1, 2. Petrus aa zeri tjike indu Jesus tjaa hongo ovandu moKapernaum, nungwari pa tjitwa tjike?

PETRUS wa tara nongendo momirungu vyovandu mbaave puratene ku Jesus. Owo va ri pondjuwo yomaworonganeno wombongo moKapernaum. Eye wa turire motjihuro hi, nu ongetjefa ye yomahundju ya ri mwi pomukuro wokunene kwOkuvare kwaGalilea. Omapanga we omengi, novazamumwe ve novandu mbaave ungura pamwe va turire mwi wina. Petrus aa zeri kutja ovandu moKapernaum ve mune kutja Jesus ongu ri Messias nu ve kare nonḓero yokurihonga ohunga nOuhona waMukuru okuza komuhonge omunenenene ngwi. Nungwari eyuva ndo onḓero ye kai yenenisirwe.

² Ovengi va isa okupuratena. Tjiva aave unauna nokupirukira imbi Jesus mbyaa hongo. Posi yokutja, otjiṋa tji tja kendisa Petrus tjinene ya ri ongaro ovahongewa vaJesus tjiva ndji va raisa. Owo kava ri nohange rukwao ohunga noviṋa ovipe Jesus mbyaa hongo. Aave munika okuhinahange, nu va pindikire tjinene. Tjiva va raisa onyengo yawo nu va tja omahongero waJesus ngo kama yakurwa. Owo kaave vanga okupuratena rukwao, notji va pita mondjuwo yomaworonganeno wombongo nave isa okurira ovahongewa vaJesus.​—Lesa Johanes 6:60, 66.

3. Ongamburiro yaPetrus ye mu vatera okutjita vi movikando pekepeke?

³ Indwi rwa ri oruveze oruzeu ku Petrus novahongewa ovakwao. Petrus kena pa zuva nawa imbi Jesus mbya hungira eyuva ndo. Neye aa tjiwa kutja omambo waJesus ngo mape ya aye zuvakwa navi tji ye ha kahururirwe. Petrus wa tjita vi? Ihi katja ri otjikando otjitenga poo atjiyerike ouṱakame we mu Jesus mu wa rorwa. Indjeye tu konḓonone kutja ongamburiro yaPetrus ye mu vatera vi okurira omuṱakame kehi yomarorero otja ingo.

4, 5. Ovikeṋa Jesus mbyaa tjiti mbya himisire ovandu?

⁴ Potuingi Petrus aa himisiwa i oviṋa Jesus mbyaa hungire. Orondu povikando tjiva Jesus aa tjiti nokuhungira oviṋa ovandu  mbyaave ha undjire ko. Meyuva rokomurungu wa indo, Jesus wa risa otjimbumba tjovandu omayovi omengi momuano omuhimise. Okuzambo ovandu aave vanga okutja ma rire ombara. Posi yokutja Jesus wa tjita otjiṋa tji tja himisa ovandu indu tja henauka ku wo na raere ovahongewa ve okuronda mokayaha nu ve yende kuṱa koKapernaum. Ovahongewa ve tjaave hingi okayaha ongurova ndjo, Jesus wa tjita otjiṋa otjihimise rukwao indu tja kayenda kombanda yOkuvare kwaGalilea kwaa ku zungana, na hongo Petrus otjiṋa otjinanḓengu ohunga nongamburiro.

⁵ Mependukirwa owo va muna kutja otjimbumba tjovandu nangwari tje ve kongorera. Posi yokutja ovandu aave vanga okuya ku Jesus mena rokutja aave vanga okupewa ovikurya, nungwari kamena rokutja aave vanga okuzuva ouatjiri ohunga na Mukuru. Jesus we ve vyura mena rombepo yawo yokusuvera oviṋa. (Joh. 6:25-27) Ehungi ndo ra kayenda komurungu pondjuwo yomaworonganeno wombongo moKapernaum Jesus pa kahonga ouatjiri ounanḓengu mbwa handuza ovandu.

6. Jesus wa yandja otjisasanekero tja ye, nu ovapuratene ve va raisa ongaro iṋe?

⁶ Jesus kaa vanga kutja ovandu ve ye ku ye mena rovikurya, nungwari aa vanga kutja ve tjiwe kutja Mukuru ma yenene okuvepa omuinyo waaruhe tji va raisa ongamburiro mombunguhiro yomuinyo we. Okutja otje ve pa otjisasanekero me risasaneka nomana, ndja ri omboroto ndja zire keyuru momayuva waMoses. Nu tjiva tji va pirukira omahongero nga, Jesus wa ungurisa otjisasanekero tjarwe ne ve kahururire kutja mave sokurya onyama nombinḓu ye kutja ve mune omuinyo waaruhe. Nu Jesus tja tja nao, ovandu va pindika tjinene. Tjiva va tja: “Omahongero nga omazeu tjinene. Ngu ma sora okuyezuva nawa owaṋi?” Ovahongewa vaJesus ovengi va isa okumukongorera. *​—Joh. 6:48-60, 66.

7, 8. (a) Otjikeṋa Petrus tje ha zuvire nawa ohunga na Jesus? (b) Indu Jesus tja pura ovahongewa ve epuriro, Petrus wa zira kutja vi?

⁷ Petrus nambano ma tjiti vi? Eye wina ngahino wa kurungisirwe i omahongero waJesus ngo. Oruveze ndwo kaa tjiwa kutja Jesus ma sokuṱa kutja ma yenenise ombango yaMukuru. Nu hapo otjiṋa hi tja tjita kutja Petrus ma ise okukongorera Jesus tjimuna imbo varwe tji va tjita poo indee? Kako, Petrus wa ri notjikaṋena otjinanḓengu tjinene ovandu varwe tji ve ha ri na tjo.

⁸ Jesus wa tanauka kovahongewa ve ne ve pura na tja: “Neṋe, indu kamu nakuvanga okuyaruka wina are?” (Joh. 6:67) Eye wa pura ovahongewa avehe 12, posi yokutja Petrus erike ongwa zira. Eye aruhe ongwa ri omutenga okuhungira. Petrus mape ya ongwa  ri omunene pu wo avehe. Kutja pe ri nao poo indee, kapa ri otjiṋa tjaatji mu tjaere okuyandja oumune we. Nu motjikando hi, eye wa yandja oumune we indu tja hungira omambo omawa nga: “Muhona, matu yaruka ku aṋi? Ove u nomambo womuinyo waaruhe.”​—Joh. 6:68.

9. Petrus wa raisa vi ouṱakame mu Jesus?

⁹ Kamambo omanyandise womutima ngo nao? Ongamburiro Petrus ndja ri na yo mu Jesus ye mu vatera okukara nouṱakame, otjo tji tji ri otjikaṋena otjinanḓengu. Petrus aa tjiwa nawa kutja kape nOmuyame warwe pendje na Jesus nokutja Jesus u yama okupitira momahongero we ohunga nOuhona waMukuru. Petrus aa tjiwa kutja tji ma vanga okuyakurwa i Jehova nokumuna omuinyo waaruhe ma sokukongorera Jesus, nandarire kutja nai pe noviṋa mbye hina okuzuva nawa.

10. Matu horere vi kouṱakame waPetrus ndino?

¹⁰ Ove hapo u noumune tjingewo? Ouhumandu, ovengi ndino ve tja va suvera Jesus posi yokutja kaveṱakama mu ye. Tji matu vanga okurira ovaṱakame tjiri mu Kristus, matu sokusuvera omahongero we tjimuna Petrus. Matu sokurihonga wo nokuzuva omaheero wawo nawa nokuṱakamisa wo nandarire kutja katu nakuyezuva nawa poo kaye nokuyenenisa ozondando zetu. Tji twa rire ovaṱakame porwe otji matu undjire ko okumuna omuinyo waaruhe Jesus mbwe vanga kutja tu mune.​—Lesa  Epsalme 97:10.

11. Jesus wa twara ovemukongorere pi? (Wina tara komambo wokehi.)

¹¹ Okuzambo Jesus wa ya pu novaapostele ve novahongewa tjiva kuṱa kokunene. Ondundu Hermon ndja kovererwe i ombundu kokunene kwEhi nda kwizikwa, rumwe aai yenene okumunikwa okuza kOkuvare kwaGalilea. Jesus novahongewa ve aave i kourongo mbwa ri popezu na Sesarea Filipi, popezu nOndundu Hermon. * Indu tji ve ya poruveze oruwa ndwa ri komamuho wEhi nda kwizikwa, Jesus wa pura ovemukongorere epuriro enanḓengu.

12, 13. (a) Ongwaye Jesus tjaa vanga okutjiwa oumune wovapuratene ohunga nokutja eye owaṋi? (b) Momambo we ku Jesus, Petrus wa raisa vi kutja u nongamburiro yatjiri?

¹² Jesus we ve pura na tja: “Ovandu ve tja Ami owAmi aṋi?” Ripura na Petrus tji ma tara momeho waJesus na tji ma munu ombepo ombwa Jesus ndja ri na yo nomasa wounongo we. Jesus aa vanga okutjiwa kutja ovandu aave ripura tjike ohunga na ye. Ovahongewa tji va zira epuriro ndo owo va raisa kutja ovandu va ri nondjiviro  yoposyo ohunga na ye tjimuna ovengi ndino. Posi yokutja Jesus aa vanga okutjiwa ovingi kombanda yanao. Eye aa vanga okutjiwa kutja ovemukongorere mbe kara puna ye aruhe mape ya ave tjiti ondataiziro tjimuna ovandu imbo varwe poo indee? Nu otje ve pura na tja: “Neṋe mu tja owAmi aṋi?”​—Luk. 9:18-20.

¹³ Nu rukwao Petrus wa ri omutenga okuzira. Eye wa zirira po ovandu avehe mba ri mbo na tja: “OOve Kristus, Omuna waNdjambi omunamuinyo.” Ripura na Jesus tji ma meṱameṱa kuna Petrus mena reziriro re ewa nda yandja nokumutanga norusuvero. Jesus wa zemburukisa Petrus kutja Jehova Mukuru ongwa tjita kutja ovandu mbe nongamburiro yatjiri ve tjiwe ouatjiri ounanḓengu mbwo. Petrus wa raerwa ouatjiri ounanḓengu tjinene Jehova mbwa tjiukisa kovandu, imbwi wokutja ouṋe ngu ri Messias poo Kristus ngwa kwizikwa!​—Lesa Mateus 16:16, 17.

14. Jesus wa yandja omerizirira watjike ku Petrus?

¹⁴ Momakwizikiro omakuru Kristus wa sasanekwa newe ndu ma ri imbirahiwa i ovatunge. (Eps. 118:22; Luk. 20:17) Jesus wa kahurura omakwizikiro ohunga nokutja eye omuini ongu ri ewe poo oruuwa Jehova pu ma ziki ombongo ye. Okuzambo wa yandja omerizirira tjiva omananḓengu mombongo ndjo ku Petrus. Eye we mu pa oviungura ovingi povakwao, nungwari kaape hee kutja we mu pa otjihako poo omerizirira wokombanda povaapostele ovakwao otja tjiva tji ve muna. Jesus wa yandja “otjipaturure tjouhona womayuru” ku Petrus. (Mat. 16:19) Okutja ma rire omerizirira waPetrus okupaturura omuvero wokuhita mOuhona waMukuru kovandu motupa tutatu. Rutenga, okOvajuda, okuzambo okOvasamaria nu korusenina okovandu vomihoko vyarwe poo ku imba mbe he ri Ovajuda.

15. Otjikeṋa tji tja tjita kutja Petrus ma ronge Jesus, nu we mu ronga nomambo yeṋe?

¹⁵ Posi yokutja Jesus kombunda wa raisa kutja auhe ngwa pewa ovingi maku undjirwa ovingi wina, nu Petrus wa ri umwe wa imba. (Luk. 12:48) Jesus wa tjiukisa ouatjiri warwe ohunga na Messias, tjimuna ohunga nondatumisire ndji ma kamuna nokutja ma kaṱa moJerusalem. Petrus ka ri nohange noviṋa Jesus mbya hungira, nu otje mu twara peke ne kemuronga na tja: “Ape ha kara nao, Muhona! Ape ha tjitwa nao kOve!”​—Mat. 16:21, 22.

16. Jesus wa vyura vi Petrus, nu eronga riṋe ndi matu rihongere komambo waJesus ngo?

¹⁶ Petrus aa munu kutja ma vatere, okutja eziriro raJesus mape  ya re mu himisa tjinene. Jesus wa vinguruka na yandja etambo re ku Petrus a tara kovahongewa imbo varwe, ngahino mbaave ripura otjaPetrus na tja: “Yaruka kombunda yandje, Satan! Oove otjiputarise ku Ami, orondu ove ko nakuripura na imbi Ndjambi mbi ma vanga, nungwari mo ripura na imbi ovandu mbi mave vanga!” (Mat. 16:23; Mar. 8:32, 33) Omambo waJesus ngo wina eronga ewa ku eṱe atuhe. Oupupu ku eṱe okuhara omeripura wovandu komeho wokuripurira ku imbi Jehova mbi ma vanga. Tji twa kara nomeripura wovandu, okutja nandarire kutja onḓero yetu oyokuvatera, mape ya atu tjiti kutja omundu ma tjite ombango yaSatan komeho wokutjita ombango yaMukuru. Nu Petrus wa tjita vi?

17. Jesus aa hee tjike indu tja raera Petrus kutja, “Yaruka kombunda yandje”?

¹⁷ Petrus mape ya wa muna kutja Jesus kaa hee kutja eye wa ri omurunde otja Satan Omudiaboli. Orondu Jesus kahungirire kuna Petrus otja tja hungira kuna Satan. Ku Satan, Jesus wa tja: “Za po, Satan!”; ku Petrus, eye wa tja: “Yaruka kombunda yandje.” (Mat. 4:10) Jesus kena pa nakaura Petrus tjinga aa munu ovikaṋena oviwa mu ye. Nungwari eye we mu vyura uriri mena romeripura omavi nga ri na yo ohunga notjiṋa hi. Jesus kaa vanga kutja Petrus ma kare komurungu we otjotjiputarise, nungwari aa vanga kutja ma yaruke kombunda ye nu me mu tunduuze poo me mu pe omasa kutja ma yenenise ombango yaIhe.

18. Petrus wa raisa vi ouṱakame, nu eṱe matu horere vi ku ye?

¹⁸ Petrus u na pa pindikira Jesus poo okumupirura? Kako, eye wa yakura omavyuriro ngo nomerisusuparisiro. Momuano mbwi Petrus wa raisa ouṱakame rukwao. Avehe mbe kongorera Kristus wina ve hepa omavyuriro povikando tjiva. Tji matu yakura omavyuriro ngo nomerisusuparisiro natu rihongere ko, otji matu rire omapanga wopopezu waJesus Kristus na Ihe Jehova Mukuru.​—Lesa Omiano 4:13.

19. Jesus wa hungira tjike tji tja himisa ovahongewa ve, nu Petrus mape ya ee ripura na tjike?

¹⁹ Mokamanga Jesus wa hungira otjiṋa tjarwe otjihimise. Eye wa tja: “Tjiri, me raere eṋe kutja pe na tjiva veṋu mba mbe hi nakuṱa nga tji va munu Omuna wOmundu ame ya otja ngu ri Ombara.” (Mat. 16:28) Omambo nga ya tjita kutja Petrus ma vange okutjiwa ovingi. Jesus nao aa hee tjike? Petrus mape ya ee rikende kutja  kombunda yomavyuriro omakukutu nga za nokupewa, ngahino kamaa pewa omerizirira wapeke rukwao.

20, 21. (a) Serekarera otjirimunikise Petrus tja muna. (b) Ehungi Petrus nda zuva indu ovandu motjirimunikise tjaave hungire kuna Jesus, re mu vatera vi okuṱuna omeripura we?

²⁰ Nungwari kombunda yotjivike tjimwe nao, Jesus wa toora Jakobus, Johanes na Petrus nu e ke ve rondisa “ondundu onde.” Ngahino ya ri Ondundu Hermon ndja ri ozokilometa 25 okuzambo. Ya ri ongurova, orondu ovarumendu vetatu mba aave koṱura. Nungwari ngunda Jesus ama kumbu pa tjitwa otjiṋa tji tja tukisa ozomboṱu zawo.​—Mat. 17:1; Luk. 9:28, 29, 32.

²¹ Ombuniko yomurungu waJesus ya uta okutjituka. Omurungu we wa uta okuyera nokukeṋakeṋa nga tjaau munika tjimuna ozohanya zeyuva. Ozombanda ze za uta okuyepaera. Okuzambo pa munika ovarumendu vevari puna Jesus, umwe wa ri Moses nu ingwi owarwe wa ri Elia. Owo aave hungire ohunga ‘nomuhingo  Eye mbu ma yenenisa na wo ombango yaNdjambi, indu tji ma kaṱira moJerusalem.’ Petrus wa muna kutja wa ri posyo indu tje ripura kutja Jesus kasere okumuna omahihamisiro nonḓiro ndje mu kuramena!​—Luk. 9:30, 31.

22, 23. (a) Petrus wa raisa vi ombepo ombwa norusuvero? (b) Petrus, Jakobus na Johanes va muna ondjambi yaye yarwe mongurova ndjo?

²² Petrus wa muna kutja ma sokukara norupa mehungi ndo nu ngahino aa vanga kutja ehungi ri kayende komurungu. Indu tjaape munika aayo Moses na Elia mave virikiza Jesus, Petrus otja tja nai: “Muhona, okokuwa eṱe okukara mba. Ngatu tunge oviranda vitatu: Tjimwe tji tjirire otjoye, tjimwe tji rire otjaMoses, tjimwe tji rire otjaElia.” Nungwari ovirimunikise vyovakarere vaJehova mba ṱa rukuru mba kaavi hepa okutungirwa oviranda. Otjiperi kutja Petrus tjiri kaa tjiwa kutja ma hungire tjike. Nu tjii hapo orusuvero rwaPetrus nombepo ye ombwa ndji kavi na ku ku nana ombango nao?​—Luk. 9:33.

²³ Petrus, Jakobus na Johanes va muna otjiṋa tjarwe otjihimise mongurova ndjo. Kwe ya otjikamba kombanda yawo ngunda ave ri kondundu. Nu mu tjo mwa za eraka raJehova Mukuru, nda tja: “Ingwi Eye Omuna wandje ngu mba toorora; purateneye ku Ye!” Okuzambo otjirimunikise tja zenga nowo va sewa aveerike puna Jesus kondundu.​—Luk. 9:34-36.

24. (a) Otjirimunikise tja vatera Petrus momuano uṋe? (b) Nu otjirimunikise tjingetjo matji tu vatere vi ndino?

²⁴ Otjirimunikise ho tjiri tja ri otjinanḓengu ku Petrus na eṱe ndino wina! Ozombura ozengi kombunda yanao eye wa katjanga ohunga nondjingonekero ndja perwe mongurova ndjo, yokumuna Jesus otjOmbara meyuru nokurira umwe wa imba mba ‘muna ounene we nomeho we omuini.’ Otjirimunikise ho tja raisa ouatjiri womakwizikiro nge ri mEmbo raMukuru nu tja yanḓiparisa ongamburiro yaPetrus kutja ma yenene okuṱakama momarorero nga ri komurungu. (Lesa 2 Petrus 1:16-19.) Eṱe wina matu yenene okumuna omayanḓiparisiro tjingeyo tji twa kara nouṱakame ku Muhona wetu Jehova ngwa zika otjotjiuru tjetu, natu rihongere ku ye, nokuyakura omavyuriro we nokumukongorera nomerisusuparisiro aruhe.