Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

 MAADAL NGA ARTIKULO 3

Kasano a Masaluadam ti Pusom?

Kasano a Masaluadam ti Pusom?

“Iti amin a saluadam, saluadam ta pusom.”​—PROV. 4:23.

KANTA 36 Saluadantayo ti Pusotayo

ITI DAYTOY A PANAGADAL *

1-3. (a) Apay nga inayat ni Jehova ni Solomon, ken ania dagiti bendision nga inawatna? (b) Ania dagiti saludsod a masungbatan iti daytoy nga artikulo?

AGTUTUBO pay laeng ni Solomon idi nagbalin nga ari ti Israel. Iti rugi ti panagturayna, nagparang ni Jehova iti tagtagainep ket kinunana: “Ibagam no ania ti kayatmo nga itedko kenka.” Insungbat ni Solomon: “Agtutuboak laeng ken awan pay kapadasak. . . . Isu nga ikkam koma daytoy adipenmo iti natulnog a puso tapno nalinteg dagiti aramidek a pangngeddeng para iti ilim.” (1 Ar. 3:5-10) “Natulnog a puso”​—nakapakpakumbaba dayta a kiddaw! Dayta ti rason nga inayat ni Jehova ni Solomon! (2 Sam. 12:24) Naragsakan unay ti Dios iti kiddaw ti agtutubo nga ari isu nga inikkanna iti “masirib ken mannakaawat a puso.”​—1 Ar. 3:12.

2 Bayat a matalek ni Solomon, immawat iti adu a bendision. Naikkan iti pribilehio a mangibangon iti templo “para iti nagan ni Jehova a Dios ti Israel.” (1 Ar. 8:20) Nagbalin a popular gapu iti siribna nga inted ti Dios. Dagiti sasaona idi iwanwanwan pay laeng ti Dios ket nairekord iti tallo a libro ti Biblia. Ti libro a Proverbio ti maysa kadagita.

3 Nadakamat ti puso iti dandani 100 a daras iti libro a Proverbio. Kas pagarigan, mabasatayo iti Proverbio 4:23: “Iti amin a saluadam, saluadam ta pusom.” Iti daytoy a bersikulo, ania ti tuktukoyen ti ‘puso’? Sungbatantayo dayta iti daytoy nga artikulo. Kitaentayo met ti sungbat ti dua pay a saludsod: Kasano nga ikagkagumaan ni Satanas nga impluensiaan wenno rugitan ti pusotayo? Ken kasanotayo a masaluadan ti pusotayo? Masapul a maawatantayo ti sungbat dagita nga importante a saludsod tapno agtalinaedtayo a matalek iti Dios.

 TI “PUSOM”​—ANIA TI KAIPAPANANNA?

4-5. (a) Kasano a matulongannatayo ti Salmo 51:6 a mangtarus iti tuktukoyen ti sao a “puso”? (b) Ania ti pagpadaan ti pisikal a salun-attayo ken ti piguratibo a pusotayo?

4 Iti Proverbio 4:23, ti ‘puso’ ket tumukoy iti “napudno a puso” wenno iti ‘nalimed a kinatao.’ (Basaen ti Salmo 51:6 ken footnote.) Iti sabali a pannao, ti “puso” ket tumukoy iti pampanunot, rikrikna, motibo, ken tarigagaytayo. Dayta ti makin-uneg a kinataotayo, saan laeng a ti ipakpakitatayo iti sabsabali.

5 Usarentayo a pagarigan ti pisikal a salun-attayo tapno maawatantayo no apay a masapul a saluadantayo ti piguratibo a pusotayo. Umuna, tapno kanayon a nasayaat ti kondision ti bagitayo, masapul a pilientayo dagiti nasustansia a makan, ken masapul a regular nga agehersisiotayo. Kasta met, tapno kanayon a nasayaat ti espiritualidadtayo, masapul a pilientayo dagiti nasustansia a naespirituan a taraon ken arigna regular nga agehersisiotayo. Karaman iti dayta a panagehersisio ti panangyaplikar kadagiti masursurotayo ken panangibaga iti dadduma iti pammatitayo. (Roma 10:8-10; Sant. 2:26) Maikadua, no langa ti kitaentayo, mabalin nga ipagaruptayo a nasalun-attayo, ngem adda met gayam sakittayo. Iti umasping a pamay-an, mabalin a panunotentayo a nabileg ti pammatitayo gapu ta adda naespirituan a rutinatayo, ngem adda met gayam dagiti dakes a tarigagay a tumubtubo iti pusotayo. (1 Cor. 10:12; Sant. 1:14, 15) Laglagipentayo a kayat ni Satanas a maimpluensiaantayo iti panagpampanunotna. Kasano nga ar-aramidenna dayta? Ken kasanotayo a maprotektaran ti bagitayo?

NO KASANO A RUGRUGITAN NI SATANAS TI PUSOTAYO

6. Ania ti kayat ni Satanas, ken ania ti ar-aramidenna tapno mapasamak dayta?

6 Kayat ni Satanas nga agbalintayo a kas kenkuana​—maysa a rebelde a di nangikabilangan kadagiti pagalagadan ni Jehova ken managimbubukodan. Dinatay mapilit ni Satanas nga agrason ken agtignay a kas kenkuana. Isu a mangus-usar iti sabali a pamay-an tapno maaramid ti kayatna. Kas pagarigan, pinalikmutannatayo kadagiti tattao a naimpluensiaanna. (1 Juan  5:19) Kayatna a pilientayo ti makikadua kadakuada, uray no ammotayo a ti dakes a kakadua “dadaelenda” ti panagpampanunot ken panagtigtignaytayo. (1 Cor. 15:33) Nagballigi ken Ari Solomon dayta a pamay-anna. Nangasawa iti adu a pagano a babbai, ket in-inut a ‘pimmigsa ti impluensiada kenkuana’ ken ‘in-inut nga inyadayoda ti pusona’ ken Jehova.​—1 Ar. 11:3; ftn.

Kasanom a masaluadan ti pusom tapno saan a marugitan iti pampanunot ni Satanas? (Kitaen ti parapo 7) *

7. Ania pay ti us-usaren ni Satanas a mangisaknap iti panagpampanunotna, ken apay a masapul nga agannadtayo iti dayta?

7 Us-usaren ni Satanas dagiti estoria iti pelikula ken programa iti TV a mangisaknap iti panagpampanunotna. Ammona a kayattayo ti dumngeg iti estoria maipapan kadagiti tattao ken saan laeng a pagraragsakan dayta; isurona pay no kasanotayo nga agpanunot, agtignay, ken no ania ti mariknatayo. Inusar ni Jesus daytoy a pamay-an ti panangisuro. Alaentayo a pagarigan ti ilustrasionna maipapan iti naasi a Samaritano ken iti anak a pimmanaw iti balayda ken nangibus iti tawidna. (Mat. 13:34; Luc. 10:29-37; 15:11-32) Ngem mabalin nga usaren dagiti naimpluensiaanen ni Satanas dagiti estoria tapno marugitantayo. Kasapulantayo ti agbalin a balanse. Adda dagiti pelikula ken programa iti TV a makaparagsak ken makaisuro ken saanda a marugitan ti panunottayo. Ngem masapul a naannadtayo. No agpilitayo iti buyaentayo, nasayaat no isaludsodtayo, ‘Isursuronak kadi daytoy a pelikula wenno programa iti TV nga okey laeng a pagustuak ti nainlasagan a tarigagayko?’ (Gal. 5:19-21; Efe. 2:1-3) Ania ti aramidem no mailasinmo nga itantandudo dayta a programa ti sinasatanas a panagpampanunot? Liklikam dayta a kas iti makaakar a sakit!

8. Kasano a matulongan dagiti nagannak dagiti annakda a mangsaluad iti pusoda?

8 Nagannak, responsabilidadyo a saluadan dagiti annakyo kadagiti pamay-an ni Satanas a mangrugit iti pusoda. Sigurado nga aramidenyo ti amin tapno saan nga  agsakit dagiti annakyo. Daldalusanyo ti balayyo, ket ibelbellengyo ti aniaman a pakaigapuan nga agsakitkayo wenno dagiti annakyo. Iti umasping a pamay-an, masapul a protektaranyo dagiti annakyo kadagiti pelikula, programa iti TV, electronic game, ken website tapno saanda a marugitan iti panagpampanunot ni Satanas. Inikkannakayo ni Jehova iti autoridad a mangaywan iti naespirituan a salun-atda. (Prov. 1:8; Efe. 6:1, 4) Isu a dikay maamak a mangaramid iti paglintegan iti pagtaenganyo a naibatay kadagiti pagalagadan ti Biblia. Ibagayo kadakuada ti mabalin ken saanda a mabalin a buyaen, ken tulonganyo ida a mangtarus kadagiti desisionyo. (Mat. 5:37) Bayat a dumakdakkelda, sanayenyo ida a mangilasin no ania ti umiso ken di umiso maibatay kadagiti pagalagadan ni Jehova. (Heb. 5:14) Ken laglagipenyo a makasursuro dagiti annakyo iti ibagbagayo, ngem dakdakkel ti maisuro dagiti aramidyo.​—Deut. 6:6, 7; Roma 2:21.

9. Ania ti maysa a kapanunotan nga itantandudo ni Satanas, ken apay a delikado dayta?

9 Im-impluensiaan met ni Satanas ti pusotayo nga agtalek iti sirib ti tao imbes nga iti panagpampanunot ni Jehova. (Col. 2:8) Usigentayo ti maysa kadagiti kapanunotan nga itantandudo ni Satanas​—ti panagpabaknang ti kapatgan iti biag. Posible a bumaknang wenno saan dagiti kasta ti kapanunotanda. Aniaman kadagita, delikado ti kasasaadda. Apay? Gapu ta mabalin a nakapokusen ti biagda iti panagbirok iti kuarta nga uray la mabaybay-andan ti salun-atda, ti pamiliada, ken uray ti relasionda iti Dios tapno laeng maalada ti kayatda. (1 Tim. 6:10) Agyamantayo ta ti masirib a nailangitan nga Amatayo tultulongannatayo nga agbalin a balanse iti panangmatmattayo iti kuarta.​—Ecl. 7:12; Luc. 12:15.

KASANOTAYO A MASALUADAN TI PUSOTAYO?

Kas kadagiti parabantay iti pader ken parabantay iti ruangan idi un-unana, agalerto ken agtignayka tapno saan a makastrek iti pusom ti dakes nga impluensia (Kitaen ti parapo 10-11) *

10-11. (a) Ania ti aramidentayo tapno maprotektarantayo ti bagitayo? (b) Ania idi ti aramiden dagiti parabantay, ken kasano nga agserbi ti konsiensiatayo kas parabantay?

10 Tapno masaluadantayo ti pusotayo, masapul a mailasintayo dagiti peggad ken dagus a protektarantayo ti bagitayo. Ti sao a naipatarus kas ‘saluadan’ iti Proverbio 4:23 ipalagipna ti trabaho ti parabantay iti pader. Idi tiempo ni Ari Solomon, nakatakderda iti rabaw ti pader ti siudad ken ipakdaarda ti umas-asideg a peggad. Makatulong ti kasta a panangiladawan tapno maawatantayo ti aramidentayo ket saan a maimpluensiaan ni Satanas ti panunottayo.

11 Idi un-unana, agtitinnulong dagiti parabantay iti pader ken dagiti parabantay iti ruangan ti siudad. (2 Sam. 18:24-26) Agtitinnulongda a mangprotektar iti siudad babaen ti panangsiguradoda a nakaserra dagiti ruangan no adda umay a kalaban. (Neh. 7:1-3) Dagiti nasanay-Biblia a konsiensiatayo * ket agserbi kas parabantaytayo ken pakdaarannatayo no padasen ni Satanas a serken ti pusotayo​—iti sabali a pannao, no padasenna nga impluensiaan ti panunot, rikrikna, motibo, ken tarigagaytayo. Tunggal pakdaarannatayo ti konsiensiatayo, masapul nga ipangagtayo ken arigna iserratayo ti ruangan.

12-13. Ania ti mabalin a pakasulisogantayo, ngem ania koma ti aramidentayo?

12 Kitaentayo ti maysa a pagarigan no kasanotayo a maprotektaran ti bagitayo a maimpluensiaan iti pampanunot ni Satanas.  Insuro ni Jehova a “saan man la koma a madakamat iti tengnga[tayo] ti seksual nga immoralidad ken ti tunggal kita ti kinarugit.” (Efe. 5:3) Ngem ania ti aramidentayo no pagsasaritaan dagiti katrabahuan wenno kaeskuelaantayo ti seksual nga immoralidad? Ammotayo a masapul a ‘tallikudantayo dagiti dakes nga aramid ken nailubongan a tarigagay.’ (Tito 2:12) Mabalin a pakdaarannatayo ti parabantay, ti konsiensiatayo. (Roma 2:15) Ipangagtayo kadi dayta? Mabalin a masulisogtayo a dumngeg kadagiti kaedadtayo wenno mangkita iti piktiur nga ipakpakitada. Ngem dayta koma ti tiempo nga arigna iserratayo dagiti ruangan ti siudad babaen ti panangbaliwtayo iti saritaan wenno ipapanawtayo.

13 Masapul a naturedtayo a manglaban iti panangpilit dagiti kaedadtayo nga agpanunot wenno agaramid iti dakes. Masiguradotayo a makitkita ni Jehova ti panagreggettayo, ken ipaayannatayo iti bileg ken sirib tapno malabanantayo ti sinasatanas a pampanunot. (2 Cron. 16:9; Isa. 40:29; Sant. 1:5) Ania pay ti maaramidantayo tapno masaluadantayo ti pusotayo?

AGTULTULOY NGA AGBANTAY

14-15. (a) Iti ania a masapul nga ilukattayo ti pusotayo, ken kasano a maaramidtayo dayta? (b) Kasano a matulongannatayo ti Proverbio 4:20-22 nga ad-adda a magunggonaan iti panagbasa iti Biblia? (Kitaen met ti kahon a “ No Kasano ti Agutob.”)

14 Tapno masaluadantayo ti pusotayo, saantayo laeng nga iserra dayta kadagiti dakes nga impluensia no di ket ilukattayo met kadagiti nasayaat nga impluensia. Subliantayo manen ti ilustrasion maipapan iti napaderan a siudad. Iserra ti parabantay dagiti ruangan ti siudad tapno saan a makastrek dagiti kalaban, ngem ilukatna dayta no dadduma tapno maiserrek dagiti taraon ken dadduma pay a suplay. No kanayon a nakaserra dagiti ruangan, agbisin dagiti agnanaed iti siudad. Iti umasping a pamay-an, masapul a regular nga ilukattayo ti pusotayo iti impluensia ti panagpampanunot ti Dios.

15 Naglaon ti Biblia iti pampanunot ni Jehova, isu a tunggal basaentayo dayta, ipalpalubostayo nga impluensiaan ni Jehova ti pampanunot, rikrikna, ken tigtignaytayo. Kasanotayo nga ad-adda a magunggonaan iti panagbasa iti Biblia? Napateg ti panagkararag. Kuna ti maysa a sister: “Agkararagak nga umuna ken Jehova sakbay a basaek ti Biblia, agpatulongak tapno ‘nalawag a makitak dagiti nakaskasdaaw a bambanag’ iti Saona.” (Sal. 119:18) Masapul met nga utobentayo ti basbasaentayo. No agkararag, agbasa, ken agutobtayo, madanon ti Sao ti Dios ti ‘kaunggan ti pusotayo’ ket maipategtayo ti pampanunot ni Jehova.​—Basaen ti Proverbio 4:20-22; Sal. 119:97.

16. Kasano a magunggonaantayo iti panagbuya iti JW Broadcasting?

16 Ti sabali pay a pamay-an a maimpluensiaannatayo ti pampanunot ti Dios ket babaen ti panagbuya kadagiti video iti JW Broadcasting®. Kuna ti maysa nga agassawa: “Ti binulan a programa ket sungbat dagiti kararagmi! Mapabileg ken maparegtanakami no malidlidayankami. Ken kanayonmi a denggen dagiti original song. I-play-mi dagita no aglutluto, agdaldalus, wenno umin-inumkami iti tsaa.” Tultulongannatayo dagitoy a programa a mangsaluad iti pusotayo. Isursuronatayo a mangtulad iti panagpampanunot ni Jehova ken manglaban iti tendensia nga agpanunot a kas ken Satanas.

17-18. (a) Kas naipakita iti 1 Ar-ari 8:61, ania ti mapasamak no iyaplikartayo ti masursurotayo ken Jehova? (b) Ania ti maadaltayo iti ulidan ni Ari Ezekias? (c) Maitunos iti kararag ni David iti Salmo 139:23, 24, ania ti mabalin nga ikararagtayo?

17 Tunggal makitatayo dagiti gunggona  iti panagaramid iti umiso, bumileg ti pammatitayo. (Sant. 1:2, 3) Naragsaktayo ta ammotayo nga ipagpannakkelnatayo ni Jehova kas annakna, ket ad-adda pay a kayattayo a paragsaken. (Prov. 27:11) Ti tunggal pannubok ket gundawaytayo a mangipakita a naimpusuan ti panagserbitayo iti naayat nga Amatayo. (Sal. 119:113) Pampaneknekantayo nga ay-ayatentayo ni Jehova iti amin a pusotayo, ken determinadotayo nga agtulnog kadagiti bilinna ken mangaramid iti pagayatanna.​—Basaen ti 1 Ar-ari 8:61.

18 Agkamalitayo kadi? Wen, ta imperpektotayo. No maitibkoltayo, panunotentayo ti ulidan ni Ari Ezekias. Nagkamali ngem nagbabawi ken nagtultuloy a nagserbi ken Jehova ‘iti amin a pusona.’ (Isa. 38:3-6; 2 Cron. 29:1, 2; 32:25, 26) Ikagumaantayo koma ngarud a laksiden dagiti pamay-an ni Satanas a mangrugit iti panunottayo. Ikararagtayo a maaddaantayo iti “natulnog a puso.” (1 Ar. 3:9; basaen ti Salmo 139:23, 24.) Makapagtultuloytayo a matalek ken Jehova no ikagumaantayo a saluadan ti pusotayo.

KANTA 54 “Daytoy ti Dalan”

^ par. 5 Agtalinaedtayo kadi a matalek ken Jehova, wenno ipalubostayo nga iyadayonatayo ni Satanas iti Dios? Ti sungbat ket makita saan nga iti kakaro ti pannakasuottayo, no di ket iti panangsaluadtayo a naimbag iti pusotayo. Ania ti kaipapanan ti “puso”? Kasano nga ikagkagumaan ni Satanas a rugitan ti pusotayo? Ken kasanotayo a masaluadan dayta? Sungbatan daytoy nga artikulo dagita nga importante a saludsod.

^ par. 11 KAIPAPANAN TI TERMINO: Inikkannatayo ni Jehova iti abilidad a mangsukimat no umiso wenno saan ti panunot, rikrikna, ken tigtignaytayo. Awagan ti Biblia dayta nga abilidad kas konsiensia. (Roma 2:15; 9:1) Ti nasanay-Biblia a konsiensia ket naibatay kadagiti pagalagadan ni Jehova a nailawlawag iti Biblia. Dayta ti mangukom no naimbag wenno dakes ti pampanunoten wenno ar-aramidentayo.

^ par. 56 LADAWAN: Agbuybuya iti TV ti bautisado a brother ket adda immoral nga eksena a nagparang. Masapul nga agdesision no ania ti aramidenna.

^ par. 58 LADAWAN: Ti parabantay idi un-unana a nakakita iti peggad iti ruar ti siudad. Pukpukkawanna dagiti parabantay ti ruangan iti baba, ket dagus nga iserra ken ikandadoda ti ruangan ti siudad.