Twende kovidio oini

Twende komurya

Ovahongonone vaJehova

Toorora eraka Otjiherero

 EHUNGI

Okukurira mokati kOvakriste kwa tjita kutja mbi kare noupanga ouwa kuna Mukuru

Okukurira mokati kOvakriste kwa tjita kutja mbi kare noupanga ouwa kuna Mukuru

MOKATI kouṱuku ami nomukambure omukwetu twa ri pomukuro wonḓonḓu ndji Niger. Oyo ya ri onḓonḓu onene ndja ri noupapi wozokilometa 1.6 nu omeva aa ye pupu tjinene. Indwi rwa ri oruveze rovita pokati koviwaṋa moNigeria, nu okukonda onḓonḓu ndjo aa ku twa omuinyo womundu moumba. Nandarire kutja pa ri nao, povikando tjiva aatu sokutwamo omiinyo vyetu moumba. Peya vi mbi kare mongaro otja indjo? Indjeye mbi mu raere kutja pa kayenda ye komurungu yongwatero yandje.

Mombura ndji 1913 tate wandje, John Mills, wa papitisiwa nozombura 25 moNew York. Mbuti Russell ongwa yandja ehungi re rombapitisimo. Kombunda yanao, Tate wa ya koTrinidad, nu a kakupa Constance Farmer, ngwa ri omuhongwa wOmbeibela omupyuke. Tate aa vatere epanga re William R. Brown, okunyandisa enyando rOmbeibela ndaari isanewa “Photo-Drama of Creation.” Owo va ungura pamwe ngandu indu eṱunḓu ra Brown tji ra hindwa kOutokero wa Afrika, mo 1923. Tate na Mama, mba ri nomaundjiro wokuyenda keyuru, va kayenda komurungu okuungurira Jehova moTrinidad.

OVANENE MBE TU SUVERERE

Ovanene vandje va ri novanatje 9, omutenga wa rukirwa ku Rutherford ngwa ri omuhongorere po wo-Watch Tower Bible and Tract Society. Ami owami omuatje omutjavari nu mba kwatwa tji ya ri 30 Desemba, 1922, nu mba rukirwa ku Clayton J. Woodworth, ngwa ri nomerizirira wokurongerisa otupa mokambo nga The Golden Age (nai ku ke ri o-Awake!). Ovanene vetu va tjita kutja atuhe tu yende koskole, posi yokutja owo tjinene aave yandja ombango yokutja tu sokukara nozondando motjira tja Jehova. Mama aa tjiwa okukahurura Omatjangwa nawa, nu tate wa suverere okutuserekarera omahungi wOmbeibela. Eye aa ungurisa oviṋepo vye vyorutu kutja tu yenene okuzuva nokumuna ehungi rOmbeibela ndo nawa.

Ozongondjero zawo nḓo za eta ovihape oviwa. Ami novangu vandje 3 twaya kOskole ya Gilead, nu ovaṱena kwetu 3 va ri ovakandjira oure wozombura ozengi moTrinidad na moTobago. Mena romahongero wawo notjihorera tja wo otjiwa tji ve tu raisira, ovanene vetu ve tu kurisira mOndjuwo ondjapuke. Omatunduuziro wawo yetu vatera kutja tu kurire “mOndjuwo ondjapuke ya Ndjambi.”​—Eps. 92:13.

Otjimbumba tjokupita motjiungura tjokuzuvarisa aa tji woronganene poyetu. Ovakandjira popengi aave hungire ohunga na Mbuti George Young, ngwa karere otjomuhindwa moCanada nu ngwe ye ku ryanga moTrinidad. Ovanene vandje aave hungire nondjoroka ohunga novandu mbaave ungura  pamwe, tjimuna eṱunḓu ra Brown, oruveze ndo mba ri koutokero wa Afrika. Oviṋa avihe mbi vye ndji ṱuna tjinene nga tji mba rira omuzuvarise.

OVITJITWA VYOKOMURUNGU WA NAO

Omambo wetu oruveze ndo kaaye horeke otjiṋa, oyo aa ye hungire osemba ohunga nozongamburiro zoposyo, ovineya mbi ri mozongetjefa, nozopolotika nḓa zunḓaka. Kunao, mombura ndji 1936, ovanane vozongamburiro va tunduuza omukuramene po wohoromende ya Trinidad okutjaera omambo aehe yo-Watch Tower. Mena ranao, omambo kaaye hindwa rukwao, posi yokutja twa ungurisa omambo ngu twa ri na wo nga tji ya manuka. Indu tji matu zuvarisa aatu kayenda nokuhinga ounyeti morumbo rotjihuro atwe rihwikike oviplakata nokuungurisa oumbapira okuyandja kovandu. Okuza motjihuro tja Tunapuna, otjokambumba aatu zuvarisa kovirongo vyokokure vya Trinidad amatu ungurisa otjihauto tjozombako. Tjiri ya ri otjiṋa otjiwa tjinene! Ovitjitwa otja imbi vye ndji hinga kutja mbi papitisiwe nozombura 16.

Otjihauto tjozombako nokambumba kovandu motjihuro tja Tunapuna

Okukurira meṱunḓu nda suverere Jehova novitjitwa oviwa otja imbyo, vya tjita kutja mbi kare nonḓero yokurira omuhindwa. Mombura ndji 1944 tji mba ri moAruba okukavatera Mbuti Edmund W. Cummings, onḓero ndjo mwami ngundee omuyari. Eṱe twa tjaterwa tjinene okumuna ovandu 10 mbe ya kOmariro omayapuke mombura ndji 1945. Ombura ndja kongorera ko, ombongo ondenga ya zikwa mokakoverwahi ngo.

Puna Oris, omuinyo wandje wa runduruka momuano omuwa

Katjisupi kombunda yanao, mba zuvarisira omukazendu ngwaatu ungura pamwe wena Oris Williams. Oris wa kondja nomasa okurwira omahongero wongamburiro ye. Nungwari, okupitira momakonḓononeno we wOmbeibela, eye we rihonga kutja Ombeibela tjiri i honga tjike, nu tji ya ri 5 Januari 1947, eye wa papitisiwa. Oruveze tjaaru kayenda, eṱe twa kupasana. Mu Novemba 1950, eye wa uta okukarera otjomukandjira. Puna Oris omuinyo wandje wa runduruka momuano omuwa.

ONDJOROKA MOTJIUNGURA TJOKUZUVARISA MONIGERIA

Mombura ndji 1955 eṱe twa ṋangwa kOskole ya Gilead. Tji twa uta okurirongerisira ouyenda mbo, ami na Oris twa isa oviungura vyetu, atu randisa ondjuwo nouini wetu, okuzambo atu piti moAruba. Tji ya ri 29 Juli 1956, eṱe twa mana omahongero woklasa oitja-27 pOskole ya Gilead na tu hindwa koNigeria.

With the Bethel family in Lagos, Nigeria, 1957

Oris tji me rizemburuka noviṋa mbya kapita, eye wa tja: “Ombepo ya Jehova i yenena okuvatera omundu okuiririra ongaro yehupo romuhindwa. Omurumendu wandje ongwa ri nonḓero yokurira omuhindwa, posi yokutja ami hi mba ri nonḓero ndjo. Ami e tje vanga okukara poyandje nokukurisa ovanatje. Indu tji mba muna kutja otjiungura tjokuzuvarisa ombuze ombwa tji nohakahana, mba rundurura omeripura wandje ngo. Oruveze ndu twa mana omahongero poskole ya Gilead, ami mbe ri manena okuzuvarisa otjomuhindwa. Otja tjaa twi okukaronda oskepi ndji Queen Mary, okuza momberoo ya Mbuti Knorr, Mbuti Worth Thornton wa tja: ‘Kayendee nawa!’ Eye we tu raera kutja matu ka ungura poBetel. Mba unauna e tja: ‘Aeee!’ Posi yokutja mba hakahana okuiririra nokusuvera oBetel, nu ee ungura potupa pekepeke. Oviungura mbi mba suverere vya ri imbyo vyokuyakura ovandu. Mba suvera ovandu, nu oviungura mbi aa vi ndji wanisa kuna ovakambure ovakwetu va Nigeria. Ovengi aave ya ava kuvakana, ava urwa, nu ava ṱonyota nondjara. Tjiri ya ri ondjoroka kwami okuvepa ovikurya nomahuhumiṋino ngu mave hepa. Avihe mbi vya ri orupa rwomerikotameneno wetu ku Jehova, nu imbyo ooviṋa mbya vi ndji pe ondjoroka.” Tjiri, oviungura mbi vye tu vatera okukura motjiungura tja Jehova.

Indu tji twa woronganene pamwe otjeṱunḓu, mombura ndji 1961 moTrinidad, Mbuti Brown we tu serekarera ohunga noviṋa oviwa mbi va muna koutokero wa Afrika. Okuzambo mbe ve raera ohunga nomekuriro moNigeria. Mbuti Brown norusuvero wa twako okuoko kwe kombanda yotjiṱuve tjandje na tja ku tate: “Johnny, ove ko ya rora okuyenda koAfrika, posi yokutja Woodworth okumazu!” Tate wa tja: “Worth, kayende komurungu! Kayende komurungu!” Omambo omayanḓiparise okuza kovandu mba karera Jehova oruveze orure nao, ye kurisa onḓero yandje yokuyenenisa otjiungura tjokuzuvarisa.

William Brown ngwa isanewa “Bible” nomukazendu we, Antonia, vetu yanḓiparisa tjinene

Mo 1962, mba ri nondjingonekero yokuyenda koklasa oitja-37 yOskole ya Gilead, ndja i kambura omieze 10. Mbuti Wilfred Gooch, ngwa ri omutarere worutavi romberoo ya Nigeria, wina wa muna ondjingonekero yokukara norupa moklasa oitja-38 nu wa hindwa koEngland. Kunao, mba pewa omerizirira wokurira omutarere worutavi romberoo ya Nigeria.  Mokuhorera kotjihorera tja Mbuti Brown, ami mba ryanga tjinene, ihi tja tjita kutja mbi tjiwe nokusuvera ovakambure ovakwetu moNigeria. Nandarire kutja owo kava ri noviṋa ovandu ovengi votjihuro mbi ve kara navyo, ondjoroka ndji va ri nayo nokukowa moviṋa oviṱiṱi, vya raisa oukahu kutja ehupo eṋingandu ka ri zu movimariva poo omauini. Nandarire kutja ehupo rawo rari nao, kwami ya ri otjiṋa otjiwa okuvemuna ovakohoke novahirona pozombongarero zombongo. Indu tji mave ya komaworonganeno wotukondwa, ovengi aave ya mourori nozombesi nḓa ze isanewa bolekajas *. Popengi ozombesi nḓa za ri nomambo nga tjangerwe ku zo. Imwe ya tjangerwe: “Little drops of water make a mighty ocean.

Tjiri omambo ngo ouatjiri! Ozongondjero zomundu auhe ozonḓiṱi ze eta ouwa. Ozongondjero zetu na inḓo zovakambure ovakwetu moNigeria za eta ozondaya ozombwa. Mombura ndji 1974, oNigeria ya ri ehi etenga pendje yoUnited States okuvaza otjivarero tjovazuvarise 100 000. Oviungura vyokuzuvarisa vya nyomokera ko!

Otja ovandu ovengi tjaave ya kouatjiri, wina pa ri ovita moNigeria pokati koviwaṋa nohoromende okuza mombura ndji 1967 nga 1970. Oure womieze, ovakambure ovakwetu mbari munda mbwina nonḓonḓu Niger, kaave yandjerwa okuhakaena ku norutavi romberoo. Eṱe aatu sokuvetwarera omambo nga zikamena kOmbeibela. Otja tji pa tamunwa rukuru pomautiro wehungi ndi, okupitira mozongumbiro nongamburiro mu Jehova, eṱe twa konda onḓonḓu ndjo povikando ovingi.

Mbi zemburuka nawa omauyenda omanaumba nga, indu tjaa tu kondo onḓonḓu Niger, aatu twa omiinyo vyetu moumba wokuzepewa i ovarwe vovita mbe ha ri nombinḓu komutima, komitjise na koviṋa vyarwe ovinaumba. Ya ri ouzeu okukapitira povarwe vovita vohoromende, posi yokutja ya ri otjiṋa otjitirise tjinene okukonda onḓonḓu munda mbwina ku kwari ovapirure mba ve isanewa oBiafran. Otjikando tjimwe, mba konda onḓonḓu ndji ongurova okuza koAsaba mokayaha okuyenda koOnitsha nu okuzambo mba ya koEnugu okukayanḓiparisa ovarumendu ovakambure mba ve hongorere ombongo. Ouyenda wandje warwe wa ri owokukayanḓiparisa ovanene vombongo moAba, nu motjihuro ho ovandu kaave yandjerwa okuyakisa omarambe kutja ave hamunikwa i ovanavita. Motjihuro tja Port Harcourt, eṱe aatu hakahana okuyandisa ozombongarero zetu nongumbiro indu tji twa zuu ombosiro yovita pendje notjihuro.

Ozombongarero zombongo nḓo za ri ozonanḓengu tjinene, orondu aa ze raisire ovakambure ovakwetu kutja Jehova u rikendera wo nokuvetunduuza kutja ave ha kara nomunda nu ve kare nombwaneno. Nondoṋeno ovakambure ovakwetu moNigeria va tuurunga omaumba ngo. Owo va raisa kutja va suvera ovakambure ovakwao nave panḓere pombwaneno yOukriste, nandarire kutja mwa ri nonyengo mokati komihoko. Kwami ya ri ondjingonekero yapeke okukara puna wo moruveze rouzeu ndo!

Mombura ndji 1969, Mbuti Milton G. Henschel wa ri omuhaamise wOmaworonganeno omanene wouye nga ri nepu ndi “Peace on Earth” morutjandja ndwi Yankee, moNew York, nu mbe rihonga ovingi okuza ku ye. Ami mba muna omahongero nga moruveze orusemba mena rokutja mombura ndji 1970 eṱe wina twa kara nomaworonganeno omanene wouye nga ri nepu ndi “Men of Goodwill” moLagos, tja Nigeria. Otjitjitwa hi tja kara nondoṋeno mena rombatero ya Jehova, orondu tja tjitwa tjimanga kombunda yomaandero wovita. Tja ri otjitjitwa otjihimise orondu tja tjitwa momaraka 17 nu ovandu mbe ya pomaworonganeno nga va ri 121 128. Mbuti Knorr na Henschel novakambure varwe mba za koUnited States na England va ri mbo okumuna otjimbumba otjinene tjOvakriste 3 775 mba papitisiwa! Okurongerisa otjitjitwa ho ooruveze mehupo randje ndu mba ungura oviungura ovingi. Okusasaneka nomahi warwe otjivarero tjovazuvarise tjekurira ko tjinene!

Omaworonganeno omanene wouye nga ri nepu ndi “Men of Goodwill” yanana ovandu 121 128, mbaave hungire omaraka 17 pekepeke, neraka rOtjiibo

Oure wozombura 30 notjihupe nḓu mba kara moNigeria, povikando ee karere otjomutarere worukondwa nomutarere wotutavi twozomberoo Koutokero wa Afrika. Tjiri ovahindwa mba va ri nondjoroka okumuna ombango yapeke nomayanḓiparisiro! Tjiri ya ri otjiṋa otjiwa okuveraera kutja kave ya zembwa! Oviungura mbi vye ndji honga kutja ovakambure ovakwetu ve hepa okupewa ombango, kokutja ve yenene okukarera Jehova nokutjita kutja otjira tja Jehova tji kare nomasa nombwaneno.

Ombatero ya Jehova ondje tu vatera okutjinda omauzeu nga etwa i ovita nomitjise. Jehova ee tu sere ondaya aruhe. Oris wa tja:

 “Povikando tjiva twa verere omalaria. Otjikando tjimwe, Worth wa ri mongaro ongendise tjinene, nu wa kapaterwa mo nasareta ya Lagos. Ami mba raerwa kutja mape ya a ṱu, nu mbi nondangi tjinene kutja eye wa hupa! Indu tja kara nawa kaṱiṱi, eye wa hungira ohunga nOuhona wa Mukuru pu nomurumendu onesa ngwe mu tjevere. Kombunda, mba ya puna Worth okukavarura onesa ndjo, ngwa ri omutengwa Nwambiwe, okukurisa ombango ye mOmbeibela. Eye wa yakura ouatjiri nu kombunda wa karira omunene wombongo moAba. Ami wina mba yenena okuvatera ovandu ovengi okuriyandja ku Jehova, nandarire Ovamuslim mba ri noviuru ovikukutu. Otjiṋa tji tje tu pa ondjoroka tjinene, ya ri okutjiwa nokusuvera ovandu moNigeria, nokutjiwa ombazu yawo nokuhungira eraka rawo.”

Twe rihonga kutja, kutja tu toṋe motjiungura tja Jehova otjipe mehi rarwe, matu sokurihonga okusuvera ovakambure ovakwetu, kainatja kutja ombazu ya wo ya panguka ku indji oyetu.

OVIUNGURA OVIPE

Mombura ndji 1987 twa muna otjiungura tjarwe otjipe tjokukarera otjovahindwa mokakoverwahi ka St. Lucia moCaribbean, kombunda yokukarera poBetel moNigeria. Tja ri otjiungura otjiwa, posi yokutja tja ri nomatokero warwe omape. Kaya ri tjimuna moAfrika, omurumendu me kara novakazendu ovengi, mokakoverwahi nga, ouzeu wa ri owokutja ovandu aave kara pamwe ngunda ave hiya kupasana. Embo ra Mukuru ra tjita kutja ovahongewa vetu vOmbeibela ovengi ve tjite omarundurukiro nga ye heperwa po.

Ami mba suverere Oris tjinene oure wozombura 68 nḓu twa kara pamwe

Otja omasa morutu tja ye ngundipara mena rozombura, Orutu Orunane norusuvero rwe tu hinda komberoo ohongora moBrooklyn, tja New York, U.S.A., mombura ndji 2005. Eyuva arihe mbi tja okuhepa ku Jehova kokundjipa Oris. Eye wa ṱa mombura ndji 2015, nu okuzepaisa omusuverwa woye katjiṋa otjipupu. Eye tjiri wa ri epanga ratjiri, worusuvero, nu wa ri novikaṋena oviwa. Ami mbe mu suverere tjinene oure wozombura 68 nḓu twa kara pamwe. Eṱe twa muna kutja otjiṋa tji tji eta ouṋingandu morukupo na mombongo, okuraisa ondengero ku imba mbe nomerizirira, okuisira okuza komutima, okurira omurisusuparise, nokuraisa ovihape vyombepo.

Indu tji twa u momuinyo poo tji tu nozombameno, eṱe aatu riyameke ku Jehova okutuvatera kutja tu kayende komurungu okumukarera. Otja tja tu kondjo okutjita omarundurukiro, aruhe aatu munu kutja oviṋa aavi runduruka okurira oviwa, nu oviwa kombanda yanao vi ri komurungu!​—Jes. 60:17; 2 Kor. 13:11.

MoTrinidad na Tobago, Jehova wa kayenda komurungu okusera oviungura vyovanene vandje novakwao ondaya. Otja kondjivisiro ombe ovandu ape 9 892 ve rikuta komerikotameneno wouatjiri. MoAruba, ovandu ovengi aave ungura oukukutu okuyanḓiparisa ovakambure ovakwetu mombongo mu mba ri. Mokakoverwahi mu nozombongo 14 nḓe ungura nawa. MoNigeria, otjivarero tjovazuvarise tje kurira ko, okurira otjimbumba otjinene tjovazuvarise 381 398. MoSt. Lucia, ovazuvarise ape 783 ve yandja oruvara kOuhona wa Jehova.

Ami nai mbi nozombura 90 notjihupe. Ku imba mbe kurisirwa mondjuwo ondjapuke ya Jehova, Epsalme 92:14 ri tja: “Ovyo vi twa ko ovihape nangarire moukurupe wavyo, naruhe ovyo oruhapo nu vi nomasa.” Ami mbi nondangi kehupo ndi mba kara naro motjiungura tja Jehova. Okukurira mokati kOvakriste kwe ndji tunduuza kutja mbi karere Jehova nomasa wandje aehe. Norusuvero rwe oruṱakame, Jehova we ndji yandjera kutja, ‘mbi nyomoke mOndjuwo Ye ondjapuke.’​—Eps. 92:13.

^ par. 18 Lesa o-Awake! ya 8 Marta, 1972, pomuk. 24-26.