ANJWO KAA TỌ WO
Ányị M Tị́ La?
Ịyẹ tị́ du ká baba nyọka kpẹhị chịng u-uhye nya ang ọlẹ ká ka kụrụ? Chajị ang ọkụrụ-kụrụ nyahị kaa chị ụma nya ọngịnyị ọlẹ kahị ri ehe. Ẹla ọlanyị ang ọkụrụ-kụrụ nyang ahụ à tí kaa ya u-uhye nyang?
Ang ịta ịlẹ ká angịnyị jẹ́-ẹ họ ka u-uhye nya ang ọkụrụ-kụrụ bala abwọlẹ ká ka bwu cheji ba hyaa
Ọ-jẹ́ họ ka #1: À kụrụ ang chajị nyọlẹ ká yẹ kị kpa ju eji.
Ọyẹẹnọ ọhẹ ká ẹnyị nyamwụ ri Theresa yẹkẹẹ: “Ụka ọhẹ ang ọkụrụ-kụrụ ọhẹ kaa hám chajị nyọlẹ kam yẹ kị juwa kpa jú eji ẹ-ẹpwụ nya ifim bala intanẹtị. Ụka ká arụrụ nya angịlẹ kị kụrụ ang ụma ọhẹ á myị̀ ịmachị nyang ene lẹ, ọ kaa lujwo nya ahụ ọ-ka tịtọ nyọka kụrụ ang ụma ọọwa ka.”
A-anyị anyang kem ẹlẹwẹ à gu ka. Ụpwụ ọlẹ kị wụrụ The Everything Guide to Raising Adolescent Boys, yẹkẹẹ: “Anyị alẹng ịnyịnyị kaa ba ang ọlẹ kị yẹ ká angịkịla ja kụrụ jẹ. Bwu ụka-ụka kị dọmwụ ri anjwo wẹẹ, angị kpa ihi ju eji kaa maga nyọka kpa ang ịkụrụ-kụrụ ụma ịhyẹ tụ́ rịraa.”
Ụgbẹyị ọlẹ kọ há gụ: ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: “Ọngọ jẹ ẹla ka kaa ye ẹla myị ẹla myị, ọngọ jẹ ẹla tị kaa kụ irya ju ọgụ ẹpẹtẹ ọlẹ kọ ka hu.” (Etu 14:15) Jaabwọ ká ẹgẹwẹ mẹjẹ, à baba nyọka jẹ́ abwọlẹ ká ka bwu kụ ẹhị yẹ ang ị-kpa ju eji rige-rige. Ọ-chụ pwokwita, ụka ká yẹ kị juwa kpa ịwụrụ ju eji, kị ya nyị hụ́hị lụmẹ, lee nyị ka kpang chẹhị gbọgbọ, a tịlọng wo:
‘Oowo à tị́ ka yé apyobwuna kori kam ba angịkịla kụrụ ang ọwẹ?’
‘Ọhịhị ọlányị angịnyị à tị́ ka me kam la kori kam kụrụ ang ọwẹ?’
‘Ịnyị m tịtọ ká angịnyị ka yẹm lẹ?’
Ang ọ-ka dụbwọ: Ẹ-ẹpwụ nya epwihi ookpokpo, kụ ẹhị yẹ ang ịkụrụ-kụrụ ịlẹ kị kaa kpa ju eji ẹ-ẹpwụ nya intanẹtị rige-rige. Ọhịhị ụma ọlanyị ị tị́ wẹẹ du angịnyị ju? Ị kaa maga nyọka họ ká ka kụ irya nyori à baba pyii nyọka kụrụ ang ụ-ụgbẹyị ọhẹ? Ọyẹẹnọ ọhẹ kị wụrụ nya Karen yẹkẹẹ: “Ahị kaa la ọ-tụ́ tutu nyọka la kpẹẹkpẹẹ ẹ-ẹhị, kụrụ ang kpẹẹkpẹẹ, bala ọ-mẹ ịnyịrọ ‘ọkpẹẹkpẹẹ’ nyahị jẹ ịnyịnyị. Angị kpa ang ju eji jẹ́ nyori anjwo la irya ọlịịwẹ, lẹ ị kaa tọọ rịraa gụ ọwọwa.”
Ọ-jẹ́ họ ka #2: Ọ-kụrụ ang nyọka me angịkịla.
Ọnyị ọlẹng ọhẹ kị wụrụ nya Manuel yẹkẹẹ: “Kori ká ang ọkụrụ-kụrụ ụma ọhẹ á juwa rú ohi, ọng myị́ ọng ja kụrụ ang ọọwa. Kori ká kụrwọọ ka, angịnyị ka lang eje.” Ọyẹẹnọ ọlẹ kị wụṛu nya Anna myị jwoo, ọ yẹkẹẹ: “Ang ọlẹ kọ baba gụ ri angịkịla ọ-ka yeng myị, a-ang ọ-ya kụrụ ịnyịrọ pyiipyii ka.
Ụgbẹyị ọlẹ kọ há gụ: ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: “Anụ juwa ba abwụma nya ọhịhị onyobyi nya alodehe ọlẹ jẹ, juwa kpa họ abwẹla nyanụ anụ kpong-kpong ka.” (Ala iRom 12:2) Jaabwọ ká ẹgẹwẹ mẹjẹ, mwụrụ yẹ ang ịkụrụ-kụrụ nyang, ká tịlọng wo:
‘Ịyẹ tị́ du kam kaa kụrụ ang ụma ọlẹ kam kaa kụrụ?’
‘Ányị ọ tị́ baba ham ka ba nyọka kụrụ ang ọlẹ ká angị rú ohi họ?’
‘Ang ọkụrụ-kụrụ nyam ri ịnya angịnyị ọ-ka yẹm yẹ?’
Ang ọ-ka dụbwọ: Ọkọkọ nyọka kụ irya nya abwọlẹ ká ang ọkụrụ-kụrụ ụma ọhẹ rú ohi ka ba bala abwọlẹ kọ hogo ka ba, ahị baba nyọka kụ irya nya ahị o-ye ọngịnyị ụma ọlẹ ká ri myị. Kori ká ọngịnyị ụma ọlẹ ká ri á háng lẹ, á ka chị uko kori ká angịkịla á ka yeng myị kaka.
Ọ-jẹ́ họ ka #3: O-me irya nyori ang ọ-ya ịnyịrọ dodehe à há gụ lẹ.
Ọnyị ọnyang ọhẹ kị wụrụ nya Jennifer yẹkẹẹ: “Ẹlịlẹhị ri, ụka ọhẹ ọngịnyị kaa la ọmayẹ nyọka kụrụ ang ọ-ya ịnyịrọ dodehe, ang i-kpii, lee ang ị-chị ịnyịrọ chị.”
Ụgbẹyị ọlẹ kọ há gụ: ỊBayịbụụ yẹkẹẹ: ‘Anụ myị ká ụhị ọháha nyanụ anụ a ri ịnya ịyang ọhọhọ ọ-la ugbinyịrọ olodehe ọwẹ ka . . . ma ọkọkọ nya ọọwa lẹ o ri ịnya ọngịnyị ọlẹpwụ ọkịlẹtụ nyanụ.’ (1 iPita 3:3, 4) Jaabwọ ká ẹgẹwẹ mẹjẹ, oyina à tị́ há gụ, ọ-ka hụ́hị ẹ-ẹhị lee ọ-ka ri ọngịnyị ọnyịịla tị́?
Ang ọ-ka dụbwọ: Ang ọlẹ kọ kaa kpa ọngịnyị hụ́hị gụgụ wuu ri ẹla ọ-họ meme labwọ. Ẹlịlẹhị ri, angịnyị lụmẹ-lụmẹ á kaa kụ irya nya ẹlẹwẹ alẹ ka. Ma yọọ ị-ịlẹ wẹẹ:
À ya ẹla bala ọngọlẹ kọ ya ẹla rụ́ ịlọmwụ-ịlọmwụ kpoye lee o-ya ẹla nyịlọmwụ-ịlọmwụ kem ẹnẹhẹ lẹ? Ẹla ọlẹ kọọ tịpyọ ri, ọngọọwa lịlọmwụ á kaa jẹ́ nyori abwẹla nya ọwa ọwẹ nyị wẹẹ kung rụ hi ịlọmwụ ka!
Jaabwọ ká ọngọlẹ kọ kaa ya ẹla rụ́ ịlọmwụ-ịlọmwụ kaa há angịnyị ka, ịnyịnyị ọngọlẹ kọ kụrụ ang ọ-mẹ ịlọmwụ jẹ à kaa há angịnyị ka lẹ
Kori ká kụrụ ang meme labwọ ka, à ka lala ọngọwẹ. Chajị ang ọkụrụ-kụrụ nyang wẹẹ chakọ gboo ya, ‘anụ yem wee,’ ọọwa tị ka du ká angịkịla ka jẹ́ nyori abwọlẹ ká la á háng nwà ka lee à kaa kụ irya nya ịlọng-ịlọng kem. Ọ ka du ká angịkịla ka yẹng lala ọngọ ka jụ ang myị́ ang họ myị́ chajị ká angịnyị ka kụ irya nyang, kori kọ dọmwụ ri ọngịnyị ọtịpyọ kọ wẹẹ mwụrụ yẹng wẹwẹ.
Kori ká tịtọ ká angịlịnyị ka hi ụbwọ nya ẹla nyang kaka lẹ aalẹ, à kụrụ ang meme labwọ mẹ. Ọyẹẹnọ ọhẹ ọlẹ kị wụrụ nya Monica yẹkẹẹ: “Á baba nyọka kụrụ ang lala ịnang ọgbahị ene kọ ka ri ang ọnyịịla ká kụrụ ka. Kori ká kụrụ ang ọlẹ kọ ka ya ihi hang bala angịkịla lẹ aalẹ, à kụrụ ang meme labwọ lẹ.”
Ịlẹ ka Háng Ịnyịnyị Myị́
ẸLA ỌLẸ KÁ ALIKO NYANG YA
Ịyẹ Tị́ Du Kam Kaa Me Imahị Lụmẹ u-Uhye nya Abwọlẹ Kam La ị-Ịnyịrọ?
Jẹ́ jaabwọ ọlẹ ká ka yẹ ịlọng meme labwọ.
