ỌWẸWẸ NYA ỊTỌ ẸLA U-UHYE NYA ALA ỊLA ỊBAYỊBỤỤ

Ịyẹ à Tị́ Ri Ugbodu Okpukpuru?

Igede
Ịyẹ à Tị́ Ri Ugbodu Okpukpuru?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/502014103/univ/art/502014103_univ_sqr_xl.jpg
ijwbq egbeju nya ẹla 71

Ịyẹ à Tị́ Ri Ugbodu Okpukpuru?

Ịyẹ à Tị́ Ri Ugbodu Okpukpuru?

Ọwẹwẹ nya ỊBayịbụụ

 Neʹphesh bala psy·kheʹ à ri omyi ẹla nya iHiburu bala iGiriki ọlẹ ká ịBayịbụụ nya òja nyahị kaa yẹda ka ugbodu okpukpuru ẹ-ẹgẹhẹ lẹ. Etu nya omyi ẹla nya iHiburu ọwẹ ri “ang ọlẹ kọọ dịhụ,” ịnya iGiriki ri “ang ọhịhị.” a Neʹphesh bala psy·kheʹ tịng tị ri ang ọhịhị ọọwa lẹpwụ-lẹpwụ ịnyị, ị-ịngịhyẹ ẹ-ẹpwụ nyamwụ ọlẹ kọ kaa chịda ụka ká ugbinyịrọ á gbu ka. Kụ ẹhị yẹ jaabwọ ká ịBayịbụụ mẹjẹ nyori ugbodu okpukpuru nya ọngịnyị ehe ku ọmwakpa nya ọngịnyị ehe lẹpwụ-lẹpwụ wẹẹ:

Ohe-é ya ugbodu okpukpuru ha Adam ka—ọwa ayịdang “ri ugbodu okpukpuru”

  •   Ụka ká iJihova họ Adam, ịBayịbụụ ya nyori nyị wẹ ka “ri ugbodu okpukpuru.” (Ọmwụ Ọdada 2:7, King James Version) Ohe-é ya ugbodu okpukpuru ha Adam ka—ọwa ayịdang ri ugbodu okpukpuru, lee ọngịnyị ọhịhị.

  •   ỊBayịbụụ mẹjẹ nyori ugbodu okpukpuru lee ang ọhịhị nyị jẹ́-ẹ họ ụkụrwọ, jẹ́ ịpyọ nya ang oriri, ri ang, ju ihi nya ehile, lee ọ-ya ụbwọ gu ogu. (Ala iLivayị 5:2; 7:20; 23:30; Ehile Ọmada 12:20; Ala iRom 13:1) Ọngịnyị ehe lẹpwụ-lẹpwụ à jẹ́-ẹ họ ang ịwẹ lẹ.

Ugbodu okpukpuru jẹ́-ẹ gbu?

 Ee, ugbodu okpukpuru jẹ́-ẹ gbu. Ụpwu ịgọgọ ya ẹ-ẹga lụmẹ-lụmẹ nyori ugbodu okpukpuru nyị jẹ́-ẹ gbu. Ahị yẹ ịhyẹ nyaa wẹẹ:

  •   “Ugbodu okpukpuru ọlẹ kọ họ ang onyobyi a ka gbu lẹ.”—Isikẹlụ 18:4, 20.

  •   Ọ-ọpyị nya Isirẹlụ, ụka ká ọngịnyị á họ ang onyobyi, akama ọlẹ kị kaa yọọ ri ọ-ka “nwụ ugbodu okpukpuru ọọwa.” (Ehe Ọkpụkpụ 12:15, 19; Ala iLivayị 7:20, 21, 27; 19:8, King James Version) “Ị ka nwụ” ọngịnyị ehe ọọwa.—Ehe Ọkpụkpụ 31:14, King James Version.

  •   Ẹ-ẹpwụ nya ọgba ịhyẹ ụ-ụpwụ ịgọgọ, ụka ká ọngịnyị á gbu, ị kaa wụrụ ogu nyamwụ nya “ugbodu okpukpuru ọlẹ ko gbu.” (Ala iLivayị 21:11, footnote; Ọwawa 6:6, footnote, NW ) Ịlẹhị lẹ, ịBayịbụụ ịhyẹ ya nya “ogu” lee “ogu nya ọngịnyị” ẹ-ẹpwụ nya ọgba ịwẹ, ma ụpwụ ịgọgọ ọlẹ kị da la òja nya iHiburu da neʹphesh, ko ri “ugbodu okpukpuru” ẹ-ẹgẹwẹ.

“Ugbodu okpukpuru” ka jẹ́-ẹ ri “ọhịhị” myị́

 ỊBayịbụụ kaa kpa “ugbodu okpukpuru” ya ẹla rụ́ ọhịhị ịnyịnyị. Ọ-chụ pwokwita, ụpwụ nya iJobu 33:22 ya omyi ẹla nya iHiburu ọlẹ ko ri “ugbodu okpukpuru” (neʹphesh) ku ọmwakpa nya “ọhịhị.” ỊBayịbụụ myịmyị mẹjẹ nyori ugbodu okpukpuru lee ọhịhị nya ọngịnyị nyị ka jẹ́-ẹ gwoo byi myị́.—Ehe Ọkpụkpụ 4:19; Angịleje 9:17; Ala iFilipayị 2:30.

 Abwọlẹ kị kpa “ugbodu okpukpuru” ya ẹla dahị ụbwọ nyọka wo etu nya ọgba nya ụpwu ịgọgọ ịlẹ kị ya nyori ugbodu okpukpuru nyị “gba kpehe” lee nyị “rụ.” (Ọmwụ Ọdada 35:18; King James Version) Ọọwa mẹjẹ nyori ọhịhị nya ọngọọwa myị́ lẹ. Ụpwụ ịgọgọ ịhyẹ ya ẹla ọla Ọmwụ Ọdada 35:18 ọwẹ nyị “da ihu ohyẹẹkpẹ nyamwụ.”—Good News Translation; New Jerusalem Bible.

Ọmwụ nya ọmẹjẹ nyori ugbodu okpukpuru-ú ka gbu ka

 Ịchọọchị ịlẹ kị myị nyori ugbodu okpukpuru nyịị gbu ka, á yé ọmẹjẹ ọwẹ bwu ụpwụ ịgọgọ ka, ma ị yoo bwu ẹga nya angị jẹ́ ang lụmẹ nya ala iGirisi ịnyị. Encyclopædia Britannica yẹkẹẹ: “Ụka ká ịBayịbụụ á ya ẹla rụ́ ugbodu okpukpuru, ihu ọdada ọ wẹẹ ya ẹla rụ́ lẹ. Ó chị ugbodu okpukpuru ebwo hi ịnyịrọ nya ọngịnyị ehe ka. Ọlẹ ká Angịnyị nya ịKịrayịsị kaa mẹjẹ nyori ugbodu okpukpuru bala ịnyịrọ nyị datị hi awụlẹ lẹ, ọ dọmwụ bwu ọpyị nya iGirisi onyogo ịnyị.”

 Ọ kaa wụ́ Ohe ẹjẹ kori kị ya ịmẹjẹ nya angịnyị ehe, lala o-ri ugbodu okpukpuru nyị́ kaa gbu ka, dala ang ọmẹjẹ nyamwụ. Ọkọkọ nya ọọwa lẹ, ịBayịbụụ dahị ọna yẹkẹẹ: “Anụ kpahị ju ịlọnụ ọgwọgụ chajị ká ọngọngọhẹ ka jẹ́-ẹ kpa ijẹẹhị ụhwahị ohideeji bwula abala nya ẹla ọjẹ́jẹ nya angịnyị ehe . . . yẹẹnụ dada kokoo.”—Ala iKolosi 2:8.

a Yẹ The New Brown, Driver, and Briggs Hebrew and English Lexicon of the Old Testament, ẹbẹ 659, bala Lexicon in Veteris Testamenti Libros, ẹbẹ 627. ỊBayịbụụ lụmẹ-lụmẹ yẹ neʹphesh bala psy·kheʹ da a-agbẹyị ịdatị-datị, pwoku ẹla ọlẹ kị wẹẹ kpa ya. Ị yaa da ka omyi ẹla lala “ugbodu okpukpuru,” “ọhịhị,” “ọngịnyị,” “ang ọhịhị,” lee “ịnyịrọ.”