Igede
Ọ-Pịlẹ Alẹng lee Anyang nya Ọngịnyị Nẹ Ri Ẹga nya Awụlẹ Ọkaka Ịnyịlẹhị?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/502015179/univ/art/502015179_univ_sqr_xl.jpg
ijwyp egbeju nya ẹla 44

ANJWO KAA TỌ WO

Ọ-Pịlẹ Alẹng lee Anyang nya Ọngịnyị Nẹ Ri Ẹga nya Awụlẹ Ọkaka Ịnyịlẹhị?

Ọ-Pịlẹ Alẹng lee Anyang nya Ọngịnyị Nẹ Ri Ẹga nya Awụlẹ Ọkaka Ịnyịlẹhị?

 U.S. Centers for Disease Control and Prevention wo ẹla bwu ẹga nya anjwo ịlẹ kị gu ẹka 15 ka 19. Lala ẹhya nya angịlẹ kị tọ ẹla wo myị nyori ịwa nyị pịlẹ alẹng lee anyang nya ọngịnyị nẹ ụka ọhẹ lẹ. Sharlene Azam, kọ da ụpwụ ọlẹ ko ri, Oral Sex Is the New Goodnight Kiss, yẹkẹẹ: “Kori ká ya ẹla bala anjwo u-uhye nya alẹng lee anyang nya ọngịnyị ọ-pịlẹ nẹ, ị ka bying nyori nyị́ ri ẹlẹhẹ ọtịpyọ ka. Ị́ dọmwụ hwoo nya ẹga nya awụlẹ ọkaka ka.”

 Ányị à tị́ yẹ ẹlẹwẹ?

 Ányị à tị́ ri ọwẹwẹ nyang u-uhye nya ịtọ ẹla ịlẹ?

  1.   Ọnyị ọnyang ka jẹ́-ẹ kpẹnyị kori kị pịlẹ anyang nyamwụ nẹ lee kori kọọwa á pịlẹ alẹng nya ọngịnyị nẹ?

    1.   Ee

    2.   Ehe

  2.   Ọhọhọ ọwẹ kaa kpa ẹdụrụ ọhẹ wẹ ọngịnyị?

    1.   Ee

    2.   Ehe

  3.   Ọ-pịlẹ alẹng lee anyang nya ọngịnyị nẹ ri ẹga nya awụlẹ ọkaka ịnyịlẹhị?

    1.   Ee

    2.   Ehe

 Ịyẹ à tị́ ri ẹlịlẹhị u-uhye nya ẹlẹwẹ?

 Chụ ọwẹwẹ nyang pwoku ileji ịlẹ.

  1.   Ọnyị ọnyang ka jẹ́-ẹ kpẹnyị kori kị pịlẹ anyang nyamwụ nẹ lee kori kọọwa á pịlẹ alẹng nya ọngịnyị nẹ?

     Ọwẹwẹ: Ehe. Ọwẹ ri ang ọhẹ ọlẹ kọ du ká iru nya angịnyị kaa ya nyori ọhọhọ ọwẹ nyị́ tịpyọ ka. Ị́ tị jẹ́ ẹlẹwẹ myị̀myị̀ ka.

  2.   Ọhọhọ ọwẹ kaa kpa ẹdụrụ ọhẹ wẹ ọngịnyị?

     Ọwẹwẹ: Ee. Ọngọnyị kọ họ ẹla ọlịnyị ka la ẹdụrụ lala hepatitis (A lee B), genital warts, gonorrhea, herpes, ọbẹja, bala syphilis.

  3.   Ọ-pịlẹ alẹng lee anyang nya ọngịnyị nẹ ri ẹga nya awụlẹ ọkaka ịnyịlẹhị?

     Ọwẹwẹ: Ee. Ọhọhọ ọnyị myị́ ọnyị kọ gu alẹng lee anyang nya ọngọkịla lẹ aalẹ, o ri awụlẹ ọ-nọ ta lẹ, tụ́ ọ-pịlaa nẹ, ọ-nọ ta awụlẹ bwu ọmwụ, ọ-dụrụ ọngịnyị abwọ lee ọ-kpa abwọ tudu alẹng lee anyang nya ọngịnyị.

 Ịyẹ tị́ du ká ẹlẹwẹ ju ọ-kụ ẹhị yẹ?

 Kụ ẹhị yẹ ụpwụ ịgọgọ ịhyẹ ịlẹ kị ya ẹla gu anyang lee alẹng nya awụlẹ ọ-pịlẹ nẹ lẹẹ wẹẹ.

 ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: “Ọlẹ a ri irya nya Ohe Oluhye chajị nyanụ lẹ. . . . Kaanụ ayịdang ka ri angị juwa cheji ba hwẹẹẹ hi ụya ọhọhọ.”—1 Ala ịTẹsalonika 4:3.

 Omyi ẹla ọlẹ kị yẹda ka “ụya ọhọhọ” ẹ-ẹgẹwẹ ri ụma nya ẹga nya awụlẹ ọkaka ọnyị myị́ ọnyị wuu ọlẹ ká angịlẹ kị ye awụlẹ lẹka họ, lala awụlẹ ọ-nọ ta, ọ-pịlẹ alẹng lee anyang nya ọngịnyị nẹ, ọ-nọ ta awụlẹ bwu ọmwụ, ọ-dụrụ ọngịnyị abwọ lee ọ-kpa abwọ tudu alẹng lee anyang nya ọngịnyị. Ọngọlẹ kọ họ ụya ka la akama lụmẹ-lụmẹ myị́, ọlẹ kọ tị gụ bwu ẹpwụ nyaa wuu ri igu oriri nyamwụ bala iJihova ọ-ka tayịreji.—1 iPita 3:12.

 ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: “Ọng myị́ ọng ọlẹ kọ họ ang onyobyi nya ụya ọhọhọ lẹ aalẹ, ugbinyịrọ nya ịlọmwụ kpangga a wẹ ká ọngọọwa họ ang onyobyi ọọwa ba lẹlẹ.”—1 Ala ịKọrịntị 6:18.

 Alẹng lee anyang nya ọngịnyị ọ-pịlẹ nẹ kaa jụ ọngịnyị ẹdụrụ nya ugbinyịrọ bala ịnya olegu. Ọ kaa hu olo nya ọkịlẹtụ chụ ọngịnyị ịnyịnyị. Ụpwụ ọlẹ ko ri, Talking Sex With Your Kids yẹkẹẹ: “A-awụlẹ ọmwọmwọ ọlam kem à kaa du ká ọngịnyị kaa chị ijẹma, lịlọmwụ oyoyi, lee ọ-la irya nyori nyị bịrị ọwa lẹ ka. Irya ọlẹ ká angịnyị kaa la ụka kị mwọ awụlẹ kpá, ị kaa la ụka kị kpa ụgbẹyị ụma ọkịla ọhẹ-lọhẹ nọ tawụlẹ lẹ. Ẹga nya awụlẹ ọkaka à ri ẹga nya awụlẹ ọkaka ẹẹ.”

 ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: “Am a ri Amkpaa Ohe Oluhye nyanụ ọngọ kaa mẹ ang jẹẹnụ chajị nya ọháha nyanụ . . . lẹ.”—Ayịsaya 48:17.

 À myị nyori ehile nya Ohe u-uhye nya ẹga nya awụlẹ ọkaka ka jẹ́-ẹ jung ahụ apyobwuna? Lee à tị́ yaa lala ang o-wung raaraa? Nyọka dang ụbwọ wẹ ịtọ ẹla ịwẹ, kụ irya nya ụgbẹyị ọtụka ọlẹ kị ya ang ẹjẹẹ ba jaabwọ ká ọngịnyị ka rụnyẹ ụ-ụwa kaka ba, bala ang ẹjẹẹ ịkịla wẹẹ. À kaa yẹ ang ẹjẹẹ ịwẹ lala ewu ọ-chị ke lee à tị́ kaa yaa lala ang o-wung raaraa ịnyị? Ẹlịyẹ à tị́ ka họ kori káahụ bala angị pá ang ịrụnyẹ ịkịla á kpa ehile ịwẹ họ ụkụrwọ ka?

Ehile nya ụgbẹyị kaa wung kpa pyịnyẹng, ma ị kaa chewu keng ịnyịnyị. Ịnyị ehile nya Ohe à la lẹ, ị́ kaa ya iwe hang nyọka họ ang myị́ ang kọ háng ka, ma ị kaa chewu keng ịnyịnyị

 Ịnyị ọ la ẹ-ẹga nya ehile nya Ohe lẹ. Kori ká kpa họ ụkụrwọ ka aalẹ, à ka wọ ang ọlẹ ká ya tọ pyii. (Ala ịGaletiya 6:7) Ụpwụ ọlẹ kị wụrụ nya Sex Smart yẹkẹẹ: “Jaabwọ ká wẹẹ pẹhi ang ịlẹ ká myị la bala abwẹla ịnyịịla nyang beji, ká wẹẹ họ ang ịlẹ ká jẹ́ nyori nyị́ há ka, ịnyịnyị ihi ọlẹ ká la hịlọng à kaa chụ hi lẹ.” Ma kori ká tị hịhị ba ehile nya Ohe Oluhye jẹ, à ka la abwẹla ịnyịịla. Ọlẹ kọ tị baba gụ ri, à ka la irya oleje ocheri-cheri.—1 iPita 3:16.