Ohi ku Ubáyíbu

 Ujehofa wɛ Ɔwɔico ɔkwɛyi nōo yɔ ipu Ubáyíbu a, anu kē ya ɛjɛɛji odee a. (Ɔdā Nēé Mafú Lɛ Ujɔ́ni 4:11) Acomɛɛbɛ Ebraham mla Umosisi gba ɔ ɛ̄gbā ɛgɛ nɛ Ujisɔsi ya a. (Ohútu 24:27; Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 15:1, 2; Ujɔ́ni 20:17) Ó wɛ Ɔwɔico ku ɔcɛ ekponu ŋ, amáŋ aku “odúúdú ɛcɛ nyā á.”​—Aíjē Kú Ɛ̄gbā 47:2.

 Ubáyíbu nwu alɔ ka iye ku Ɔwɔico wɛ Ujehofa. (Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 3:14, ɛlā néē ta ahaajɛ a) Iye a wa ŋma ɛlā éyi ipu uce ku Uhibru nɛ ɛyi nu wɛ u “n géē wɛ,” ācɛ alɛwa nōo jé ɔkpá lɛyikwu Ubáyíbu a ka ɛyi nu wɛ u “N géē wɛ ɔdā duuma nɛ um dɔka ō wɛ.” Ɛyi ku iye nyā cika lɛ Ujehofa ohigbu ka anu ya ɛjɛɛji odee a, klla gē ya ɛjɛɛji ɔdā nɛ ó ka a jila. (Ayisáya 55:10, 11) Ubáyíbu klla tu alɔ abɔ ku alɔ jé ɛdɔ ku ɔcɛ nɛ Ujehofa wɛ a ɔkwɔɔkwɛyi, ofiyɛ duu ɛgɛ nɛ ó lɛ ihɔtu nwune nɛhi a.—Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 34:5-7; Ulúku 6:35; 1 Ujɔ́ni 4:8.

 Ujehofa wɛ iye ku Ɔwɔico okonu ku idoma néē cɔwɔ ŋma ikpɛla ɛnɛ ku uce ku Uhibru nōo wɛ u יהוה (YHWH). É gē hi ikpɛla ɛnɛ nyā ka u Tetragrammaton. Alɔ i jé ɛgɛ nɛ é gē hi iye ɔɔma ipu uce ku Uhibru eko igble a ŋ.

Ɔdiya nɛ ācɛ i jé ɛgɛ nɛ é gē hi iye ku Ɔwɔico ipu uce ku Uhibru eko igble ŋ ma?

 É gē bi u vowel le ta ɔkpá ipu uce ku Uhibru eko igble ŋ, ɔdā néē gē bi le ta ɔkpá foofunu a wɛ u consonant. Eko duuma nɛ ācɛ gē jé ɔkpá okonu uce ku Uhibru, é gē kpo vowel nōo cɛgbá a ta ɔ. Amáŋ, igbihi néē lɛ Ɔkpiihɔ ŋma okonu ku ācɛ Uhibru mla Aramayik (“Ɛka Nɛ̄ŋcɛ̄”) cɔwɔ mɛ a, ācɛ Ujiyu ōhī gbɔɔ ō gbɛla ka ō bi iye ku Ɔwɔico lɛ yuklɔ i kpaakpa ŋ. Eko duuma néē gē jé ɔkpá nɛ iye ku Ɔwɔico yɔ ipu nu, é gē bi “Ondu” amāŋ “Ɔwɔico” le yuklɔ kwɛyi nu. Abɔ ihayi alɛwa le yɛ a, ɛlá ō gbo ku uwa nyā le nyila, anuɔ ɔwɛ néē gē hi iye ku Ɔwɔico a gebi a. a

 Ācɛ ōhī gbɛla ka é gē hi iye ku Ɔwɔico ku “Uyawɛ,” amāŋ ācɛ ɔhá kē gbɛla ɔwɛ ɛyɛɛyi. Aya ku ɔkpá éyi néē gē hi ka u Dead Sea Scroll a lɛ aya ku ɔkpá ku Ulīfayi, ipu nu é ta iye ku Ɔwɔico ipu uce ku Ugrisii ka u Iao. Ācɛ ōhī nōo gē ta ɔkpá okonu uce ku Ugrisii eko aflɛyi a, ka é gē hi iye a ka u Iae, I·a·beʹ, mla u I·a·ou·eʹ, amāŋ é jé kpaakpa ɔdaŋ ka ɛgɔɔma nēé gē hi ɔ ipu uce ku Uhibru ku ikee a ŋ. b

Ɛlá ō gbo ku ācɛ nōó kpaakpa ŋ, lɛyikwu iye ku Ɔwɔico nōo yɔ ipu Ubáyíbu

 Ɛlá ō gbo ku ācɛ nōó kpaakpa ŋ: É cika ō bi iye ku Ɔwɔico yuklɔ ipu Ubáyíbu ŋ, ohigbu kéē jé ɛgɛ nēé gē hi iye a piii ipu uce ku Uhibru a ŋ.

 Ɔkwɛyi a: Ɛlá ō gbo ɛgɛnyā yɔ i mafu ka Ɔwɔico dɔka ku ācɛ nōo gē ka uce ɛyɛɛyɛyi a kéē hi iye ku nu ɔwɛ ekponu. Amáŋ, Ubáyíbu mafu lɛ alɔ ka ācɛ ō gba Ɔwɔico ɛ̄gbā ku ikee a nōo gē ka uce ɛyɛɛyɛyi a gē hi iye ku ācɛ ɔwɛ ɛyɛɛyɛyi.

 Leyi yɛ ocabɔ mafu ku Ujossuwa nōo wɛ ɔcɛ ohɛpɔ ku ācɛ Isrɛlu a. Ācɛ O Yɛce Ukraist ku eko aflɛyi nōo gē ka uce ku Uhibru a lɔfu hi ɔ ka u Yehoh·shuʹaʽ, ācɛ nōo gē ka uce ku Ugrisii a lɔfu hi ɔ ka u I·e·sousʹ. Ɔwɛ nɛ ācɛ Uhibru cɔwɔ ku iye ku Ujossuwa ŋma uce ku Ugrisii a yɔ ipu Ubáyíbu, ɛnyā mafu ku Ācɛ O Yɛce Ukraist yɛce ɔwɛ okpaakpa néē gē hi iye ku ācɛ ipu uce ɔlɛ uwa a.​—Úklɔ́ kú Ācotɛ̄hɔ̄ 7:45; Ācɛ Uhíbru 4:8.

 Ukɔ́ ekponu nyā néē kē yɛce eko néē yɔ i cɔwɔ iye ku Ɔwɔico a. Ɛ̄nɛ̄ ō cɛgbá fiyɛ duu a wɛ ō lɛ iye ku Ɔwɔico ta ɛga okpaakpa nōó cika ō yɔ ipu Ubáyíbu a, ó wɛ ɛgɛ néē gē hi iye a ŋ.