Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

 KAPITULO 15

“Pagpatinggaekto ti Panagbalangkantismo”

“Pagpatinggaekto ti Panagbalangkantismo”

EZEKIEL 16:41

NAKAISENTRUANNA: Dagiti masursurotayo iti pannakailadawan dagiti balangkantis iti Ezekiel ken iti Apocalipsis

1, 2. Ania a kita ti balangkantis ti mabalin a makaparurod unay?

MAASIANKA a makakita iti maysa a balangkantis. Mabalin a mapanunotmo no apay a kinayatna ti nakababain a panagbiag. Rinanggasan ngata wenno inabuso ti kapamiliana isu a nagbalangkantis uray ubing pay? Wenno kapilitan nga inlakona ti bagina gapu iti nakaro a rigat ti biag? Wenno kayatna a talawan ti naranggas nga asawana? Adu ti kasta a damag iti daytoy dakes a lubong. Ditay ngarud masdaaw a naasian unay ni Jesu-Kristo iti dadduma a balangkantis. Impaganetgetna nga adda nasaysayaat a biag a manamnama dagidiay nagbabawi ken nangbalbaliw iti biagda.​—Mat. 21:28-32; Luc. 7:36-50.

2 Ngem kitaentayo ti naiduma a klase ti balangkantis. Panunotentayo ti babai a pinilina ti kasta a panagbiag. Saanna nga ibilang dayta a nakababain no di ket mangyeg iti pannakabalin! Interesado iti kuarta ken impluensia a resulta dayta a trabahona. Nakarkaro pay, kasano ngay no nasingpet ken napudno ni lakayna ngem igaggagarana a liputan tapno agbalangkantis? Sigurado  a marurodka iti kasta a babai ken iti pinilina a panagbiag. Ti kasta a riknatayo ti maysa a napateg a rason no apay a maulit-ulit nga inusar ni Jehova a Dios ti ilustrasion maipapan iti balangkantis tapno ipakitana no kasano ti riknana iti ulbod a relihion.

3. Ania dagiti salaysay nga adalentayo iti daytoy a kapitulo?

3 Iti libro nga Ezekiel, adda dua a naisangsangayan a salaysay maipapan iti panagbalangkantis a mangiladawan iti nakaro a panangliput ti Israel ken Juda nga ili ti Dios. (Ezek., kap. 16 ken 23) Ngem sakbay a kitaentayo dagita a salaysay, nasayaat no ammuentayo ti sabali pay a simboliko a balangkantis. Ti klase ti panagbalangkantisna ket addan sakbay pay ti tiempo ni Ezekiel​—ken sakbay pay a naadda ti Israel—​ken adda pay la agingga ita. Naipakaammo ti kinasiasino daytoy a balangkantis iti Apocalipsis a maudi a libro ti Biblia.

“Ti Ina Dagiti Balangkantis”

4, 5. Ania ti “Babilonia a Dakkel,” ken kasanotayo nga ammo dayta? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti kapitulo.)

4 Iti sirmata nga impakita ni Jesus ken apostol Juan idi agpatingga ti umuna a siglo C.E., nalawag dagiti detalye a nakita ni Juan maipapan iti balangkantis. Maawagan iti “agdindinamag a balangkantis” ken “Babilonia a Dakkel, ti ina dagiti balangkantis.” (Apoc. 17:1, 5) Ginasut a tawen a natikaw dagiti lider ti relihion ken eskolar ti Biblia iti agpayso a kinasiasinona. Nadumaduma ti imbagada nga irepresentarna: Babilonia, Roma, wenno ti Iglesia Katolika Romana. Ngem iti pinullo a tawen, natarusan dagiti Saksi ni Jehova ti agpayso a kinasiasino ti “agdindinamag a balangkantis.” Isu ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion. Kasanotayo nga ammo dayta?

5 Naukom daytoy a balangkantis gapu iti immoral a relasionna kadagiti “ari iti daga,” wenno napolitikaan a turay. Nalawag ngarud nga isu ket saan a napolitikaan a turay. Ipakita pay ti Apocalipsis a “dagiti komersiante iti daga,” wenno ti sistema ti komersio ken negosio iti daytoy a lubong, ket nagladingit idi napukaw ti Babilonia a Dakkel. Isu a saanna nga irepresentar dagiti dadakkel a negosio. Ania ngarud? Nakabasol iti ‘aramid a konektado iti espiritismo,’ idolatria, ken panangallilaw. Saan kadi a nalawag a kasta dagiti dakes a narelihiosuan nga organisasion iti lubong? Siputanyo met ta daytoy a balangkantis ket nailadawan a nakasakay, wenno adda impluensiana iti politika iti daytoy a lubong. Idaddadanesna met dagiti matalek nga adipen ni Jehova a Dios. (Apoc. 17:2, 3; 18:11, 23, 24) Saan kadi a dayta ti eksakto nga ar-aramiden ti ulbod a relihion agingga ita?

Ti Babel idi un-unana, a naawagan idi agangay iti Babilonia, ti nagtaudan ti amin a klase ti ulbod a narelihiosuan a tradision, doktrina, ken organisasion (Kitaen ti parapo 6)

6. Apay a maawagan ti Babilonia a Dakkel nga “ina dagiti balangkantis”?

6 Apay ngarud a ti Babilonia a Dakkel saan laeng a maawagan iti “agdindinamag a balangkantis” no di pay ket “ti ina dagiti balangkantis”? Nabingbingay ti ulbod a relihion iti adu a grupo.  Di mabilang ti denominasion, sekta, ken kulto. Sipud idi nariribuk dagiti lengguahe iti nagkauna a Babel, wenno Babilonia, nagwarasen kadagiti nasion ti amin a kita ti ulbod a narelihiosuan a doktrina, isu a nangrugi ti adu a baro a relihion. Talaga a maitutop a naala ti nagan a “Babilonia a Dakkel” iti siudad ti Babilonia, a nangrugian dagiti ulbod a relihion! (Gen. 11:1-9) Amin ngarud dagitoy a relihion ket mabalin a matukoy kas ‘annak a babbai’ ti maysa nga organisasion, ti agdindinamag a balangkantis. Masansan nga us-usaren ni Satanas dagiti kasta a relihion a pangallilaw iti tattao a makipaset iti espiritismo, idolatria, ken dadduma pay a sursuro ken tradision a mangibabain iti Dios. Isu a naipakdaar iti ili ti Dios maipapan iti dayta a dakes nga organisasion a nasaknap iti lubong: “Rummuarkayo kenkuana, tattaok, no diyo kayat ti mairaman kadagiti basolna”!​—Basaen ti Apocalipsis 18:4, 5.

7. Apay nga ipangagtayo ti pakdaar a ‘rummuar’ iti Babilonia a Dakkel?

7 Impangagmo kadin dayta a pakdaar? Laglagipem a pinarsua ni Jehova dagiti tattao a makarikna nga adda “naespirituan a kasapulanda.” (Mat. 5:3) Ti laeng nadalus a panagdaydayaw ken Jehova ti makapennek iti dayta a kasapulan. Natural laeng a kayat dagiti adipen ni Jehova nga adaywan ti naespirituan a panagbalangkantis. Ngem sabali ti panggep ni Satanas a Diablo. Kayatna a siluan ti ili ti Dios iti daytoy a klase ti panagbalangkantis, ket masansan nga agballigi. Idi tiempo ni Ezekiel, nabayagen a makiramraman ti ili ti Dios iti naespirituan a panagbalangkantis. Nasayaat nga adalentayo dayta a pakasaritaan, ta adu ti isurona maipapan kadagiti pagalagadan ni Jehova, iti kinahustisiana, ken asina.

“Nagbalinka a Balangkantis”

8-10. Ania a napateg a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw ti makatulong kadatayo a mangtarus iti rikna ni Jehova iti pannakipaset iti ulbod a panagdaydayaw? Ilawlawagyo.

8 Iti libro nga Ezekiel, inusar ni Jehova ti ilustrasion a balangkantis iti naisangsangayan a personal a pamay-an. Iti dua a nalawag a salaysay, impaisurat ni Jehova ken Ezekiel ti riknana a nasaktan ken naliputan gapu ta saan a matalek ken immoral ti ilina. Apay nga inkomparana ida kadagiti balangkantis?

9 Tapno maawatantayo ti sungbat, lagipentayo nga umuna ti maysa a napateg a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw a nailawlawag iti Kapitulo 5 daytoy a libro. Iti Linteg ti Israel, kinuna ni Jehova: “Dika agdaydayaw kadagiti sabali a dios no di laeng siak [wenno, “maibusor kaniak,” ftn.]. . . . siak ni Jehova a Diosmo nga agkidkiddaw iti naipamaysa a debosion.” (Ex. 20:3, 5) Kalpasanna, impaganetgetna manen: “Dikay agruknoy iti sabali a dios, ta ni Jehova ket pagaammo nga agkalikagum iti naipamaysa a debosion. Wen, isu ket Dios nga agkalikagum iti naipamaysa  a debosion.” (Ex. 34:14) Talaga a kayat ni Jehova a nalawag dayta a banag. Saan nga awaten ni Jehova ti panagdaydayawtayo no saan a naipamaysa kenkuana dayta.

10 Mabalin nga iyilustrartayo dayta iti panagasawa. Adda kalintegan ti agassawa a mangnamnama a naipamaysa ti ayatda iti maysa ken maysa. No mangipakita ti maysa iti romantiko wenno seksual nga atension iti sabali, adda kalintegan ti asawana nga agimon ken makarikna a naliputan. (Basaen ti Hebreo 13:4.) Kasta met laeng no maipapan iti panagdaydayaw. Nainkalintegan laeng a marikna ni Jehova a naliputan no ti mismo nga ilina, a dedikado kenkuana, ket agdaydayaw kadagiti didiosen. Iti Ezekiel kapitulo 16, nalawag nga imbagana ti riknana a naliputan.

11. Ania ti imbaga ni Jehova maipapan iti Jerusalem ken iti nagtaudanna?

11 Naisurat iti maika-16 a kapitulo ti Ezekiel ti kaatiddogan nga imbaga ni Jehova iti daytoy a libro​—ken maysa kadagiti kaatiddogan a padtona iti intero a Hebreo a Kasuratan. Inturong ni Jehova ti atensionna iti siudad ti Jerusalem a mangirepresentar iti di matalek a Juda. Insalaysayna ti naliday ken nasaem nga estoria ti nagtaudan ken panangliput ti Jerusalem. Nangrugi kas kakaasi nga ulila nga ubing, narugit ken nabaybay-an. Dagiti nagannakna ket dagiti pagano a Canaanita iti daga. Nabayag ti Jerusalem a kontrolado dagiti Jebusita a tribu dagiti Canaanita, agingga a pinarmek ni David ti siudad. Naasian ni Jehova iti dayta nga ulila, dinalusan ken inaywananna. Idi agangay, nagbalin a kasla asawana. Kinapudnona, dagiti Israelita a nagnaed idi agangay iti siudad ket nakitulag ken Jehova, a boluntario nga inaramidda idi tiempo ni Moises. (Ex. 24:7, 8) Idi nagbalin ti Jerusalem a kabesera dayta a daga, binendisionan, pinabaknang, ken pinapintas ni Jehova, a kas iti mabalin a panangarkos ti nabaknang ken nabileg a lalaki iti asawana.​—Ezek. 16:1-14.

Nagpaimpluensia ni Solomon kadagiti ganggannaet nga assawana isu a nalaokan ti Jerusalem iti idolatria (Kitaen ti parapo 12)

12. Kasano nga in-inut a nagbalin a di matalek ti Jerusalem?

12 Kitaenyo ti simmaruno a napasamak. Kinuna ni Jehova: “Nagtalekka iti kinapintasmo ket nagbalinka a balangkantis gapu iti kinalatakmo. Nakirelasionka iti asinoman a lumabas, ket intedmo ti bagim kadakuada.” (Ezek. 16:15) Idi tiempo ni Solomon, binendisionan ken pinabaknang ni Jehova ti ilina. Nagbalin idi ti Jerusalem a kapipintasan a siudad ken talaga a kasayaatan iti intero a lubong. (1 Ar. 10:23, 27) Ngem in-inut a nagbalin a di matalek ti Jerusalem. Tapno maparagsak ni Solomon ti adu a ganggannaet nga assawana, rinugitanna ti Jerusalem iti panagdaydayaw kadagiti didiosen dagiti pagano. (1 Ar. 11:1-8) Dakdakes pay ti inaramid dagiti simmaruno nga ari ta rinugitanda ti intero a daga iti ulbod a panagdaydayaw. Ania ti narikna ni Jehova kadagiti kasta a panagbalangkantis ken panangliput? Kinunana a “saan a rumbeng a maaramid ken saan met a rumbeng a  mapasamak” dagita. (Ezek. 16:16) Ngem lalo a nagbalin nga immoral dagiti nasukir a tattaona!

Indaton ti dadduma nga Israelita ti annakda kadagiti didiosen a kas ken Molek

13. Ania dagiti dakes nga inaramid ti ili ti Dios?

13 Panunotenyo ti sakit ti nakem ken rurod ni Jehova idi imbutaktakna ti kinadakes ti ili a pinilina: “Innalam ti annakmo a lallaki ken babbai nga inyanakmo kaniak, ket indatonmo kadagiti idolo​—saan pay kadi nga umdas ti panagbalangkantismo? Pinapataymo ti annakko, ket indatonmo ida babaen ti panangipalasatmo iti apuy.” (Ezek. 16:20, 21) Ipakita dagita a makarimon nga aramid no kasano kadakes ni Satanas. Pagay-ayatna a sulisogen ti ili ni Jehova nga agrebelde! Ngem makitkita amin ni Jehova. Kabaelan ni Jehova a pagpatinggaen uray ti kadadaksan a panangranggas ni Satanas, ket ipakatna ti hustisia.​—Basaen ti Job 34:24.

14. Siasino ti dua a kabsat ti Jerusalem iti ilustrasion ni Jehova, ken asino ti kadadaksan kadakuada a tallo?

14 Ngem saan man la a nangrikna ti Jerusalem iti kinadakesna. Intultuloyna ti kinabalangkantisna. Imbaga ni Jehova a mas nakababain ti Jerusalem ngem iti dadduma a balangkantis ta ti agpayso, binayadanna ti dadduma tapno immoral a makirelasionda kenkuana! (Ezek. 16:34) Imbaga ti Dios a ti Jerusalem ket kas iti ‘inana,’ dagiti tribu dagiti pagano a nagnaed idi iti dayta a daga. (Ezek. 16:44, 45) Intuloyna ti ilustrasionna maipapan iti pamilia. Kinunana a ti Samaria ket manang ti Jerusalem, nga immun-una a nagbalangkantis. Ti Sodoma ti imbaga ti Dios a sabali pay a kabsatna a babai, a gagangay a nadakamat ta nabayagen a nadadael gapu iti kinatangsit ken nakaro a kinadakesna. Ti punto ni Jehova ket dakdakes pay ti Jerusalem ngem iti kakabsatna a Samaria ken Sodoma! (Ezek. 16:46-50) Saan nga impangag ti ili ti Dios ti adu a pakdaar ken intultuloyda ti nagrebelde.

15. Ania ti panggep ni Jehova a nangdusa iti Jerusalem, ken ania a namnama ti impaayna?

15 Ania ti aramiden ni Jehova? Inkarina iti Jerusalem: “Ummongek ngarud ti amin a mangay-ayat kenka a pinaragsakmo” ken, “iyawatkanto iti imada.” Dagiti pagano a dati a kaaliado ti ilina ti mangdadaelto kenkuana, ket ikkatendanto ti pintasna ken dagiti napapateg a sanikuana. ‘Uborendakanto ken patayendaka iti espada,’ kinunana. Ania ti panggep ni Jehova a mangipakat iti daytoy a dusa? Saan a tapno interamente a mapukaw ti ilina no di ket daytoy: “Pagpatinggaekto ti panagbalangkantismo.” Imbaga pay ti Dios: “Bumaawto ti pungtotko kenka inton maipapasko dayta. Agkalmaak ken saanakton a makapungtot.” Kas nailawlawag iti Kapitulo 9 daytoy a libro, nabayagen a panggep ni Jehova a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw ti ilina kalpasan a naadipenda. Apay? Kinunana: “Lagipekto ti tulagko kenka kadagiti aldaw ti kinaagtutubom.” (Ezek. 16:37-42, 60) Paneknekanto ni Jehova nga isu ket matalek, saan a kas iti ilina!​—Basaen ti Apocalipsis 15:4.

16, 17. (a) Apay a saantayon nga ibagbaga nga isimsimbolo da Ohola ken Oholiba ti Kakristianuan? (Kitaen ti kahon a “Ti Agkabsat a Balangkantis.”) (b) Ania dagiti masursurotayo iti Ezekiel kapitulo 16 ken 23?

 16 Adu ti isuro kadatayo ni Jehova iti atiddog ken makatukay iti rikna nga imbagana iti Ezekiel kapitulo 16 maipapan kadagiti nalinteg a pagalagadanna, kinahustisiana, ken kasta unay a kinaasina. Kasta met la ti makunatayo iti Ezekiel kapitulo 23. Ipappapuso dagiti pudno a Kristiano ita dagiti nalawag a mensahe ni Jehova maipapan iti panagbalangkantis ti ilina. Ditay pulos kayat a saktan ni Jehova a kas iti inaramid ti Juda ken Jerusalem! Karurodtayo koma ken adaywantayo ti amin nga idolatria, agraman ti kinaagum ken materialismo, a klase met ti idolatria. (Mat. 6:24; Col. 3:5) Kanayon nga agyamantayo ta siaasi nga insubli ni Jehova ti nadalus a panagdaydayaw iti daytoy maudi nga al-aldaw ket dinanto pulos ipalubos a marugitan manen! Adda ‘permanente a tulagna’ iti naespirituan nga Israel, tulag a di pulos kabaelan a dadaelen ti panangliput ken panagbalangkantis. (Ezek. 16:60) Isu nga ipategtayo ti pribilehio a makikadua iti nadalus nga ili ni Jehova ita.

17 Ania ngarud ti isuro kadatayo ti imbaga ni Jehova maibusor kadagiti balangkantis, a nailadawan iti Ezekiel, maipapan iti “agdindinamag a balangkantis,” ti Babilonia a Dakkel? Kitaentayo.

“Pulos a Dinto Masarakanen”

18, 19. Ania dagiti nasiputanyo a pagpadaan dagiti balangkantis a nailadawan iti Ezekiel ken iti daydiay nailadawan iti Apocalipsis?

18 Saan nga agbalbaliw ni Jehova. (Sant. 1:17) Isu la isu ti riknana iti ulbod a relihion bayat ti kaadda ti agdindinamag a balangkantis. Isu a ditay masdaaw nga adu ti pagpadaan ti panangukom ti Dios kadagiti balangkantis iti libro nga Ezekiel ken ti pagbanaganto “ti agdindinamag a balangkantis” a nailadawan iti libro nga Apocalipsis.

19 Kas pagarigan, siputanyo ta saan a direkta nga aggapu ken Jehova ti dusa dagiti balangkantis iti padto ni Ezekiel no di ket aggapu kadagiti nasion a nangaramidan ti di matalek nga ilina iti naespirituan nga immoralidad. Umasping iti dayta, naukom ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion gapu iti inaramidna a kasta nga immoralidad kadagiti “ari iti daga.” Asino ngarud ti mangdusa? Mabasatayo a dagiti agtuturay “guraendanto ti balangkantis ket alaendanto ti amin a kinabaknangna ken labusanda. Kanendanto ti lasagna ken interamente a puoranda.” Apay a kasta ti makapakellaat nga aramiden dagiti gobierno iti daytoy a lubong? Gapu ta ‘ikabilto dayta ti Dios iti pusoda tapno itungpalda ti panunotna.’​—Apoc. 17:1-3, 15-17.

20. Ania ti mangipakita a saanen a maibabawi ti pannusa iti Babilonia?

20 Isu nga usaren ni Jehova dagiti nasion iti lubong a mangdusa iti amin nga ulbod a relihion, a pakairamanan ti adu a relihion iti Kakristianuan. Saan a maibabawi daytoy a pannusa; awanto ti pammakawan ken saan a maikkan ti relihion iti sabali  a gundaway nga agbalbaliw. Ipalgak ti Apocalipsis a “pulos a dinto masarakanen” ti Babilonia. (Apoc. 18:21) Agragsakto dagiti anghel iti pannakadadaelna, ket ibagada: “Idaydayawyo ni Jah! Ti asuk nga aggapgapu iti babai ket agtultuloy nga agpangato iti agnanayon nga awan inggana.” (Apoc. 19:3) Daytoy a panangukom ket agtalinaed iti agnanayon. Awanen ti mapalubosan a tumaud nga ulbod a relihion a mangrugit iti nadalus a panagdaydayaw. Ti kasla umap-apuy a pannakaukom ken pannakadadael ti Babilonia ket arigna mangpatpataud iti asuk nga agtultuloy nga agpangato iti agnanayon.

Dagiti nasion a nabayag a ginargari ken inimpluensiaan ti Babilonia a Dakkel ti rumaut ken mangdadaelto kenkuana (Kitaen ti parapo 19, 20)

21. Ti pannakadadael ti ulbod a relihion ket pagilasinan ti ania a tiempo, ken ania ti pagpatinggaan dayta a tiempo?

21 Inton rauten dagiti gobierno ti lubong ti Babilonia a Dakkel, ipakatdanto ti panangukom ti Dios, maysa a nagpateg a pasamak iti pannakatungpal ti panggep ni Jehova. Pagilasinan dayta a mangrugin ti dakkel a rigat​—rigat nga awan kapadana. (Mat. 24:21) Ti pagpatinggaan dayta a rigat ket Armagedon, ti gubat  ni Jehova maibusor iti dakes a sistema ti bambanag. (Apoc. 16:14, 16) Kas ipakita dagiti sumaruno a kapitulo daytoy a libro, adu ti ibaga ti libro nga Ezekiel no kasano a mapasamak ti dakkel a rigat. Kabayatanna, ania dagiti masursurotayo iti Ezekiel kapitulo 16 ken 23 a kayattayo a laglagipen ken iyaplikar?

Rautento dagiti gobierno ti lubong ti Babilonia a Dakkel a mangipakita iti panangukom ti Dios (Kitaen ti parapo 21)

22, 23. Ania ti epektona iti sagrado a panagserbitayo ti panangadaltayo kadagiti nailadawan a balangkantis iti Ezekiel ken Apocalipsis?

22 Pagay-ayat ni Satanas nga agbalin a narugit dagiti mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw. Nakaragragsak no adda gundawayna a mangyadayo kadatayo iti nadalus a panagdaydayaw ken agbiag a kas kadagiti balangkantis a nailadawan iti libro nga Ezekiel. Masapul ngarud a laglagipentayo a saan nga ipalubos ni Jehova nga adda sabali a dayawentayo, ken kayatna nga agtalinaedtayo a matalek! (Num. 25:11) Siguraduentayo nga adayotayo iti ulbod a relihion tapno ‘ditay masagid ti aniaman a narugit’ iti imatang ti Dios. (Isa. 52:11) Kadagiti isu met la a rason nga agtalinaedtayo a neutral kadagiti isyu iti politika ken panaglalaban iti daytoy nasinasina a lubong. (Juan 15:19) Ibilangtayo ti nasionalismo a sabali pay nga ulbod a relihion a supsuportaran ni Satanas, ket ditay makipaset iti dayta.

23 Kangrunaanna, laglagipentayo a nagsayaat ti pribilehiotayo nga agdaydayaw ken Jehova iti nadalus a naespirituan a templona. Bayat nga ipategtayo dayta a sagrado nga urnos, mas determinadotayo koma a saan a makipaset iti ulbod a relihion ken iti panagbalangkantisna!