Ọwẹwẹ nya ỊBayịbụụ

 IJihova à ri Ohe nyịlẹhị ọlẹ kọ la ịBayịbụụ lẹ, ọwa à họ ang myị́ ang wuu lẹ. (Ọwụrụụ-wụrụ 4:11) Alọmwụ Ebiraham bala iMosisi kaa gbịgba họọ, jaabwọ ká iJisọsị kaa gbịgba họọ. (Ọmwụ Ọdada 24:27; Ehe Ọkpụkpụ 15:1, 2; ịJọn 20:17) Ó ri Ohe nya ẹpwụma ọhẹ datị ka, o ri Ohe lee “adịrahụ ọtụka nya odehe wuu.”—Eje Ọnyịịla 47:2.

 ỊBayịbụụ mẹjẹ nyori iJihova nya-à ri ẹnyị nya Ohe ọlam lẹ. (Ehe Ọkpụkpụ 3:15; Eje Ọnyịịla 83:18) O bwu omyi ẹla nya iHiburu ọlẹ ká ọyẹda nyamwụ ri “ọ-ka ri.” Iru nya angị jẹ́ ang ya nyori etu nya ẹnyị ọwẹ nyị ri “Ọngọ Du ká Ẹla Họ.” Etu ọwẹ pwoku ụkụrwọ nya iJihova lala Ọngọ Họ Ang wuu bala Ọngọ Họ Irya Nyamwụ Jira. (Ayịsaya 55:10, 11) ỊBayịbụụ dahị ụbwọ ịnyịnyị nyọka jẹ́ Ọngọlẹ kọ ri ẹnyị nya iJihova ọwẹ, ọgụgụụgụ ri ọháha nyamwụ, kọ ri abwẹla nyamwụ ọlẹ kọ gụgụ wuu.—Ehe Ọkpụkpụ 34:5-7; iLuku 6:35; 1 ịJọn 4:8.

 IJihova ri ọyẹda nya ẹnyị nya Ohe la òja nya iHiburu. La iHiburu o ri יהוה (YHWH), ị tị kaa wụrụ ileta ine ịwẹ nya Tetragrammaton. Ọngọhẹ-ẹ́ jẹ́ jaabwọ kị kaa wụrụ ẹnyị ọwẹ kpangga la òja nya iHiburu onyogo ka. Ị wụrwọọ nya iJihova lụka ọtata lẹ. IJihova hyehe họhẹ ị-ịBayịbụụ ọyẹda nya William Tyndale ka òja nya Ubekee la ẹka 1530. a

Ịyẹ tị́ du ká ọngọngọhẹ-ẹ́ jẹ́ jaabwọ kị kaa wụrụ ẹnyị nya Ohe la òja nya iHiburu onyogo ka?

 Ị́ kaa kpa ileta lala A, E, I, O, U da ang la òja nya iHiburu onyogo ka. Ọngọlẹ kọ wẹẹ wa ụpwụ la òja nya iHiburu kaa jẹ́ ẹgẹlẹ kọ ka ya jwoo lịlọmwụ. Ma, nyọlẹ kị da ịBayịbụụ la òja nya iHiburu (“Iro Ọnwànwa Onyogo”) kpá, ala iJuu ịhyẹ dọmwụ nyọka me ọnọọkịla nyori nyị́ pwoku nyọka wụrụ ẹnyị nya Ohe ka. Ụka kị juwa wa ịBayịbụụ ọlẹ ká ẹnyị nya Ohe ji, ị kaa ya ang lala “Ọngọlahị” bala “Ohe” ku ọmwakpa nyamwụ. Jaabwọ ká ụka wẹẹ chịpwụrụ, ịnyị ọnọọkịla ọwẹ à juwa pyẹ gbee ká angịnyị deeri jaabwọ kị kaa wụrụ ẹnyị ọwẹ lụka onyogo lẹlẹ. b

 Angịhyẹ ya nyori nyị kaa wụrụ ẹnyị ọwẹ nya “iYawe,” angịkịla tị ya agbẹyị ịdatị-datị ịkịla ịnyịnyị. Dead Sea Scroll ọhẹ ká ụpwụ nya Ala iLivayị ji la òja nya iGiriki yọọ da nya Iao. Angị da ụpwụ nya iGiriki inyogo ya nyị ka wụrwọọ ị-ịlẹ myị́, Iae, I·a·beʹ, bala I·a·ou·eʹ. Ma ị́ jẹ́ dọọ wụlẹ nyori ịnyị nya-à kaa wụrwọọ la òja nya iHiburu onyogo ka. c

Ịnịịkịla u-uhye nya ẹnyị nya Ohe ọla ịBayịbụụ

 Ọnọọkịla: Ọ́ chịla kị ka da ẹnyị nya Ohe ẹ-ẹpwụ nya ịBayịbụụ ka chajị ọngọngọhẹ-ẹ́ jẹ́ jaabwọ kị kaa wụrwọọ kpangga la iHiburu ka.

 Ẹlịlẹhị: Kori kị ya ịnyị lẹ aalẹ, ị wẹẹ ya nyori ọhẹ nyị yẹhị rịrị ká angị ya òja ịdatị-datị ka wụrụ ẹnyị nyamwụ ụ-ụgbẹyị ookpokpo lẹ. Ma, ịBayịbụụ mẹjẹ nyori anchẹ nya Ohe ịlụka ọkẹkpẹ ịlẹ kị kaa ya ìja ịdatị-datị nyị kaa wụrụ ẹnyị datị-datị hi awụlẹ ịnyịnyị.

 Ọ-chụ pwokwita, kụ irya nya iJochuwa ko ri ọngọleje nya ala Isirẹlụ wẹẹ. Angịnyị nya ịKịrayịsị nya ọgbanyẹ ịlẹ kị kaa ya òja nya iHiburu ka wụrwọọ nya Yehoh·shuʹaʽ ịnọ, angịlẹ kị kaa ya iGiriki tị ka wụrwọọ nya I·e·sousʹ. Ẹnyị nya iJochuwa la òja nya iGiriki ịBayịbụụ à da lẹ, ọọwa mẹjẹ nyori angịnyị nya ịKịrayịsị kaa họ ẹla ọlẹ ko ju egbeju gụ, ko ri ọ-ka wụrụ ẹnyị nya ọngịnyị jaabwọ kị kaa wụrwọọ la òja nyaa.—Ụkụrwọ nya Alẹrụ 7:45; Ala iHiburu 4:8.

 Ahị ka jẹ́-ẹ kpa ẹla ọlịnyịịnyị i-irya u-uhye nya ẹnyị nya Ohe myị́. Ọ-ka da ẹnyị nya Ohe ju ẹ-ẹga ọlẹ kọ chịla kọ ka ji baba yẹẹyẹẹ gụ abwọlẹ kị kaa ya ọnụ nọ wụrwọọ.