Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

 KAPITULO 12

Agsao iti “Nasayaat ken Makapabileg”

Agsao iti “Nasayaat ken Makapabileg”

“Awan koma ti naalas a sao a rummuar iti ngiwatyo, no di laeng ti nasayaat ken makapabileg a sasao.”​—EFESO 4:29.

1-3. (a) Ania ti maysa kadagiti nasayaat a sagut nga inted kadatayo ni Jehova? Kasanotay a mausar dayta iti di umiso a pamay-an? (b) Kasano ti rumbeng a panangusartayo iti sagut a panagsao?

ADDA ama a nangted iti bisikleta iti barona. Naragsak a nangted iti dayta nga espesial a regalo. Ngem kasanon no di nagannad ti anakna a nagbisikleta ket nakadungpar iti sabali ken nadangran? Ania ngata ti rikna ti ama?

2 Ni Jehova ti Manangited iti “tunggal nasayaat ken perpekto a sagut.” (Santiago 1:17) Maysa kadagiti nasayaat a sagutna ket ti abilidadtayo nga agsao. Gapu iti dayta a sagut, mayebkastayo dagiti pampanunoten ken marikriknatayo. Makaisaotayo iti bambanag a makatulong iti tattao ken mangpasayaat iti riknada. Ngem dagiti ibagatayo ket mabalin met a makadangran ken mangsair iti sabsabali.

3 Ti panagsao ket nakabilbileg, ken isursuronatayo ni Jehova no kasanotay nga usaren a naimbag dayta a sagut. Kunana: “Awan koma ti naalas a sao a rummuar iti ngiwatyo, no di laeng ti nasayaat ken makapabileg a sasao iti aniaman a maitutop a tiempo, tapno magunggonaan dagiti makangngeg.” (Efeso 4:29) Ammuentayo no kasanotayo nga usaren dayta a sagut ti Dios iti pamay-an a mangparagsak kenkuana ken mangparegta iti sabsabali.

 ANNADANYO TI PANAGSAOYO

4, 5. Ania ti masursurotayo kadagiti proverbio iti Biblia maipapan iti bileg dagiti sasao?

4 Adda bileg dagiti sasao, isu a masapul nga annadantayo no ania ti isaotayo ken no kasanotayo nga isao dayta. Kuna ti Proverbio 15:4: “Ti kalmado a dila ket kayo ti biag, ngem ti tiritir a panagsasao mangyeg iti pannakapaay.” No kasano a makapabang-ar ken mangparagsak ti maysa a napintas a kayo, dagiti nasayaat a sasao ket makapabang-ar iti dumdumngeg. Ngem dagiti makapainsulto a sasao ket makasair ken mangpasakit iti rikna ti dadduma.​—Proverbio 18:21.

Makapabang-ar ti kalmado a panagsao

5 “Ti di pinampanunot a sasao ket kas kadagiti duyok ti espada,” kuna ti Proverbio 12:18. Dagiti dakes a sasao ket mangsair ken mangdadael kadagiti relasion. Nalabit malagipmo idi adda nangibaga kenka iti naalas isu a nasaktanka unay. Ngem ituloy dayta a proverbio: “Makapaimbag ti dila dagiti masirib.” Dagiti napagpanunotan a sasao paimbagenna ti nasaktan a puso ken pasublienna ti panaggagayyem a nadadael gapu iti di panagkikinnaawatan. (Basaen ti Proverbio 16:24.) No laglagipentayo a makaapektar ti sasaotayo iti sabsabali, annadantayo ti panagsaotayo.

6. Apay a narigat a kontrolen dagiti ibagatayo?

6 Ti maysa pay a rason nga agannadtayo iti panagsaotayo ket gapu ta imperpektotayo amin. ‘Agannayas iti dakes ti puso’ ti tao, ken masansan nga ipalgak dagiti sasaotayo ti adda iti pusotayo. (Genesis 8:21; Lucas 6:45) Talaga a narigat a kontrolen no ania ti ibagatayo. (Basaen ti Santiago 3:2-4.) Ngem masapul nga ikagumaantayo a pasayaaten ti pamay-an ti panagsasaotayo iti sabsabali.

7, 8. Kasano a dagiti sasaotayo ket makaapektar iti relasiontayo ken Jehova?

 7 Masapul met nga annadantayo ti panagsasaotayo gapu ta sungsungbatantayo ken Jehova no ania ti isaotayo ken no kasanotayo nga isao dayta. Kuna ti Santiago 1:26: “No ipagarup ti asinoman a daydayawenna ti Dios ngem saanna a medmedan ti dilana, al-allilawenna ti pusona, ket awan serserbi ti panagdaydayawna.” Isu a no saantayo a naannad iti panagsaotayo, madadael wenno mapukaw pay ketdi ti relasiontayo ken Jehova.​—Santiago 3:8-10.

8 Nalawag nga adda dagiti nasayaat a rason nga annadantayo no ania ti isaotayo ken no kasanotayo nga isao dayta. Masapul nga ammuentayo dagiti klase ti sasao a liklikantayo a makatulong tapno mausartayo ti sagut a panagsao iti pamay-an a kayat ni Jehova.

MANGDADAEL A SASAO

9, 10. (a) Ania a klase ti panagsasao ti gagangay unay ita iti daytoy a lubong? (b) Apay a liklikantayo ti agsao iti naalas?

9 Gagangay unay ita ti naalas, wenno narugit, a  panagsasao. Pampanunoten ti adu a masapul nga agsaoda iti dakes ken binabastos tapno maibagada ti kayatda a sawen. Masansan nga agusar dagiti komediante kadagiti narugit nga angaw ken naalas a sasao tapno mapakatawada dagiti tattao. Ngem kinuna ni apostol Pablo: “Masapul itan nga ikkatenyo kadakayo amin dagitoy a banag: pungtot, unget, kinadakes, nasakit a panagsasao, ken naalas a sasao iti ngiwatyo.” (Colosas 3:8) Imbagana pay a ti “naalas a panagang-angaw” ket “saan man la koma a madakamat” kadagiti pudno a Kristiano.​—Efeso 5:3, 4.

10 Ti naalas a panagsasao ket kagura ni Jehova ken dagiti mangay-ayat kenkuana. Narugit dagita. Iti Biblia, ti “kinarugit” ket karaman kadagiti “aramid ti lasag.” (Galacia 5:19-21) Ti “kinarugit” ramanenna ti adu a kita ti basol, ken ti maysa a narugit nga aramid ket agbanag iti sabali pay a narugit nga aramid. No nairuamen ti maysa a tao nga agsao iti nakarugrugit ken naalas ken dina kayat nga isardeng, pagilasinan dayta a masapul a saanen nga agbalin a paset ti kongregasion.​—2 Corinto 12:21; Efeso 4:19; kitaen ti Endnote 23.

11, 12. (a) Ania ti tsismis? (b) Apay a masapul a liklikantayo ti mangpardaya?

11 Masapul met a liklikantayo ti tsismis. Natural laeng nga interesadotayo iti dadduma ken iyestoriatayo ti maipapan kadagiti gagayyem ken kapamiliatayo. Uray idi umuna a siglo, kayat dagiti nagkauna a Kristiano nga ammuen ti kasasaad ti kakabsatda ken no kasanoda ida a matulongan. (Efeso 6:21, 22; Colosas 4:8, 9) Ngem nalaka la nga agbalin a tsismis ti saritaan maipapan iti dadduma. No ulitentayo ti tsismis, mabalin a makaibagatayo iti saan nga agpayso wenno saan a masapul a maammuan. No ditay naannad, daytoy a negatibo a saritaan  ket mabalin nga agtungpal iti ulbod nga akusasion, wenno panangpardaya. Ni Jesus ket pinardaya dagiti Fariseo idi inakusaranda iti bambanag a dina inaramid. (Mateo 9:32-34; 12:22-24) Ti panangpardaya dadaelenna ti reputasion ti maysa a tao, agtungpal iti di pagkikinnaawatan ken sakit ti nakem, ken dadaelenna ti panaggagayyem.​—Proverbio 26:20.

12 Kayat ni Jehova nga usarentayo ti sasaotayo tapno tumulong ken mangparegta imbes a paggiginnuraentayo ti aggagayyem. Kagura ni Jehova dagiti “mangpataud iti riri dagiti agkakabsat.” (Proverbio 6:16-19) Ni Satanas a Diablo ti kaunaan a manangpardaya, a nangpardaya iti Dios. (Apocalipsis 12:9, 10) Gagangay nga agiinnulbod ita dagiti tattao. Ngem saan koma a mapasamak dayta iti kongregasion Kristiano. (Galacia 5:19-21) Isu a masapul nga annadantayo no ania ti isaotayo ken kanayon nga agpanunottayo nga umuna sakbay nga agsaotayo. Sakbay nga ulitem iti sabali ti maipapan iti maysa a tao, isaludsodmo iti bagim: ‘Agpayso kadi daytoy nga ibagak? Nasayaat kadi? Makatulong kadi? Kayatko kadi a mangngeg daytoy ti mismo a tao a sarsaritaek? Ania ngata ti mariknak no adda nangibaga iti kasta maipapan kaniak?’​—Basaen ti 1 Tesalonica 4:11.

13, 14. (a) Ania ti epekto ti nasakit a panagsasao kadagiti tattao? (b) Ania ti panangpadakes? Apay a masapul a liklikan dagiti Kristiano ti panangpadakes?

13 No dadduma, makaisaotayo iti pagbabawyantayo. Ngem ditay kayat nga iyugali ti panangkritikar iti sabsabali wenno panagsao iti dakes ken makapainsulto. Saan a pulos a maitutop kadatayo ti nasakit a panagsasao. Kinuna ni Pablo: “Ikkatenyo kadakayo ti amin a kita ti sakit ti nakem, panagunget, panagpungtot, panagbugkaw,  nasakit a panagsasao, ken amin a banag a makapainsulto.” (Efeso 4:31) Impatarus ti dadduma a Biblia ti “nasakit a panagsasao” kas “dakes a panagsao,” “makadangran a panagsasao,” ken “makapainsulto a sasao.” Ti nasakit a panagsasao ikkatenna ti dignidad dagiti tattao ken ipariknana kadakuada nga awan serserbida. Dagiti ubbing ti nangnangruna a naglaka a masaksaktan isu a kayattayo ti agannad tapno saanda a masaktan gapu iti panagsasaotayo.​—Colosas 3:21.

14 Pakdaarannatayo ti Biblia maipapan iti nakaro a klase ti nasakit a panagsasao​—ti panangpadakes. Ti panangpadakes ket kanayon a pananginsulto iti sabsabali a ti panggep ket mangpasakit kadakuada. Nakalkaldaang la ketdi no kasta ti panangtrato ti maysa iti asawa wenno annakna! Kinapudnona, no saan nga isardeng ti maysa ti panangpadpadakesna iti sabsabali, saanen a kualipikado nga agbalin a paset ti kongregasion. (1 Corinto 5:11-13; 6:9, 10) Kas naadaltayon, no agsaotayo iti naalas, saan nga agpayso, wenno dakes, madadaeltayo ti relasiontayo ken Jehova ken iti sabsabali.

MANGPABILEG A SASAO

15. Ania a klase ti sasao ti mangpabileg iti sabsabali?

15 Kasano nga usarentayo ti sagut a panagsao iti pamay-an a kayat ni Jehova? Nupay saan nga eksakto nga ibaga ti Biblia no ania ti masapul nga isao wenno saan nga isao, ibagana met kadatayo nga agsaotayo iti “nasayaat ken makapabileg a sasao.” (Efeso 4:29) Dagiti mangpabileg a sasao ket nadalus, nasayaat, ken pudno. Kayat ni Jehova nga usarentayo dagiti sasao a mangparegta ken tumulong iti sabsabali. Mabalin a saan a nalaka dayta. Ad-adda a kasapulan ti panagregget a  mangibaga iti positibo a bambanag ngem ti mangibaga iti makapainsulto ken di napagpanunotan a sasao. (Tito 2:8) Pagsasaritaantayo ti sumagmamano a pamay-an a mapabilegtayo ti sabsabali babaen kadagiti saotayo.

16, 17. (a) Apay a masapul a komendarantayo ti sabsabali? (b) Siasino dagiti komendarantayo?

16 Ni Jehova ken ni Jesus ket naparabur iti komendasion. Kayattayo ida a tuladen. (Mateo 3:17; 25:19-23; Juan 1:47) Tapno pudpudno a makaparegta ti komendasiontayo, masapul a pinagpanunotantayo dayta ken ipakitana ti personal nga interestayo iti sabali. “Anian a nagsayaat ti sao iti umiso a tiempo!” kuna ti Proverbio 15:23. Maparegtatayo no adda naimpusuan a mangkomendar iti kinagagettayo wenno mangapresiar iti naaramidantayo.​—Basaen ti Mateo 7:12; kitaen ti Endnote 27.

17 No iyugalim a kitaen ti nasayaat iti sabsabali, nalaklakam a maipaay ti naimpusuan a komendasion. Kas pagarigan, mabalin a nadlawmo a nagsayaat ti panangisagana ti maysa a kabsat iti palawagna wenno ikagkagumaanna ti agkomento kadagiti gimong. Mabalin a ti maysa nga agtutubo ket natured a mangibaga iti kinapudno iti eskuelaan, wenno ti nataengan a kabsat ket regular a makiraman iti ministerio. Mabalin a ti laeng kasapulanda ket iyebkasmo ti panangapresiarmo kadakuada. Nakapatpateg met nga ibaga ti asawa a lalaki nga ay-ayaten ken ap-apresiarenna ni baketna. (Proverbio 31:10, 28) No kasano a kasapulan dagiti mula ti lawag ken danum, kasapulan met a marikna dagiti tattao ti panangapresiar kadakuada. Dagiti ubbing ti nangnangruna nga agkasapulan iti komendasion. Mangbirokka iti gundaway tapno komendaram dagiti nagsayaat a kababalin ken ar-aramidenda. Tumuredda ken dumakkel ti  kompiansada no makomendaranda, ken lallalo nga ikagumaanda nga aramiden ti nasayaat.

Maparegta ken maliwliwatayo ti sabsabali babaen ti sasaotayo ken no kasano nga isaotayo dagita

18, 19. Apay a masapul nga ikagumaantayo ti mangparegta ken mangliwliwa? Kasanotayo a maaramid dayta?

18 No mangparegta ken mangliwliwatayo, tultuladentayo ni Jehova. Ipatpategna unay “dagiti nanumo” ken “dagiti marigrigatan.” (Isaias 57:15) Kayat ni Jehova nga ‘itultuloytayo ti agpipinnaregta’ ken ‘liwliwaentayo dagiti malidliday.’ (1 Tesalonica 5:11, 14) No ikagumaantayo nga aramiden dayta, makita ken apresiarenna dagiti panagreggettayo.

19 Mabalin nga adda madlawmo iti kongregasion a maup-upay wenno malidliday. Ania ngata ti maibagam a  makatulong kenkuana? Mabalin a saanmo a masolbar ti problema ngem maipariknam kenkuana nga ipatpategmo. Kas pagarigan, mabalin a mangiwayaka iti tiempo a makikadua kenkuana, mangibasaka iti makaparegta a teksto ti Biblia, ken agkararag pay ketdi a kaduana. (Salmo 34:18; Mateo 10:29-31) Ipasiguradom kadagiti kasta a tattao nga ay-ayaten ida dagiti kakabsat iti kongregasion. (1 Corinto 12:12-26; Santiago 5:14, 15) Agsaoka met iti pamay-an a mangipakita a talaga nga agpayso ken patiem ti ibagbagam.​—Basaen ti Proverbio 12:25.

20, 21. Ania ti makatulong kadagiti tattao tapno nalaklakada nga awaten ti balakad?

20 Mapabilegtayo met ti sabsabali no mangipaaytayo  iti nasayaat a balakad. Kas imperpekto a tattao, kasapulantayo amin ti balakad no dadduma. Kuna ti Proverbio 19:20: “Denggem ti balakad ken awatem ti disiplina, tapno agbalinkanto a masirib.” Saan la a dagiti panglakayen ti makaipaay iti balakad wenno pammagbaga. Masapul nga isuro dagiti nagannak dagiti annakda. (Efeso 6:4) Makaipaay met dagiti kakabsat a babbai iti nasayaat a balakad kadagiti padada a babbai. (Tito 2:3-5) Gapu ta ay-ayatentayo dagiti kakabsattayo, kayattayo a siguraduen a saanda a masair gapu iti pamay-an ti panangipaaytayo iti balakad. Ania ti makatulong kadatayo?

21 Nalabit malagipmo pay idi adda nangted kenka iti nasayaat a balakad iti pamay-an a nalakam nga inawat. Apay nga epektibo unay dayta? Mabalin a nariknam a talaga nga ipatpategnaka dayta a tao. Wenno mabalin a nasayaat ken naimpusuan ti panagsaona. (Colosas 4:6) Ken mabalin a naibatay iti Biblia ti balakadna. (2 Timoteo 3:16) Direkta man nga aggapu iti Biblia ti balakadtayo wenno saan, masapul nga adda Nainkasuratan a pangibatayantayo iti dayta. Saan koma nga ipilit ti maysa dagiti opinionna iti sabsabali wenno iyaplikarna dagiti teksto a mangsuporta kadagiti bukodna a kapanunotan. Ti pananglagip iti pamay-an ti panangbalakadda kenka ket makatulong no mangbalakadka iti sabali.

22. Ania ti kayatmo a pangusaran iti naisagut kenka a panagsao?

22 Ti abilidad nga agsao ket sagut ti Dios. Ti ayattayo kenkuana ti rumbeng a mangtignay kadatayo a mangusar iti dayta iti umiso a pamay-an. Laglagipem nga adda bileg dagiti sasao a mangdadael ken mangpabileg. Gapuna, aramidentayo ti amin a kabaelantayo nga agsao iti makapabileg ken makaparegta iti sabsabali.