Ohi ku Ubáyíbu

 Ɛlā nōo wɛ “odo” ipu Ubáyíbu a, é cɔwɔ nu ŋma ɛlā ku Uhibru nōo wɛ u neʹphesh mla ɛlā ku Ugrisii nōo wɛ u psy·kheʹ a. Ɛyi ku ɛlā ku Uhibru ɔɔma wɛ u “ɔdā oyeeyi nōo gē fu owu,” ɛyi ɛlā ku Ugrisii ɔɔma kē wɛ u “ɔdā oyeeyi.” a Odo ɔɔma kē wɛ ɛjɛɛji ɔkpiye nɛ, ó wɛ odee ipu ɔkpiye nōo gē yeeyi igbihi nɛ ɔkpiye a gekwu ŋ. Leyi yɛ ɛgɛ nɛ Ubáyíbu lɛ ɔ mafu ka odo wɛ ɛjɛɛji ɔlɛɛcɛ a:

•   Eko nɛ Ujehofa ya Adam nōo wɛ ɔcɛnyilɔ aflɛyi a, Ubáyíbu kahinii: “Ɔlɛɛcɛ má yēeyī.” (Ohútu 2:7) Adam kwu piya ɔcɛ nōo yeeyi.

•   Ubáyíbu ka odo amāŋ ɔcɛ lɔfu yuklɔ, yunwu odole, lé odole, lɛyitaajɛ lɛ íne klla lɛ abɔ kwu okwu gla. (Ulīfayi 5:2; 7:20; 23:30; Oblatūkíne 12:20; Ācɛ Uróm 13:1) Ɔlɛɛcɛ kē lɔfu ya aɔdā nyā gla a.

Odo gē kwū?

 Ii, odo gē kwū. Ɛga alɛwa ipu Ubáyíbu mafu ka odo gē kwū. Leyi yɛ ocabɔ ohi ɛɛ:

•   “Ɔ̄cɛ [amāŋ odo] dúúmā nōo lɛ ɔ́bíipú bī, ɔ̄cɛ ɔ́ɔmā géē kwú.”​—Isíkɛ̄lu 18:​4, 20.

•   Ipu éwo ku Isrɛlu ku ikee a, itala ku ɔcɛ nōo biya íne nɛɛnɛhi a wɛ ka “é gáā je ɔ́ koó wɛ éyi kú ācɛ ɔlɛ́ [Ɔwɔico] gɛ ŋ́.” (Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 12:15, 19; Ulīfayi 7:​20, 21, 27; 19:8) É géē je ɔcɛ a “ŋmo.”​—Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 31:14.

•   Igbihi nɛ ɔcɛ gekwu, ɛga ku Ubáyíbu ōhī gē bi u “okwū” le yuklɔ. (Ulīfayi 21:11; Áluka 6:6) Naana nɛ Ubáyíbu ɛyɛɛyɛyi gē bi ɛlā nōo wɛ “okwū” amāŋ “ɔcɛ nōo gekwu” le yuklɔ ipu aɔgba ɛyɛɛyɛyi nyā a, uce ku Uhibru aflɛyi a bi ɛlā nōo wɛ u neʹphesh, amāŋ “odo” le yuklɔ.

É lɔfu hi “odo” ka “oyeeyi” gla

 Ubáyíbu hi “odo” ka “oyeeyi.” Ocabɔ mafu, Ujóbu 33:22 bi ɛlā ku Uhibru nōo wɛ “odo” (neʹphesh) le yuklɔ kwɛyi “oyeeyi.” Ɔwɛ ekponu ɔɔma, Ubáyíbu mafu ku odo amāŋ oyeeyi ku ɔcɛ lɔfu hɛ ɔcɛ abɔ gla.​—Oōyɛbɛ̄ɛcɛ 4:19; Ācohɛ́pɔ̄ 9:17; Ācɛ Ufílipāyi 2:30.

 Ɛgɛ nɛ é bi ɛlā nōo wɛ “odo” a le yuklɔ a tu alɔ abɔ jɛyi ku ɔgba nōo ka ku odo a yɔ i nyɔ “bɛɛcɛ” a. (Ohútu 35:18; King James Version) Ɛlā ō gbla ɛlā nɛ é bi le yuklɔ nyā mafu ku oyeeyi ku ɔcɛ a yɔ i mɛ. Ipu Ubáyíbu ōhī nɛ é cɔwɔ a, ɔkpá ku Ohútu 35:18, é bi “ó lɛ owu amoomɛ ku nu fu” le yuklɔ​—Good News Translation; New Jerusalem Bible.

Ɛlā néē ka odo i gē kwū ŋ ma, ɛga nɛ ó wa ŋma a

 Ācɛ alɛwa nōo gē gā icɔɔci nōo kpɔtuce ka odo i gē kwū ŋ ma i nwu ɛlā nyā ŋma ipu Ubáyíbu ŋ, amáŋ é nwu ɛlā nyā ŋma ɛlā nɛ ācɛ Ugrisii ku eko ikee gē nwu a. Encyclopædia Britannica kahinii: “Ipu Ubáyíbu, ɛlā nōo wɛ odo a lɛ ō ya mla owu ō fu, ó wɛ ɔdā nɛ ɔcɛ i gē má mla eyī ŋ, ó klla wɛ ɛyɛɛyi gwu ɔkpiye ku ɔcɛ ta ŋ. Aicɔɔci je ɛlā ō nwu nōo ka odo mla ɔkpiye wɛ ɛyɛɛyɛyi a ŋma ɛlā nɛ ācɛ ku Ugrisii ku ikee gē nwu a.”

 Ɔwɔico i dɔka ku alɔ lɛ ɛlā nɛ ó gē nwu alɔ a piyatɔha mla ɛlā nɛ ācɛ ku ɛcɛ nyā gē nwu a ŋ. Ikɔkɔ ɔɔma, Ubáyíbu pi alɔ ahɔ̄ kahinii: “Aá lɛ eyī kwɛcɛ, cɛ́ɛ́ ká ɔ̄cɛ dúú kóō bī ɛlā icííci kú íjéeyī kú ɔlɛɛcɛ lɛ aá pīya ɔfiyɛ kú nū ŋ́.”​—Ācɛ Ukólōsi 2:8.