Accessibility setting

Agpili iti lengguahe

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Mapan iti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

Agturturayen ti Pagarian ti Dios!

 KAPITULO 13

Dimmatag iti Korte Dagiti Mangikaskasaba iti Pagarian

Dimmatag iti Korte Dagiti Mangikaskasaba iti Pagarian

NAKAIPAMAYSAAN TI KAPITULO

Kas impadto ni Jesus, maipasango dagiti pasurotna iti ibubusor ti gobierno wenno dagiti lider ti relihion gapu iti trabahoda a panangasaba

1, 2. (a) Mainaig iti trabaho a panangasaba, ania ti sibaballigi nga inaramid dagiti lider ti relihion, ngem ania ti reaksion dagiti apostol? (b) Apay a nangasaba latta dagiti apostol uray no naparitanda?

KALKALPAS laeng ti Pentecostes 33 C.E. Sumagmamano a lawas pay laeng a naipasdek ti kongregasion Kristiano iti Jerusalem. Nalawag a nakita ni Satanas a nagsayaat dayta a gundaway tapno agtignay. Kayatna a dadaelen ti kongregasion sakbay a tumibker dayta. Dagus nga immaniobra ni Satanas dagiti pasamak tapno iparit dagiti lider ti relihion ti trabaho a panangikasaba iti Pagarian. Nupay kasta, situtured latta a nangasaba dagiti apostol, ket adu a lallaki ken babbai ti nagbalin a “manamati iti Apo.”—Ara. 4:18, 33; 5:14.

Nagrag-o dagiti apostol “agsipud ta naibilangda a maikari a maibabain maigapu iti naganna”

2 Nakapungtot dagiti bumusbusor isu nga iti daytoy a gundaway, imbaludda amin nga apostol. Ngem iti rabii, adda anghel ni Jehova a nangilukat kadagiti ruangan ti pagbaludan isu nga iti kabigatanna, mangaskasaba manen dagiti apostol! Naarestoda manen ken naisaklangda kadagiti agtuturay, a nangakusar kadagiti apostol a mangsalsalungasing iti bilin a mangiparit iti panangasaba. Situtured nga insungbat dagiti apostol: “Masapul nga agtulnogkami iti Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao.” Nakapungtot unay dagiti agtuturay isu a “kayatda idi a papatayen” dagiti apostol. Ngem iti dayta a narigat a situasion, bimmallaet ti mararaem a mannursuro iti Linteg a ni Gamaliel ket pinakdaaranna dagiti agtuturay: “Agaluadkayo . . . Dikay makibiang kadagitoy a tattao, no di ket baybay-anyo ida.” Nakaskasdaaw ta impangag dagiti agtuturay ti balakadna ket winayawayaanda dagiti apostol. Ania ti aramiden dagitoy a matalek a lallaki? Awan duadua a “nagtultuloyda nga awan sarday a mangisuro ken mangideklara iti naimbag a damag maipapan iti Kristo, a ni Jesus.”—Ara. 5:17-21, 27-42; Prov. 21:1, 30.

3, 4. (a) Ania a pamay-an ti nabayagen nga us-usaren ni Satanas a mangraut iti ili ti Dios? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo ken iti sumaruno a dua pay a kapitulo?

3 Ti kaso iti korte idi 33 C.E. ti kaunaan a panangbusor dagiti agtuturay iti kongregasion Kristiano, ngem saan a dayta ti maudi. (Ara. 4:5-8; 16:20; 17:6, 7) Iti kaaldawantayo, im-impluensiaan pay laeng ni Satanas dagiti bumusbusor iti pudno a panagdaydayaw tapno iparit ti gobierno ti trabahotayo a panangasaba. Nagduduma ti ipabpabasol dagiti bumusbusor iti ili ti Dios. Daddadaelentayo kano ti talna wenno manangriribuktayo, bumusbusortayo  kano iti gobierno, ken aglaklakotayo. Kadagiti maitutop a gundaway, dimmatag iti korte dagiti kakabsattayo tapno paneknekanda a di umiso dagita nga akusasion. Ania ti resulta dagitoy a kaso? Ania ti epektona kenka dagiti naipaulog a desision ti korte pinullo a tawenen ti napalabas? Usigentayo ti sumagmamano a kaso iti korte tapno maammuantayo no kasano a nakatulong dagita “iti panangidepensa ken legal a panangipasdek iti naimbag a damag.”—Fil. 1:7.

4 Iti daytoy a kapitulo, usigentayo no kasanotayo nga indepensa ti kalintegantayo a maaddaan iti wayawaya a mangasaba. Iti sumaganad a dua a kapitulo, usigentayo ti sumagmamano kadagiti inyulitayo a kaso iti korte tapno makapagtalinaedtayo a saan a paset ti lubong ken maannurottayo dagiti pagalagadan ti Pagarian.

Manangriribuk—Wenno Nasungdo a Mangitantandudo iti Pagarian ti Dios?

5. Iti maudi a paset ti 1930’s, apay a naaresto dagiti mangikaskasaba iti Pagarian, ken ania ti inaramid ­dagiti mangidadaulo?

5 Iti maudi a paset ti 1930’s, dagiti siudad ken estado ti intero a United States of America pinuersada dagiti Saksi ni Jehova a mangala iti permit wenno lisensia a mangasaba. Ngem saan a nangala dagiti kakabsat iti lisensiada. Ngamin, mabalin a makanselar ti lisensia ken patienda nga awan ti gobierno nga addaan iti kalintegan a manglapped iti bilin ni Jesus kadagiti Kristiano a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. (Mar. 13:10) Kas resultana, ginasut a mangikaskasaba iti Pagarian ti naaresto. Gapu iti dayta, napanunot dagiti mangidadaulo iti organisasion ti dumatag iti korte. Kayatda a paneknekan a saan a nainkalintegan ti inaramid ti Estado a mangipaidam kadagiti Saksi iti kalinteganda a mangalagad iti relihionda. Idi 1938, adda napasamak a nagresulta iti nagpateg a panagballigitayo iti korte. Ania dayta?

6, 7. Ania ti napasamak iti pamilia Cantwell?

6 Iti agsapa ti Martes, Abril 26, 1938, ni Newton Cantwell, nga agtawen iti 60; ti asawana a ni Esther; ken dagiti annakda a da Henry, Russell, ken Jesse—special pioneer-da amin—ket nakarubbuaten a mapan mangasaba iti agmalem iti siudad ti New Haven, Connecticut. Kinapudnona, nakasaganada a saan a makaawid iti dayta nga aldaw. Apay? Sumagmamano a daras a naarestodan, isu nga ammoda a mabalin a maarestoda manen. Kaskasdi, saan a dayta ti nangpabaaw iti tarigagay ti pamilia Cantwell a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. Simmangpetda iti New Haven a nakasakay iti dua a lugan. Ni Newton ti nangmaneho iti lugan ti pamiliada a napno iti literatura a naibatay iti Biblia ken kadagiti ponograpo. Ni met Henry, nga agtawen idi iti 22, ti nangmaneho iti sound car. Kalpasan laeng ti sumagmamano nga oras, pimmayso ti pagarupda ta pinasardeng ida dagiti polis.

7 Ni Russell, nga agtawen iti 18, ti immuna a naaresto sa da Newton ken Esther. Adda iti adayo ni Jesse, nga agtawen iti 16, ket kitkitaenna dagiti dadakkelna ken ti kabsatna a tiltiliwen dagiti polis. Mangaskasaba ni Henry iti sabali a paset ti ili isu nga agmaymaysan  ti agtutubo a ni Jesse. Ngem innalana ti ponograpo ket intultuloyna latta ti nangasaba. Adda dua a Katoliko a lallaki a nangipalubos ken ni Jesse a mangi-play iti nairekord a lektiur ni Kabsat Rutherford a napauluan iti “Enemies.” Ngem bayat a dengdenggenda ti lektiur, nakapungtot unay dagiti lallaki ket kayatda a kabilen ni Jesse. Sikakalma a pimmanaw ni Jesse ngem di nagbayag, adda polis nga immasideg kenkuana ket imbaludda met. Saan a kinasuan dagiti polis ni Esther, ngem kinasuanda ni Newton ken dagiti annakda. Ngem nawayawayaanda iti dayta met laeng nga aldaw gapu ta nagpiansada.

8. Apay a namati ti korte a manangriribuk ni Jesse Cantwell?

8 Kalpasan ti sumagmamano a bulan, idi Septiembre 1938, dimmatag ti pamilia Cantwell iti korte iti New Haven. Inkeddeng ti korte a nakabasol da Newton, Russell, ken Jesse iti panagkolekta iti donasion nga awan ti lisensiada. Iti laksid dagiti panagapelar iti Korte Suprema ti Connecticut, inkeddeng ti korte a nakabasol ni Jesse gapu iti panangdadaelna iti talna, wenno maysa a manangriribuk. Apay? Gapu ta ti dua a Katoliko a lallaki a dimngeg iti rekord ket nagtestigo iti korte a ti lektiur ininsultona ti relihionda ken pinagpungtotna ida. Tapno mabaliwan ti desision ti korte, nagapelar dagiti responsable a kakabsat iti organisasiontayo iti Korte Suprema ti Estados Unidos—ti kangatuan a korte iti pagilian.

9, 10. (a) Ania ti desision ti Korte Suprema iti Estados Unidos iti kaso ti pamilia Cantwell? (b) Kasanotayo a mabembenepisiaran agingga ita iti dayta a desision?

 9 Nangrugi idi Marso 29, 1940, ni Chief Justice Charles E. Hughes ken ti walo a kakaduana a hues dinengngegda ti argumento ni Kabsat Hayden Covington, nga abogado dagiti Saksi ni Jehova. * Idi indatag met ti abogado ti estado ti Connecticut ti argumentona tapno paneknekanna a manangriribuk dagiti Saksi, insaludsod ti maysa a hues: “Pudno kadi a ti mensahe nga inwaragawag idi ni Jesu-Kristo ket saan a nagustuan dagiti tattao idi kaaldawanna?” Simmungbat ti abogado ti estado: “Wen, ken no diak mariro, imbaga met ti Biblia no ania ti napasamak ken ni Jesus gapu iti panangiwaragawagna iti dayta a mensahe.” Umiso ti imbagana! Di napupuotan ti abogado a gapu iti imbagana, dagiti Saksi ket inyaspingna ken ni Jesus ken ti estado ket inyaspingna kadagiti nangakusar ken Jesus. Idi Mayo 20, 1940, nangyetnag ti Korte iti desision a pabor kadagiti Saksi.

Da Hayden Covington (sango, makintengnga), Glen How (kannigid), ken ti dadduma pay a rumrummuar iti korte kalpasan ti panangabakda iti kaso

10 Ania ti resulta daytoy a desision ti Korte? Daytoy ti nangpalawa iti saklawen ti kalintegan a mangalagad iti relihion tapno awan ti pederal, estado, wenno lokal a gobierno a makalapped iti narelihiosuan a wayawaya. Maysa pay, napaneknekan ti Korte a ti inaramid ni Jesse ket “saan a . . . pangta iti urnos ken talna ti publiko.” Gapuna, silalawag nga ipakita ti desision a dagiti Saksi ni Jehova ket saan a manangriribuk. Anian a nagpateg daytoy a panagballigi ti ili ti Dios iti korte! Kasanotayo a mabembenepisiaran pay laeng iti dayta? Kinuna ti maysa nga abogado a Saksi: “Gapu iti kalintegantayo a mangalagad iti relihion, nga awan ti aniaman a pagbutngantayo a makaiparit iti dayta, datayo a Saksi ket nawaya ita a mangiranud iti mensahe a mangyeg iti namnama kadagiti tattao iti lugar a pagnanaedantayo.”

Bumusbusor iti Gobierno—Wenno Manangiwaragawag iti Kinapudno?

Ti Quebec’s Burning Hate for God and Christ and Freedom Is the Shame of All Canada

11. Ania a kampania ti inaramid dagiti kakabsattayo iti Canada, ken apay?

11 Idi 1940’s, naipasango iti nakaro nga ibubusor dagiti Saksi ni Jehova iti Canada. Gapuna, idi 1946, tapno maipakaammo iti publiko a sinalungasing ti Estado ti kalintegantayo nga agdaydayaw, nangaramid dagiti kakabsattayo iti 16 nga aldaw a kampania ket inwarasda ti tract a napauluan iti Quebec’s Burning Hate for God and Christ and Freedom Is the Shame of All Canada. Detalyado ti panangibutaktak daytoy nga uppat ti panidna a tract kadagiti insungsong ti klero a panangriribuk, panangranggas dagiti polis, ken panangdarup ti grupo dagiti tattao kadagiti kakabsattayo iti probinsia ti Quebec. “Agtultuloy ti di nainkalintegan a panangaresto kadagiti saksi ni Jehova,” kuna ti tract. “Agarup 800 a kaso ti nakapila kontra kadagiti saksi ni Jehova iti Greater Montreal.”

12. (a) Ania ti reaksion dagiti bumusbusor iti kampania a panagiwaras iti tract? (b) Ania a kaso ti nakaidaruman dagiti kakabsat? (Kitaenyo met ti footnote.)

12 Ti tract ket saan a nagustuan ti Prime Minister iti Quebec a ni Maurice Duplessis, a nasinged ken ni Cardinal Villeneuve ti Romano Katoliko, isu a nangideklara iti “gubat nga awanan asi” maibusor kadagiti Saksi. Nagalisto a nagdoble ti bilang ti kaso dagiti Saksi. Manipud 800, nagbalin a 1,600. “Namin-adu nga  inarestodakami dagiti polis nga uray la saanmin a mabilang no namin-ano,” kinuna ti maysa a payunir a kabsat a babai. Dagiti Saksi a natiliwan nga agiwarwaras iti tract ket nakasuan iti “sedision.” *

13. Siasino dagiti immuna a naidarum iti sedision, ken ania ti desision ti korte?

13 Idi 1947, ni Kabsat Aimé Boucher ken dagiti annakna a da Gisèle, nga agtawen iti 18, ken ni Lucille, nga agtawen iti 11, ti damo a naidarum iti kaso a sedision. Nagiwarasda iti tract a Quebec’s Burning Hate iti asideg ti talonda iti turod nga adda iti abagatan ti Quebec City, ngem narigat a patien a manangriribukda. Ni Kabsat Boucher ket napakumbaba ken nasingpet a tao. Isu ket agnanaed iti bassit a talonna ken sagpaminsan a mapan iti ili a nakakalesa. Kaskasdi, napasaran ti pamiliana ti sumagmamano kadagiti ibubusor a nailanad iti tract. Ti hues iti korte, a manggurgura kadagiti Saksi, dina kayat nga awaten ti ebidensia a mangpaneknek nga inosente ti pamilia Boucher. Imbes ketdi, pinatina ti argumento ti abogado ti gobierno a ti tract ket mangitantandudo iti riribuk isu a masapul a masentensiaan ti pamilia Boucher. Isu nga agparang a para iti hues, maysa a krimen ti panangibaga iti kinapudno! Naibalud da Aimé ken Gisèle gapu iti sedision, ken uray ti ubing pay a ni Lucille ket naibalud iti dua nga aldaw. Nagapelar dagiti kakabsat iti Korte Suprema ti Canada, ti kangatuan a korte iti pagilian. Immanamong ti korte a mangdengngeg iti daytoy a kaso.

14. Ania ti inaramid dagiti kakabsat iti Quebec kabayatan dagiti tawen a maidaddadanesda?

14 Kabayatanna, dagiti natured a kakabsattayo iti Quebec intultuloyda nga inkasaba ti mensahe maipapan iti Pagarian uray no agtultuloy ti nakaro a pannakaranggasda—ngem masansan a nagsayaat dagiti resultana. Kabayatan ti uppat a tawen manipud idi nangrugi ti kampania a panagiwaras iti tract idi 1946, immadu ti bilang dagiti Saksi iti Quebec. Manipud 300, nagbalin a 1,000! *

15, 16. (a) Ania ti desision ti Korte Suprema ti Canada iti kaso ti pamilia Boucher? (b) Ania ti epekto daytoy a panagballigi kadagiti kakabsattayo ken kadagiti dadduma?

15 Idi Hunio 1950, ti Korte Suprema ti Canada, a buklen ti siam a hues, dinengngegna ti kaso ni Aimé Boucher. Kalpasan ti innem a bulan, idi Disiembre 18, 1950, nangipaulog ti Korte iti desision a pabor kadatayo. Apay? Inlawlawag ni Kabsat Glen How, nga abogado dagiti Saksi, nga immanamong ti Korte iti argumento ti abogado a mangidepdepensa kadagiti Saksi a ti “sedision” ramanenna ti panangisungsong iti kinaranggas wenno panangbusor iti gobierno. Ngem ti tract ket saan a naglaon iti kasta a mensahe no di ket maysa a nainkalintegan a kita ti wayawaya nga agsao. Kinuna pay ni Kabsat How: “Nakitak a mismo no kasano a tinulongannatayo ni Jehova nga agballigi.” *

16 Ti desision ti Korte Suprema ket nagdakkel a panagballigi ti Pagarian ti Dios. Awanen ti pakaibatayan ti 122 a kaso dagiti Saksi iti Quebec mainaig iti sedision. Maysa pay, ti desision ti Korte inikkanna dagiti umili ti Canada ken ti dadduma pay a pagilian a karaman iti British Commonwealth of Nations iti wayawaya a mangyebkas kadagiti kapanunotanda maipapan iti gobierno. Malaksid iti dayta, daytoy a panagballigi pinasardengna ti panangbusor ti relihion ken gobierno ti Quebec kadagiti Saksi ni Jehova. *

 Aglaklako—Wenno Naregta a Manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios?

17. Kasano nga ikagkagumaan ti dadduma a gobierno a kontrolen ti panangasabatayo?

17 Kas kadagiti nagkauna a Kristiano, ti ili ni Jehova ita ket ‘saan a managilako iti sao ti Dios.’ (Basaen ti 2 Corinto 2:17.) Kaskasdi, ti dadduma a gobierno ikagkagumaanda a kontrolen ti panangasabatayo babaen kadagiti linteg a mainaig iti komersio. Usigentayo ti dua a kaso iti korte a mangipakita no dagiti Saksi ni Jehova ket aglaklako wenno ministro.

18, 19. Kasano nga inkagumaan a lapdan dagiti agtuturay iti Denmark ti trabaho a panangasaba?

18 Denmark. Idi Oktubre 1, 1932, adda naipaulog a linteg a mamagbalin nga illegal ti panangilako kadagiti nakaimprenta a material no awan ti lisensiam. Nupay kasta, saan a nangala iti lisensia dagiti kakabsat. Iti simmaganad nga aldaw, lima nga agibumbunannag ti napan nangasaba iti Roskilde, maysa nga ili a nasurok a 30 a kilometro ti kaadayona iti laud ti Copenhagen a kabesera ti pagilian. Iti ngudo dayta nga aldaw, mapukpukaw ni August Lehmann, a maysa kadagiti agibumbunannag. Isu ket naaresto gapu ta aglaklako nga awan ti lisensiana.

19 Idi Disiembre 19, 1932, dimmatag iti korte ni August Lehmann. Inaminna a simmarungkar kadagiti tattao tapno agipaima kadagiti literatura a naibatay iti Biblia ngem saanna nga ilaklako dagita. Immanamong ti korte kenkuana. Kuna ti korte: “Ti naidarum . . . ket awan problemana iti pinansial, saan nga aggangganansia, ken awan ti panggepna a kasta, no di ket gumasgastos gapu iti trabahona.” Ti desision ti korte ket pabor kadagiti Saksi gapu ta kinunana a ti trabaho ni Lehmann ket saan a “maibilang a panaglako.” Ngem determinado dagiti kabusor ti ili ti Dios a manglapped iti trabaho a panangasaba iti intero a pagilian. (Sal. 94:20) Nagapelar ti abogado ti gobierno iti Korte Suprema ti pagilian. Ania ti inaramid dagiti kakabsattayo?

20. Ania ti desision ti Korte Suprema ti Denmark, ken ania ti reaksion dagiti kakabsattayo?

20 Iti lawas sakbay ti bista iti Korte Suprema, ad-adda a ginagetan dagiti Saksi iti intero a Denmark ti nangasaba. Iti Martes, Oktubre 3, 1933, impaulog ti Korte Suprema ti desisionna. Inanamonganna ti desision ti nababbaba a korte a saan a linabsing ni August Lehmann ti linteg. Gapu iti daytoy a desision, nawayan dagiti Saksi a mangitultuloy iti panangasabada. Kas panagyaman ken Jehova iti daytoy a panangabakda iti korte, ad-adda pay a rineggetan dagiti kakabsattayo ti nangasaba. Manipud idi naipaulog dayta a desision ti Korte, saanen a linapdan ti gobierno dagiti kakabsattayo a mangitungpal iti ministerioda.

Dagiti natured a Saksi iti Denmark idi 1930’s

21, 22. Ania ti desision ti Korte Suprema ti Estados Unidos iti kaso ni Kabsat Murdock?

21 Estados Unidos. Iti Domingo, Pebrero 25, 1940, naaresto ti payunir a ni Robert Murdock, Jr., ken ti pito a dadduma pay a Saksi bayat a mangaskasabada iti Jeannette, maysa a siudad nga asideg iti Pittsburgh, iti estado ti Pennsylvania. Inkeddeng ti korte a nakabasolda iti panaglako iti literatura nga awan ti lisensiada. Nagapelarda iti Korte Suprema ti Estados Unidos ket immanamong ti Korte a mangdengngeg iti kaso.

 22 Idi Mayo 3, 1943, nangipaulog ti Korte Suprema iti desision a pabor kadagiti Saksi. Saan nga immanamong ti Korte iti panangala iti lisensia gapu ta “maikontra dayta iti kalintegan nga impaay ti Federal Constitution.” Winaswas ti Korte ti ordinansa ti siudad gapu ta “limitaranna ti wayawaya nga agipablaak ken ti wayawaya a mangalagad iti relihion.” Iti panangipakaammona iti opinion ti kaaduan iti Korte, kuna ni Justice William O. Douglas a ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova ket “saan laeng a panangasaba; saan laeng a panagiwaras kadagiti narelihiosuan a literatura, no di ket kombinasion dagita a dua.” Kinunana pay: “Daytoy a kita ti narelihiosuan nga aktibidad ket kas kapateg . . . ti panagdaydayaw a maar-aramid kadagiti simbaan ken panangasaba kadagiti pulpito.”

23. Apay a napateg kadatayo ita dagiti panangabaktayo iti korte idi 1943?

23 Daytoy a desision nga impaulog ti Korte Suprema ket nagpateg a panagballigi ti ili ti Dios. Pinasingkedanna a datayo ket Kristiano a ministro, saan nga aglaklako. Iti dayta a nakallalagip nga aldaw idi 1943, nangabak dagiti Saksi ni Jehova iti 12 manipud iti 13 a kaso a nakaidarumanda iti Korte Suprema, a pakairamanan ti kaso ni Kabsat Murdock. Dagitoy a desision ti korte ket nagserbi kas natibker a pakaibatayan dagiti nabiit pay a kaso iti korte a nangidaruman kadatayo dagiti bumusbusor mainaig iti  kalintegantayo a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian iti publiko ken iti binalaybalay.

“Masapul nga Agtulnogkami iti Dios kas Agturay Imbes a Kadagiti Tattao”

24. Ania ti aramidentayo no iparit ti gobierno ti trabahotayo a panangasaba?

24 Kas ili ni Jehova, apresiarentayo unay no ikkannatayo ti gobierno iti legal a kalintegan a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. Ngem no iparit ti gobierno ti trabahotayo a panangasaba, baliwantayo laeng dagiti pamay-antayo, nga itultuloytayo ti trabahotayo iti aniaman a posible a pamay-an. Kas kadagiti apostol, ‘masapul nga agtulnogtayo iti Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao.’ (Ara. 5:29; Mat. 28:19, 20) Agap-apelartayo met kadagiti korte tapno agbalin a nawaya ti aktibidadtayo. Usigentayo ti dua a pagarigan.

25, 26. Apay a nagdarum iti Korte Suprema dagiti kakabsat iti Nicaragua, ket ania ti resultana?

25 Nicaragua. Idi Nobiembre 19, 1952, ni Donovan Munsterman, a misionero ken agserserbi kas branch servant, ket napan iti Office of Immigration iti Managua, a kabesera. Naibilin a dumatag iti sanguanan ni Captain Arnoldo García, a panguluen iti opisina. Imbaga ni Captain García ken ni Donovan nga amin a Saksi ni Jehova iti Nicaragua ket “naparitan a mangikasaba kadagiti doktrinada ken mangitandudo kadagiti narelihiosuan nga aktibidadda.” Idi dinamagna no apay, kuna ni Captain García nga awan ti permiso nga inted ti ministro ti gobierno kadagiti Saksi a mangitungpal iti ministerioda ken naakusaranda kas komunista. Siasino dagiti nangakusar? Dagiti klero ti Romano Katoliko.

Dagiti kakabsat iti Nicaragua bayat ti pannakaiparit ti trabahoda

26 Dagus a nagapelar ni Kabsat Munsterman iti Ministry of Government and Religions kasta met ken ni Presidente Anastasio Somoza García, ngem awan ti serbina. Gapuna, binalbaliwan dagiti kakabsat ti pamay-anda. Inserrada ti Kingdom Hall, nagtataripnongda  kadagiti babassit a grupo, ken nagsardengda a mangasaba kadagiti lansangan, ngem intultuloyda latta nga inkasaba ti mensahe maipapan iti Pagarian. Kabayatanna, inyapelarda iti Korte Suprema ti Nicaragua ti pannakaisardeng ti pannakaiparit ti trabahoda. Adu a pagiwarnak ti nangipablaak iti pannakaiparit ti trabaho dagiti Saksi ken ti linaon ti petisiontayo, ken immanamong ti Korte Suprema a mangdengngeg iti kaso. Ania ti resultana? Idi Hunio 19, 1953, impablaak ti Korte Suprema ti nagkaykaysa a desision a pabor kadagiti Saksi. Napaneknekan ti Korte a ti pannakaiparit ti trabaho dagiti Saksi ket maisalungasing iti konstitusion mainaig iti wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan, wayawaya ti konsiensia, ken ti panangalagad kadagiti patpatien. Imbilinna pay a maisubli ti dati a nasayaat a relasion ti gobierno ti Nicaragua ken dagiti Saksi.

27. Apay a nasdaaw dagiti umili ti Nicaragua iti desision ti Korte, ken ania ti panangmatmat dagiti kakabsat iti daytoy a panagballigi?

27 Nasdaaw dagiti umili ti Nicaragua ta pinaboran ti Korte Suprema dagiti Saksi. Nagpigsa idi ti impluensia ti klero isu a likliklikan ti Korte ti makiriri kadakuada. Maysa pay, nabileg dagiti opisial ti gobierno isu a manmano a kontraen ti Korte ti desisionda. Patien dagiti kakabsattayo a nagballigida gapu ta salsalakniban ida ti Arida ket naitultuloyda ti nangasaba.—Ara. 1:8.

28, 29. Idi katengngaan ti 1980’s, ania a di ninamnama a panagbalbaliw ti napasamak iti Zaire?

28 Zaire. Idi katengngaan ti 1980’s, agarup 35,000 ti Saksi iti Zaire, a Democratic Republic of Congo itan. Tapno masuportaran ti agtultuloy a panagrang-ay ti aktibidad mainaig iti Pagarian, nangibangon ti sangay kadagiti baro a pasilidad. Idi Disiembre 1985, adda naangay nga internasional a kombension iti Kinshasa a kabesera, ket napno ti istadium ti siudad iti 32,000 a delegado manipud iti adu a paset ti lubong. Ngem nagbaliw ti kasasaad ti ili ni Jehova. Ania ti napasamak?

29 Ni Kabsat Marcel Filteau, maysa a misionero a taga-Quebec, Canada, a nakapasar iti pannakaidadanes iti sidong ti turay ni Duplessis, ket agserserbi idi iti Zaire. Insalaysayna ti napasamak: “Idi Marso 12, 1986, adda surat a naited kadagiti responsable a kakabsat a mangibagbaga a saan a legal ti asosasion dagiti Saksi ni Jehova iti Zaire.” Ti pannakaiparit ti trabaho ket pinirmaan ti presidente ti pagilian a ni Mobutu Sese Seko.

30. Ania a napateg a desision ti nasken nga aramiden ti Branch Committee, ket ania ti inkeddengda nga ­aramiden?

30 Iti simmaganad nga aldaw, kastoy ti naiwaragawag iti intero a pagilian babaen ti radio: “Pulos a saantayton a mangngeg ti maipapan kadagiti Saksi ni Jehova iti [Zaire].” Simmaruno a dagus ti pannakaidadanes. Nadadael dagiti Kingdom Hall. Dagiti kakabsattayo ket natakawan, naaresto, naibalud, ken nakabkabil. Naibalud uray dagiti ubbing a Saksi. Idi Oktubre 12, 1988, kinompiskar ti gobierno dagiti sanikua ti organisasiontayo, ket ti Civil Guard, maysa a grupo dagiti soldado, ti nangokupar iti sanikua ti sangay. Nagapelar dagiti responsable a kakabsat ken ni Presidente Mobutu, ngem awan ti naawatda a sungbat. Gapu iti dayta, masapul a mangaramid ti Branch Committee iti napateg a  desision, “Agapelartayo kadi iti Korte Suprema, wenno aguraytayo pay?” Malagip ni Timothy Holmes, a misionero ken koordineytor ti Branch Committee iti dayta a tiempo, “Nagkiddawkami ken ni Jehova iti sirib ken pannarabay.” Kalpasan ti naimpusuan a panagkararag ken panangusigda, inkeddeng ti komite a saan pay a tiempo a dumatagda iti korte. Imbes ketdi, impamaysada nga inasikaso dagiti kakabsat ken nangbirokda kadagiti pamay-an tapno maitultuloy ti trabaho a panangasaba.

“Bayat ti bista, nakitami no kasano a binalbaliwan ni Jehova dagiti bambanag”

31, 32. Ania a napateg a desision ti impaulog ti Korte Suprema ti Zaire, ken ania ti epektona kadagiti kakabsattayo?

31 Kalpasan ti sumagmamano a tawen, saan unayen a nakaro ti pannakaidadanes dagiti Saksi, ken mararaemen ti kalintegan dagiti umili iti pagilian. Inkeddeng ti Branch Committee a panawenen a dumatagda iti Korte Suprema ti Zaire tapno maisardeng ti pannakaiparit ti trabahoda. Makaparagsak ta immanamong ti Korte Suprema a mangdengngeg iti kaso. Kalpasanna, idi Enero 8, 1993, agarup pito a tawen kalpasan nga imbilin ti presidente ti pannakaiparit ti trabahotayo, nangipaulog ti Korte iti desision a ti inaramid ti gobierno maibusor kadagiti Saksi ket saan a nainkalintegan, isu a naisardeng ti pannakaiparit ti trabahotayo. Agasem! Inrisgo dagiti hues ti biagda idi winaswasda ti desision ti presidente ti pagilian! Kinuna ni Kabsat Holmes, “Bayat ti bista, nakitami no kasano a binalbaliwan ni Jehova dagiti bambanag.” (Dan. 2:21) Daytoy a panagballigi ti nangpabileg iti pammati dagiti kakabsattayo. Nariknada a ni Jesus, nga Ari, inwanwanna dagiti pasurotna tapno ammoda no kaano ken kasanoda nga agtignay.

Maragragsakan dagiti Saksi iti Democratic Republic of Congo ta nawayadan nga agdaydayaw ken ni Jehova

32 Gapu ta saanen a maiparit ti trabahotayo, napalubosanen ti sanga nga opisina nga agawis kadagiti misionero, agibangon kadagiti  baro a pasilidad ti sangay, ken umawat kadagiti literatura a naibatay iti Biblia manipud iti sabali a pagilian. * Anian a makaparagsak para kadagiti adipen ti Dios iti intero a lubong ti pannakakitada no kasano a salsalakniban ni Jehova ti espiritualidad ti ilina!—Isa. 52:10.

“Ni Jehova ti Katulongak”

33. Ania ti masursurotayo iti panangrepaso iti sumagmamano a kasotayo iti korte?

33 Ti panangrepasotayo iti sumagmamano kadagiti kasotayo iti korte paneknekanna a tinungpal ni Jesus ti karina: “Ikkankayto iti ngiwat ken sirib, a saanto a kabaelan a sarangten wenno supiaten dagiti amin a bumusbusor kadakayo.” (Basaen ti Lucas 21:12-15.) No dadduma, nabatad nga adda moderno-aldaw a Gamaliel nga us-usaren ni Jehova a mangsalaknib iti ilina wenno adda dagiti tigtignayenna a natutured a hues ken abogado a mangipakat iti hustisia. Pinarmek ni Jehova dagiti igam dagiti bumusbusor kadatayo. (Basaen ti Isaias 54:17.) Ti pannakaidadanes dina mapasardeng ti trabaho ti Dios.

34. Apay a nakaskasdaaw dagiti panagballigitayo iti korte, ken ania ti paneknekan dagita? (Kitaenyo met ti kahon a “ Dagiti Napateg a Panangabak iti Nangato a Korte a Nangyadelantar iti Panangikasaba iti Pagarian.”)

34 Apay a nakaskasdaaw dagiti panagballigitayo iti korte? Usigenyo daytoy: Saan a prominente wenno napigsa ti impluensia dagiti Saksi ni Jehova. Saantayo nga agbutbutos, saantayo a supsuportaran dagiti napolitikaan a kampania, wenno saantayo nga im-impluensiaan dagiti politiko. Maysa pay, dagiti kakabsattayo a naidarum kadagiti nangato a pangukoman ket maibilang nga “awan adalna ken gagangay.” (Ara. 4:13) Gapuna, iti panangmatmat ti tao, awan ti maganab dagiti korte a mangtultulong kadatayo maibusor kadagiti nabileg a lider ti relihion ken politiko a bumusbusor kadatayo. Nupay kasta, maulit-ulit a pabor kadatayo ti desision dagiti korte! Dagiti panagballigitayo iti korte paneknekanna a magmagnatayo “iti imatang ti Dios, a maikuyog ken Kristo.” (2 Cor. 2:17) Gapuna, kas ken apostol Pablo, maikunatayo: “Ni Jehova ti katulongak; saanakto nga agbuteng.”—Heb. 13:6.

^ par. 9 Ti kaso a Cantwell v. State of Connecticut, ti umuna kadagiti 43 a kaso a nayuli iti Korte Suprema ti Estados Unidos, a ni Kabsat Hayden Covington ti nangidepensa kadagiti kakabsat. Isu ket natay idi 1978. Ti asawana a ni Dorothy ket nagserbi a simamatalek agingga iti ipapatayna idi 2015, idi agtawen iti 92.

^ par. 12 Ti kaso ket naibatay iti linteg a nayetnag idi 1606. Dayta ti nangipalubos kadagiti hues a mangideklara a nakabasol ti maysa a tao no iti panagkunada mangpataud iti riribuk ti imbaga dayta a tao—uray no kinapudno ti ibagbagana.

^ par. 14 Idi 1950, 164 nga amin-tiempo a ministro ti agserserbi iti Quebec—a pakairamanan ti 63 a nagturpos iti Gilead a sidadaan a nangawat iti annongenda nupay ammoda a maipasangoda iti nakaro nga ibubusor.

^ par. 15 Ni Kabsat W. Glen How ket natured nga abogado. Manipud idi 1943 agingga idi 2003, inlabanna iti korte ti ginasut a kaso dagiti Saksi ni Jehova iti Canada ken iti sabali a pagilian.

^ par. 16 Para iti kanayonan a detalye daytoy a kaso, kitaenyo ti artikulo a “Ti Bakal Saanyo a Kukua, no di ket Kukua ti Dios” iti Abril 22, 2000 a ruar ti Agriingkayo! panid 18-24.

^ par. 32 Idi agangay, pinanawan ti Civil Guard ti sanikua ti sangay; ngem naibangon iti sabali a lugar dagiti baro a pasilidad ti sangay.