Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

 KAPITULO 10

“Agbiagkayto”

“Agbiagkayto”

EZEKIEL 37:5

NAKAISENTRUANNA: Ti sirmata maipapan iti panagbiag manen dagiti ‘namagaan a tulang’ ken ti dakdakkel a kaitungpalanna

1-3. Apay a nagbalbaliw ti kapanunotan dagiti Judio idiay Babilonia? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti kapitulo.)

NAGBALBALIW ti kapanunotan dagiti Judio idiay Babilonia! Agarup lima a tawen nga impadto ni Ezekiel a madadael ti Jerusalem ngem awan ti namati. Uray adda dagiti inyaktona a pagilasinan, imbagana nga ilustrasion, intedna a mensahe, saan a pinati dagiti naipanaw a Judio nga ipalubos ni Jehova a madadael ti Jerusalem. Uray idi naammuanda a pinalikmutanen ti armada ti Babilonia ti siudad, nagtalekda latta a natalged dagiti umilina.

2 Ngem dua a tawen kalpasan a nangrugi ti iraraut, adda nakalibas idiay Jerusalem a simmangpet iti Babilonia, ket impadamagna: “Nadadaelen ti siudad!” Nalpay ti abaga dagiti Judio a naipanaw. Dida maawatan ti naan-anay a kaipapanan dayta: awanen ti ipatpategda a siudad, ti nasantuan a templo, ti il-ilalaenda a daga! Nagbanag iti pannakapaay ti nabayagen a namnamada.​—Ezek. 21:7; 33:21.

3 Ngem bayat a maup-upayda, nakakita ni Ezekiel iti sirmata a mangpabileg ken mangyeg iti namnama. Ania ti mensahe ti sirmata  para kadagiti maup-upay a Judio idiay Babilonia? Ania ti kaipapanan dayta a sirmata para iti ili ti Dios ita, ken kasano a magunggonaan ti tunggal maysa kadatayo? Tapno maammuantayo, usigentayo ti imbaga ni Jehova ken Ezekiel.

“Agipadtoka Maipapan Kadagitoy a Tulang” ken “Agipadtoka iti Angin”

4. Ania ti naisangsangayan a nadlaw ni Ezekiel iti nakitana a sirmata?

4 Basaen ti Ezekiel 37:1-10. Babaen ti sirmata, naipan ni Ezekiel iti tanap a napno iti tulang. Tapno sigurado a maawatan a naimbag ni Ezekiel ti kaipapanan ti sirmata, imbilin ni Jehova kenkuana a ‘lumasat’ kadagiti naiwarawara a tulang. Bayat a nagna ni Ezekiel iti tanap, adda dua a naisangsangayan a nadlawna kadagiti tulang: ti bilangda ken ti itsurada. Nakitana a “nakaad-adu” ken “nakamagmaga” dagita.

5. Ania ti dua nga imbilin ni Jehova ken Ezekiel, ket ania ti napasamak kalpasan nga inaramid dagita ni Ezekiel?

5 Kalpasanna, adda dua nga imbilin ni Jehova ken Ezekiel a mangirugi iti in-inut a pannakaisubli. Ti umuna a bilin ket: “Agipadtoka maipapan kadagitoy a tulang,” nga ibagana kadakuada, “agbiagkayto.” (Ezek. 37:4-6) Apaman a nagipadto ni Ezekiel, “adda agkakanaltuok nga uni, ket nangrugi nga agsisilpo dagiti tulang,” sa naaddaan iti “pennet ken lasag” dagiti tulang ken “nakalupkopan dagita iti kudil.” (Ezek. 37:7, 8) Ti maikadua a bilin ket: “Agipadtoka iti angin,” nga ibagana iti dayta a ‘puyotanna’ dagiti bagi. Idi nagipadto ni Ezekiel, “naaddaan dagita iti anges. Nagbiag ken nagtakderda, ket nagbalinda a nagdakkel nga armada.”​—Ezek. 37:9, 10.

“Namagaan Dagiti Tulangmi, ket Napukaw ti Namnamami”

6. Ania ti imbaga ni Jehova a nakatulong ken Ezekiel a mangtarus iti sirmata?

6 Insaruno nga imbaga ni Jehova ken Ezekiel ti kaipapanan ti sirmata: “Dagitoy a tulang ket ti intero a sangakabbalayan ti Israel.” Idi naammuan dagiti naipanaw a nadadaelen ti Jerusalem, nariknada a kasda la natayen. Isu nga insangitda: “Namagaan dagiti tulangmi, ket napukaw ti namnamami. Naan-anay a naisinakami.” (Ezek. 37:11; Jer. 34:20) Kas pangliwliwa, imbaga ni Jehova a ti naladingit a sirmata maipapan kadagiti tulang ket kinaagpaysuanna naragsak a mensahe ti namnama para iti Israel.

7. Ania ti impalgak ni Jehova ken Ezekiel a mabasa iti Ezekiel 37:12-14, ket ania ti ipanamnama daytoy iti naipanaw nga ilina?

7 Basaen ti Ezekiel 37:12-14. Iti daytoy a sirmata, impanamnama ni Jehova kadagiti naipanaw a biagenna ida, isublina ida iti dagada, ken pagtalinaedenna idan sadiay. Maysa pay, inawagan manen ida ni Jehova kas “ilik.” Anian a makaliwliwa dagita a sasao kadagiti naipanaw a maup-upay! Apay a masiguradoda a pumayso dayta a kari ti pannakaisubli? Gapu ta inkari a mismo ni Jehova. Imbagana: “Siak, ni Jehova, ti nagsao ken nangaramid iti dayta.”

8. (a) Kasano a kasla natay ti kasasaad “ti intero a sangakabbalayan ti Israel”? (b) Kasano nga iladawan ti Ezekiel 37:9 ti makagapu iti simboliko nga ipapatay ti Israel? (Kitaen ti footnote.)

 8 Kasano a napadasan ti nagkauna a nasion ti Israel ti kaitungpalan ti naladingit a paset ti sirmata a padto? Ti simboliko nga ipapatay ti Israel ket nagrugin idi 740 B.C.E. idi nadadael ken naipanaw dagiti umili ti 10 a tribu a pagarian. Idi naipanaw met dagiti umili ti Juda, agarup 130 a tawen kalpasanna, naadipen “ti intero a sangakabbalayan ti Israel.” (Ezek. 37:11) Iti simboliko a sasao, ti amin a naipanaw ket natayen a kas kadagiti tulang iti sirmata ni Ezekiel. * Laglagipenyo met a saan a basta tultulang ti nakita ni Ezekiel no di ket “nakamagmaga” a tultulang, a mangipakita a nabayagen ti kasla natay a kasasaadda. Kinapudnona, no pagtiponen ti Israel ken Juda, nasurok a 200 a tawen dayta manipud 740 agingga idi 537 B.C.E.​—Jer. 50:33.

9. Ania dagiti pagpadaan ti kapadasan ti nagkauna a natural nga Israel ken ti “Israel ti Dios”?

9 Adda dakdakkel a kaitungpalan dagiti padto ti pannakaisubli maipapan iti Israel, kas kadagiti imbaga ni Ezekiel. (Ara. 3:21) No kasano a “napapatay” ti nagkauna a nasion ti Israel ken nabayag a nagtalinaed a natay iti simboliko a pamay-an, kasta met ti “Israel ti Dios,” ti kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu, a simboliko a napapatay ken nakapadas iti kasla natay a kasasaad gapu iti napaut a pannakaadipenda. (Gal. 6:16) Kinapudnona, nagtultuloy ti napaut a pannakaadipen ti intero a kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu isu a ti naespirituan a kasasaadda ket kas iti “nakamagmaga” a tultulang. (Ezek. 37:2) Kas nailawlawag iti napalabas a kapitulo, ti pannakaadipen ti kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu  ket nangrugi idi maikadua a siglo C.E. ken nagpaut iti ginasut a tawen, kas impakita ni Jesus iti ilustrasionna maipapan iti trigo ken ruot mainaig iti Pagarian.​—Mat. 13:24-30.

Dagiti “nakamagmaga” a tulang a nakita ni Ezekiel iti sirmata iladawanna ti nabayag a kasla natay a kasasaad ti pannakaadipen dagiti dinutokan ni Jehova (Kitaen ti parapo 8, 9)

“Nangrugi nga Agsisilpo Dagiti Tulang”

10. (a) Ania ti in-inut a napasamak iti ili ti Dios a naipadto iti Ezekiel 37:7, 8? (b) Ania dagiti rason nga in-inut a nagsubli ti pammati dagiti naipanaw a managbuteng iti Dios?

10 Idi un-unana, impadto ni Jehova a mapadasan ti ilina ti in-inut a pannakaisubli ti biag. (Ezek. 37:7, 8) Ania ngarud ti dadduma a rason nga in-inut a nagsubli ti pammati dagiti naipanaw a managbuteng iti Dios a matungpal ti namnamada nga agsubli idiay Israel? Ti maysa la ketdi a nangted kadakuada iti namnama ket dagiti impadto dagiti nagkauna a propeta. Kas pagarigan, impadto ni Isaias nga adda natda, maysa a “nasantuan a bin-i,” nga agsubli iti dagada. (Isa. 6:13; Job 14:7-9) Uray ti adu a padto maipapan iti pannakaisubli nga insurat ni Ezekiel ket sigurado a nangparayray iti namnamada. Ti kaadda met idiay Babilonia dagiti matalek a lallaki a kas ken propeta Daniel​—agraman ti nakaskasdaaw a pannakadadael ti siudad ti Babilonia idi 539 B.C.E.—​ket sigurado a nangpapigsa iti namnama dagiti naipanaw a makasublida iti dagada.

11, 12. (a) Kasano a napasamak ti in-inut a pannakaisubli ti “Israel ti Dios”? (Kitaen met ti kahon a “Nadalus a Panagdaydayaw​—In-inut a Naisubli.”) (b) Ania a saludsod ti tumaud gapu iti sasao a masarakan iti Ezekiel 37:10?

11 Kasano a napasamak ti umasping nga in-inut a pannakaisubli kadagiti kameng ti “Israel ti Dios,” ti kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu? Iti ginasut a tawen a pannakaadipenda a kasla natay ti kasasaadda, “adda agkakanaltuok nga uni” a nangngeg bayat nga indepensa dagiti managbuteng iti Dios a  tattao ti pudno a panagdaydayaw. Kas pagarigan, idi maika-16 a siglo, impatarus ni William Tyndale ti Biblia iti Ingles. Nakapungtot dagiti padi a Romano Katoliko ta ti Biblia ket mabasan ti ordinario a tao. Napapatay ni Tyndale. Ngem intultuloy ti dadduma a natured a tattao ti nangaramid kadagiti patarus ti Biblia iti dadduma pay a lengguahe, isu nga in-inut a simmaknap ti naespirituan a lawag iti nasipnget a lubong.

12 Idi agangay, sireregta a rinugian ni Charles T. Russell ken ti kakaduana ti trabaho a panangisubli kadagiti kinapudno nga isursuro ti Biblia, a kas man la ti tultulang ket naaddaan kadagiti “pennet ken lasag.” Nakatulong ti Zion’s Watch Tower ken ti dadduma pay a publikasion tapno maammuan dagiti interesado ti kinapudno manipud iti Biblia, isu a nakikaduada kadagiti adipen ti Dios a dinutokan ti espirituna. Idi rugrugi ti 1900’s, lalo a rimmegta ti nadutokan nga ili ti Dios gapu kadagiti alikamen a kas iti “Photo-Drama of Creation” ken ti libro a The Finished Mystery. Di nagbayag, dimteng ti tiempo a ‘pinagtakder ti Dios ti ilina kadagiti sakada.’ (Ezek. 37:10) Kaano ken kasano a napasamak dayta? Dagiti napasamak iti nagkauna a Babilonia ti makatulong kadatayo a mangsungbat iti dayta a saludsod.

 “Nagbiag ken Nagtakderda”

13. (a) Manipud idi 537 B.C.E., kasano a natungpal ti sasao iti Ezekiel 37:10, 14? (b) Ania dagiti teksto a mangipakita a nagsubli iti Israel ti dadduma nga umili iti 10 a tribu a pagarian?

13 Manipud idi 537 B.C.E., nakita dagiti Judio idiay Babilonia ti kaitungpalan ti sirmata. Kasano? ‘Pinagbiag ken pinagtakder’ ida ni Jehova ta winayawayaan ken pinagsublina ida iti Israel. Adda 42,360 a Judio a lallaki ken agarup 7,000 a saan nga Israelita a pimmanaw idiay Babilonia tapno ibangonda manen ti Jerusalem ken ti templona ken agnaedda iti daga ti Israel. (Esd. 1:1-4; 2:64, 65; Ezek. 37:14) Kalpasan ti agarup 70 a tawen, agarup 1,750 a naipanaw ti nakikadua ken Esdras idi nagsubli idiay Jerusalem. (Esd. 8:1-20) Isu a nasurok nga 44,000 a Judio ti dagup dagiti nagsubli​—talaga a “nagdakkel nga armada.” (Ezek. 37:10) Ipakita met ti Sao ti Dios a dadduma nga umili ti 10 a tribu a pagarian, a dagidi ammada ket impanaw dagiti Asirio idi maikawalo a siglo B.C.E., ti nagsubli met iti Israel tapno tumulong a mangibangon manen iti templo.​—1 Cron. 9:3; Esd. 6:17; Jer. 33:7; Ezek. 36:10.

14. (a) Kasano a makatulong kadatayo ti sasao iti Ezekiel 37:24 tapno maammuantayo ti tiempo a napasamak ti dakdakkel a kaitungpalan ti padto? (b) Ania ti napasamak idi 1919? (Kitaen met ti kahon a “‘Namagaan a Tulang’ ken ‘Dua a Saksi’​—Ania ti Koneksionda?”)

14 Ania ti dakdakkel a kaitungpalan daytoy a paset ti padto ni Ezekiel? Kas impakaammo ni Jehova ken Ezekiel iti sabali pay a padto, ti dakdakkel a kaitungpalan daytoy a padto ti pannakaisubli ket mapasamak kalpasan a mangrugi nga agturay ni Jesu-Kristo  kas Ari, ti Dakdakkel a David. * (Ezek. 37:24) Ket talaga nga idi 1919, impaay ni Jehova ti espirituna iti ilina. Kas resultana, ‘nagbiag’ ken nawayawayaanda iti pannakaadipenda iti Babilonia a Dakkel. (Isa. 66:8) Kalpasanna, impalubos ni Jehova nga agnaedda iti ‘dagada,’ kayatna a sawen, iti naespirituan a paraiso. Ngem kasano a nagbalin a “nagdakkel nga armada” ti ili ni Jehova iti agdama a tiempotayo?

15, 16. (a) Kasano a nagbalin ti ili ni Jehova iti agdama a tiempo kas “nagdakkel nga armada”? (b) Kasano a makatulong kadatayo daytoy a padto ni Ezekiel tapno maibturantayo dagiti narigat a pannubok iti biag? (Kitaen ti kahon a “Tulong Tapno Makatakdertayo Manen.”)

15 Di nagbayag kalpasan a dinutokan ni Kristo ti matalek nga adipen idi 1919, nangrugi a napadasan dagiti adipen ti Dios ti impadto ni Zacarias a nagserbi a propeta kadagiti nagsubli a Judio: ‘Adunto a tattao ken napipigsa a nasion ti mapan tapno birokenda ni Jehova.’ Inladawanna dagidiay mangbirbirok ken Jehova kas “10 a tattao manipud iti amin a lengguahe kadagiti nasion.” Kumpet dagita a tattao iti bado ti “maysa a Judio,” ti naespirituan nga Israel, nga ibagbagada: “Kayatmi ti kumuyog kadakayo ta nangngegmi nga adda kadakayo ti Dios.”​—Zac. 8:20-23.

16 Ita, ti naespirituan nga Israel (ti nadutokan a natda) agraman ti “10 a tattao” (ti sabsabali a karnero) talaga a buklenda ti “nagdakkel nga armada,” a minilionen ti bilangda. (Ezek. 37:10) Kas dagiti soldado ni Kristo iti daytoy a dumakdakkel nga armada, sursurotentayo a naimbag ni Jesus nga Aritayo, agingga a maawattayo dagiti bendision nga agur-uray kadatayo.​—Sal. 37:29; Ezek. 37:24; Fil. 2:25; 1 Tes. 4:16, 17.

17. Ania ti usigentayo iti sumaruno a kapitulo?

17 Ti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw ket mangyeg iti napateg a responsabilidad iti ili ti Dios. Ania dayta? Tapno masungbatan dayta a saludsod, masapul a sublian ken usigentayo ti impaaramid ni Jehova ken Ezekiel sakbay a nadadael ti Jerusalem. Aramidentayo dayta iti sumaruno a kapitulo daytoy a libro.

^ par. 8 Ti tultulang a nakita ni Ezekiel iti sirmata ket saan a tulang dagiti natay gapu iti natural nga ipapatay no di ket tulang dagiti “napapatay.” (Ezek. 37:9) “Ti intero a sangakabbalayan ti Israel” ket talaga a simboliko a napapatay idi nagsaruno a pinarmek, tiniliw, ken impanaw dagiti Asiriano ken Babilonio dagiti umili iti 10 a tribu a pagarian ti Israel ken iti 2 a tribu a pagarian ti Juda.

^ par. 14 Daytoy a padto maipapan iti Mesias ket nailawlawag iti Kapitulo 8 daytoy a libro.