidenna iti maysa a tao a lima a tawen nga inauna ngem kadakuada.

Kadagiti nadumaduma a daga naammuan dagiti makariro a damag maipapan kadagiti relihiuso a kulto a mangabuso kadagiti ubbing kadagiti sadistiko a seksual nga aramid ken panangtutuok. Masansan, dagidiay mangipadamag a biktimada kadagita a krimen dida mapapati, saanda a maipaayan ti asi.

Gapuna ti panangmolestia iti ubing ket saanen a kabbaro wenno nasaknapen; daytat’ nabayagen a parikut nga itan nakasaksaknapen. Makadadael ti epektona. Sagabaen ti adu a nakalasat ti nakaro a pannakarikna ti kinaawan mamaayna ken nababa a panagraem iti bagida. Inlista dagiti eksperto iti daytoy a tay-ak dagiti gagangay nga epekto kadagiti balasitang a [nakapadas] iti incesto, kas iti kellaat ken nalimed nga ipapanaw iti pagtaengan gapu ta malidliday, panangabuso ti droga ken alkohol, panagleddaang, panangikagumaan nga agbekkel, kinadelingkuente, kinalulok, di pannakaturturog, ken kinakapuy nga agsuro. Ti mabayag nga epektona mabalin nga iramanna ti kinakapuy a mangaywan iti anak, kinalamiis, di panagtalek kadagiti lallaki, pannakiasawa iti maysa a pedophile, lesbianismo, panagbalangkantis, ken panangmolestia iti ubing a mismo.

Dagitoy nga epekto ket di maliklikan ti biktima; wenno di mabalin a siuumiso a pakawanen dagiti dakes nga aramid gapu laeng ta naabusoka idi napalabas. Ti panangabuso dina ikeddeng a pagbalinen dagiti biktimana nga imoral wenno delingkuente; wenno waswasenna ti personal a rebbengenda nga agpili iti kamaudianan ti panagbiagda. Ngem dagitoy a gagangay a pagbanagan dagiti biktima ket pudpudno a peggad. Nayonanda ti kinaganat ti saludsod a, Kasano a masalaknibanmi dagiti annakmi manipud iti pannakamolestia?