Accessibility setting

Agpili iti lengguahe

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

Saan Kadi nga Agtutunos ti Linaon ti Biblia?

Saan Kadi nga Agtutunos ti Linaon ti Biblia?

Sungbat ti Biblia

Saan. Agtutunos ti linaon ti Biblia. Nupay kasla ipakita ti dadduma a teksto nga agkokontra ti linaon ti Biblia, mabalin a maawatan a siuumiso no usaren dagiti sumaganad a prinsipio:

  1. Usigem ti konteksto. Agparang a kontraen ti asinoman nga autor dagiti sasaona no saan a maikabilangan ti konteksto.

  2. Usigem ti panangmatmat ti nagsurat. Mabalin nga umiso ti panangdeskribir ti nakaimatang iti pasamak ngem nalabit dina inusar ti isu met laeng a sasao wenno dina inraman ti isu met laeng a detalye.

  3. Ammuem dagiti pudno a pakasaritaan ken dagiti kostumbre.

  4. Ammuem no ania ti nagdumaan ti piguratibo ken literal a pannakausar ti sao.

  5. Bigbigem a no maminsan, maibagbaga a ti maysa a banag ket inaramid ti maysa a tao uray no saan nga isu ti nangaramid iti dayta. *

  6. Usarem ti umiso a patarus ti Biblia.

  7. Dimo ikagumaan nga itunos ti di umiso a narelihiosuan a sursuro ken doktrina kadagiti isursuro ti Biblia.

Ipakita dagiti sumaganad a pagarigan no kasano a dagitoy a prinsipio makatulongda a mangilawlawag kadagiti kasla di agtutunos a linaon ti Biblia.

Prinsipio 1: Konteksto

No naginana ti Dios iti maikapito nga aldaw, apay ngarud nga agtultuloy nga agar-aramid wenno agtrabtrabaho? Kuna ti salaysay ti panamarsua iti Genesis a “naginana [ti Dios] iti maikapito nga aldaw iti amin a gapuananna nga inaramidna.” Ipakita dayta a konteksto a tukoyenna a nangnangruna ti panangparsua ti Dios mainaig iti daga. (Genesis 2:2-4) Ngem saan a kinontra dayta ni Jesus idi kinunana a ti Dios “agtultuloy nga agar-aramid agingga ita,” gapu ta tuktukoyen ni Jesus dagiti sabali pay nga ar-aramid ti Dios. (Juan 5:17) Karaman kadagiti ar-aramid ti Dios ti pannakaipaltiing ti Biblia ken ti panangiwanwan ken panangaywanna iti sangatauan.—Salmo 20:6; 105:5; 2 Pedro 1:21.

Prinsipio 2 ken 3: Panangmatmat ken pakasaritaan

Sadino ti nangpaimbagan ni Jesus iti bulsek a lalaki? Ibaga ti libro a Lucas a pinaimbag ni Jesus ti bulsek a lalaki ‘bayat nga umas-asideg idiay Jerico.’ Ngem ti umasping a salaysay iti Mateo, dinakamatna ti dua bulsek a lallaki ken imbagana a pinaimbag ida ni Jesus idi ‘rumrummuar iti Jerico.’ (Lucas 18:35-43; Mateo 20:29-34) Daytoy dua a salaysay ket naisurat sigun iti nagduma a panangmatmat, ngem mangted kanayonan a detalye a saan a masarakan iti sabali. Mas espesipiko ni Mateo ta imbagana a dua dagiti lallaki. Idinto ta dinakamat ni Lucas ti lalaki a nangibagaan ni Jesus. No maipapan iti lugar, naammuan dagiti arkeologo nga idi panawen ni Jesus, adda dua a siudad a Jerico. Maysa ket kagudua a kilometro ti kaadayo ti daan a siudad dagiti Judio manipud iti baro a siudad ti Roma. Nalabit adda idi ni Jesus iti nagbaetan dagiti dua a siudad idi inaramidna ti milagro.

Prinsipio 4: Piguratibo ken literal a sasao

Madadael kadi ti daga? Kuna ti Biblia iti Eclesiastes 1:4 a “ti daga agtalinaed uray agingga iti tiempo a di nakedngan,” ngem ibaga ti dadduma a nalawag a maikontra daytoy iti kunaenna a “madadaelto dagiti elemento babaen iti apuy—karaman ti daga.” (2 Pedro 3:10, Beck) Iti Biblia, agpadpada a nausar ti sao a “daga” iti literal a tukoyenna ti planeta a daga, ken iti piguratibo a pamay-an, tukoyenna dagiti tattao nga agnanaed iti dayta. (Genesis 1:1; 11:1) Ti pannakadadael ti “daga” a nadakamat iti 2 Pedro 3:10 tukoyenna ti “pannakadadael dagiti di nadiosan a tattao” saan a ti pannakauram iti planetatayo.2 Pedro 3:7.

Prinsipio 5: Ti naibaga a makin-aramid

Idiay Capernaum, asino ti nangibaga ken Jesus iti kiddaw ti opisial ti buyot? Kuna ti Mateo 8:5, 6 a napan a mismo ken Jesus ti opisial ti buyot. Ngem kuna met ti Lucas 7:3 a nangibaon ti opisial ti buyot kadagiti lallakay dagiti Judio tapno ibagada ti kiddawna. Daytoy kasla agkontra a linaon ti Biblia ket mabalin a tarusan a ti opisial ti buyot ti nagkiddaw ngem nangibaon kadagiti lallakay kas pannakabagina.

Prinsipio 6: Umiso a patarus

Nagbasol kadi ti amin? Isursuro ti Biblia a natawidtayo amin ti basol manipud iti umuna a tao a ni Adan. (Roma 5:12) Dadduma a patarus ti kasla a agkontra daytoy babaen ti panangibagada a ti naimbag a tao ket “saan nga agbasol” wenno “saanen nga agbasol.” (1 Juan 3:6, Ti Biblia; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Nupay kasta, iti orihinal a lengguahe, ti Griego a berbo para iti sao a “basol” iti 1 Juan 3:6 ket agdama a mapaspasamak, ngem kadawyan nga iti dayta a lengguahe agtultuloy a mapaspasamak dayta. Ti inggagara ken kanayon a panagsukir kadagiti linteg ti Dios ket naiduma iti natawid a basol a saantayo a maliklikan. Gapuna, dadduma a patarus ilawlawagda daytoy a kasla panagkontra babaen ti panangusarda iti sasao a “saanna nga iyugali ti panagbasol.”—New World Translation.

Prinsipio 7: Saan a doktrina ti Biblia

Nababbaba kadi ni Jesus wenno kapada ti Dios? Naminsan kinuna ni Jesus: “Siak ken ti Ama maymaysakami.” Kasla maikontra daytoy iti kinunana a “ti Ama dakdakkel ngem siak.” Tapno umiso a maawatan dagita a teksto, usigentayo no ania a talaga ti isursuro ti Biblia maipapan ken Jehova ken ni Jesus, imbes nga ikagumaantayo nga itunos dayta iti doktrina a Trinidad a saan nga isursuro ti Biblia. Ipakita ti Biblia a ni Jehova ket saan laeng nga Ama ni Jesus, no di ket Diosna met, Daydiay pagdaydayawanna. (Mateo 4:10; Marcos 15:34; Juan 17:3; 20:17; 2 Corinto 1:3) Gapuna, saan a kapada ni Jesus ti Dios.

Maipapan iti kinuna ni Jesus a “siak ken ni Ama maymaysakami,” ipakita ti konteksto a ti ibagbagana ket maipapan iti panagmaymaysa ti panggepda ken Amana a ni Jehova a Dios. Idi agangay, kinuna ni Jesus: “Ti Ama naikaykaysa kaniak ken naikaykaysaak iti Ama.” (Juan 10:38) Maymaysa met ti panggep ni Jesus ken dagiti pasurotna, ta inkararaganna ida iti Dios: “Intedko kadakuada ti dayag nga intedmo kaniak, tapno maymaysada koma a kas kadata a maymaysa. Siak a naikaykaysa kadakuada ken sika a naikaykaysa kaniak.”—Juan 17:22, 23.

^ par. 8 Kas pagarigan, iti artikulona maipapan iti Taj Mahal, kinuna ti Encyclopædia Britannica nga “impatakder dayta ti emperador ti Mughal a ni Shah Jahān.” Ngem saan nga isu ti nangibangon iti dayta, ta kuna met laeng dayta nga artikulo a “nasurok a 20,000 ti nagtrabaho” a nangibangon iti dayta.

Ammuem ti Ad-adu Pay

Ania Dagiti Tulbek iti Panangtarus iti Biblia?

Aniaman ti kasasaadmo iti biag, posible a matarusam ti mensahe ti Dios a nailanad iti Nasantuan a Kasuratan.

Mamati Kadi Dagiti Saksi ni Jehova iti Creationism?

Ammom kadi a dagiti kapanunotan ti dadduma a creationist ket talaga a maikontra iti Biblia?