Twende kovidio oini

Twende komurya

 EKONDWA 2

Ombeibela embo nda za ku Mukuru

Ombeibela embo nda za ku Mukuru
  • Ombeibela ya panguka vi komambo warwe?

  • Ombeibela mai ku vatere vi okutjinda omauzeu woye omuini?

  • Ongwaye tji mo sokukambura momaprofetero wOmbeibela?

1, 2. Omomiano viṋe Ombeibela mbu i ri otjiyandjewa otjinyaṋukise okuza ku Mukuru?

MOZEMBURUKA eyuva ndi wa pewa otjiyandjewa otjiwa i epanga esuverua? Mape ya otjiyandjewa hi tje ku nyandisa omutima tjinene nove mape ya wa raisa ondangu kotjiyandjewa ho. Tjiri, otjiyandjewa tji ku raera ovingi ohunga na ingwi omutjiyandje kutja eye u tjaterwa okurira epanga roye.

2 Ombeibela otjiyandjewa okuza ku Mukuru nu tji twa sokuyandja ko ondangu. Embo rapeke ndi Ombeibela ri tu raera oviṋa mbi tu hina indu atja tu tjiwa momuano warwe. Okuyandja otjihorera, oro ri tu raera ohunga nomuano Mukuru mbwa uta eyuru nde ura ozonyose nehi novandu ovatenga ooAdam na Eva. Ombeibela i nomirari omiṱakame mbi tu vatera okutjinda omauzeu wetu. Oyo i handjaura omuano Mukuru mbu ma kayenenisa ondando ye nokutuetera ozongaro ozombwa kombanda yehi. Tjiri, Ombeibela otjiyandjewa otjinyaṋukise!

3. Otjiyandjewa tjOmbeibela tji tu raera tjike ohunga na Jehova, nu ongwaye ihi tji tji ri otjinyandise tjomutima?

3 Ombeibela wina otjiyandjewa otjinyandise tjomutima, orondu i tu raera otjiṋa ohunga na Jehova Mukuru ngwe i yandja. Eye we tu pa embo ndi mena rokutja u vanga kutja tu mu tjiwe nawa. Tjiri, Ombeibela mai yenene okukuvatera okutumbuka ku Jehova.

4. Otjikeṋa tji matji ku tjatere ohunga nomuano Ombeibela mbu ya handjauka?

 4 Otjingi tjovandu ve nozOmbeibela zawo oveni. Ombeibela ya pirindwa momaraka nga kapita 2 300 nu i munika kovandu mbe ri kombanda yozoperesende 90. Motjivike atjihe mu yandjwa ozOmbeibela ape kombanda yengete rimwe mouye auhe! Ozombeibela azehe nḓa pitisiwa mouye ze ṱa pomatau omengi. Tjiri, kape nembo rarwe ndi mari sasanekwa nOmbeibela.

‘ONew World Translation of the Holy Scriptures’ i munika momaraka omengi

5. Omomuano uṋe Ombeibela mbu ya “tjangwa nombatero yOmbepo yaNdjambi”?

5 Ombeibela wina “ya tjangwa nombatero yOmbepo yaNdjambi.” (2 Timoteus 3:16) Omomuano uṋe? Ombeibela oini mai ziri kutja “ovandu iyave hingwa i Ombepo Ondjapuke, tjiyave hungire ombuze ndja zire ku Ndjambi.” (2 Petrus 1:21) Okusasaneka: Ngatu tje otjiuru tjoskole tja tjangisa orutuu komutjangerepo woskole. Orutuu ndwi ru nouripura nombuze yotjiuru tjoskole. Okutja orutuu ndwi orotjiuru tjoskole nungwari ka romutjangerepo. Momuano otjingewo Ombeibela i nombuze yaMukuru nu ka yaimba ovandu mbe i tjanga. Okutja, Ombeibela aihe mouatjiri “embo raNdjambi.”—1 Ovatesalonika 2:13.

 OMATJANGWA WOMBEIBELA YE HITASANA NU YE NOUATJIRI

6, 7. Ongwaye omuano omatjangwa yOmbeibela mbu ye hitasana tji tji ri otjiṋa otjinanambango?

6 Ombeibela ya tjangwa oure wozombura zokombanda 1 600. Ovatjange vOmbeibela kave hupire moruveze rumwe nu kaave ungura oviungura vimwe. Tjiva va ri ovaṱuta, varwe va ri ovapate vozohi, varwe va ri ovarise. Tjiva wina va ri ovaprofete novapangure nozombara. Lukas, omutjange wEvangeli, wa ri onganga. Nandarire kutja ovatjange vOmbeibela va hupire motuveze pekepeke nu kaave ungura oviungura vimwe, oviṋa mbi va tjanga vi hitasana okuza komautiro nga komaandero. *

7 Embo etenga rOmbeibela ri tu raera kutja omauzeu wovandu ya uta vi. Embo esenina ri raisa kutja ehi arihe mari rire oparadisa poo otjikunino. Otupa atuhe twOmbeibela matu kamburiremo omakuruhungi yozombura omayovi nu tu vandurura momiano handumba kutja ondando yaMukuru mai yenenisiwa vi. Omuano omatjangwa wOmbeibela mbu ye hitasana otjikumise nungwari ombi matu sokuundjira ko kembo nda za ku Mukuru.

8. Yandja ovihorera mbi mavi raisa kutja Ombeibela i nouatjiri tji twe ya koviṋa vyounongonone.

8 Tji twe ya kounongonone woviutwa Ombeibela i nouatjiri. Oyo nandarire i tjivisa oviṋa ngunda avi hi ya konḓononwa. Okuyandja otjihorera, embo raLevitikus ri nomatwako nga tjangerwa Ovaisrael ohunga nomatjaerero womitjise omihwange nouveruke ngunda oviwaṋa ongondoroka nawo avi hi nakutjiwa. Indu ovandu tji va ri noumune woposyo ohunga nehi, Ombeibela ya hungira oukahu kutja eye wa “rekarekisa ehi kombanda yopoṋa pu pe ri tjo.” (Job 26:7) Ombeibela kambo rounongonone wovitjitwa, nungwari tji mari ṱunu koviṋa vyounongonone ri hungira ouatjiri. Nu ihi hapo katji matu sokuundjira ko kembo nda za ku Mukuru?

9. (a) Omomuano uṋe Ombeibela mbu i riraisa oini kutja otja komakuruhungi i nouatjiri nonḓakame? (b) Ouatjiri wovatjange vOmbeibela mau ku hongo tjike ohunga nOmbeibela?

 9 Ohunga nomakuruhungi, Ombeibela i hungira ouatjiri nonḓakame. Omahungi wayo ye twa po oviṋa otja tji vi ri. Oyo kai tu pe omana wovandu porwawo nungwari wina i yandja ongongorasaneno yorukwato rwawo. * Ovatjange vOmbeibela va panguka kovatjange vomakuruhungi wovandu. Ovatjange vomakuruhungi wovandu potuingi ve horeka ozondataiziro zotjiwaṋa tjawo nungwari imba ovOmbeibela ve hungira ouatjiri ohunga nozondataiziro zawo oveni na inḓa zotjiwaṋa tjawo. Okuyandja otjihorera, membo rOmbeibela, Numeri, omutjange wembo ndo, Moses, wa tjanga ohunga nondataiziro ye omuini nu ndja vererwa tjinene. (Numeri 20:2-12) Ouatjiri otja imbo kau munika momakuruhungi wovandu nungwari u munika mOmbeibela orondu oro embo nda za ku Mukuru.

EMBO ROUNONGO MBU MATU YENENE OKUUNGURISA

10. Ongwaye tje he ri otjikumise kutja Ombeibela embo eungurisiwa?

10 Mena rokutja Ombeibela ya tjangwa nombatero yombepo yaMukuru, oyo i “nonḓengu onene yokuhonga ouatjiri . . . nokuvyura ozondataiziro, nokukuna ongarero osemba.” (2 Timoteus 3:16) Ii, Ombeibela embo eungurisiwa. Ingwi ngwe i tjanga u tjiwa nawa omuano mbu twa ungurwa. Ihi katjikumise orondu Jehova Mukuru, Omuitjange, ongu ri Omuute wetu! Eye u tjiwa ouripura nourekoto womitima vyetu okukapita eṱe oveni. Kombanda yanao, Jehova u tjiwa mbi matu hepa kutja tu mune ouṋingandu. Eye wina u tjiwa kutja ovitjitwa viṋe mbi matu sokuyepa.

11, 12. (a) Omapu yeṋe Jesus nga hungirira ko mOmazuvarisiro we wOkondundu? (b) Ovikwaye vyarwe mbya tamunwa mOmbeibela mbi matu yenene okuungurisa nongwaye omaronga wayo tji ye ri omakarerere?

11 Tara kehungi raJesus ndi isanewa Omazuvarisiro wOkondundu nda tjangwa mu Mateus ekondwa 5 nga ko 7.  Momahongero wakatjoruhonga nga Jesus wa hungirira komapu omengi tjimuna omuano wokumuna ouṋingandu watjiri, okuzengurura ozondjakaha, okukumba nokukara noumune ouwa ohunga noviṋa vyehupo. Omambo waJesus nga, ngamba ye nomasa nu matu yenene okuyeungurisa.

12 Omirari tjiva vyOmbeibela vi ṱuna komuinyo weṱundu, koviungura, na komaunguriro wakumwe na varwe. Ovyo vya tjangerwa ovandu avehe nu omaronga wayo aruhe ye vatera. Ounongo  mbu ri mOmbeibela matu yenene okuukahurura nomambo waMukuru okupitira momuprofete Jesaja ngu maye tja: “Owami Muhona Ndjambi woye, ngu mbi vanga okukuhonga ihi tji tji ri ombatero kove.”—Jesaja 48:17.

EMBO ROMAPROFETERO

Omutjange wOmbeibela Jesaja wa hunganeka omawiro waBabilon

13. Oviuṋe viṋe ombepo yaJehova mbya raera omuprofete Jesaja okutjanga ohunga na Babilon?

13 MOmbeibela mu nomaprofetero omengi nu omengi wawo ya yenenisiwa rukuru. Tara kotjihorera hi. Okupitira momuporofete Jesaja ngwa hupire meserewondo oritjahambondatu K.O.Z., Jehova wa hunganeka kutja otjihuro Babilon matji kayandekwa. (Jesaja 13:19; 14:22, 23) Jehova wa yandja omirari omikahu kutja imbi mavi katjitwa vi. Ovarwe vovita mave wire Babilon nave pwirisa onḓonḓu yatjo nave hiti motjihuro nokuhinokurwa. Omaprofetero waJesaja wina ya tamuna ena rombara ndji mai kahavera Babilon, ngu ri Kirus.—Jesaja 44:27–45:2.

14, 15. Oviuṋe tjiva vyomaprofetero waJesaja ohunga na Babilon vya yenenisiwa vi?

14 Ozombura ape 200 kombunda yanao, mouṱuku umwe tji ya ri 5/6 ku Seninaṋi 539 K.O.Z., otjimbumba tjovita tja tona ozondanda popezu na Babilon. Owaṋi ngwa ri omuhongore watjo? Eye wa ri ombara yaPersie wena Kirus. Omayenenisiro womaprofetero omahimise ya ri pokuuta. Ovarwe vaKirus va wira Babilon nokuhinotjirwa otja tji pa hunganeka?

15 Ovababilon mouṱuku mbo va ri nomukandi nu aave munu kutja ve ri mondjeverero orondu otjihuro tja kovererwe i orumbo orunene. Okutja ngunda ave ri mo, Kirus wa paha omuano wokuhendurura omeva wonḓonḓu ndjaai pupu okupitira motjihuro. Tjimanga omeva ya yenda amaye pwire ngandu ovarwe ve tji va yenena okukonda onḓonḓu nave vaza orumbo rwotjihuro. Nungwari otjimbumba tjaKirus atja tji kapita vi porumbo rwaBabilon? Ouṱuku mbo omivero vyotjihuro vya isirwe kamwaha!

16. (a) Jesaja wa tja Babilon korusenina matji tjitwa vi? (b) Omaprofetero waJesaja ohunga nomanyoneno waBabilon ya yenenisiwa vi?

16 Jesaja wa hunganeka ohunga na Babilon indu tja tjere:  “Kamaamu tura omundu mu tjo rukwao. Kamaape kara Omuaraba ngu ma tono ondanda ye mehi ndo; nu kamaape kara omurise ngu ma risire ozonyanda ze mu ro.” (Jesaja 13:20) Omaprofetero nga kaye hunganekere omawiro wotjihuro porwawo nungwari ya raisa kutja Babilon matji yandekwa nga ko ngaaruhe. Pe notjiraisiro tjokutja omambo nga ya yenenisiwa. Etundu raBabilon otjikuru ri munika ape ozokilometa 80 keyuva kokumoho kwaBaghdad tjaIrak, nu ihi otjiraisiro tjokutja imbi Jehova mbya hungira okupitira mu Jesaja vya yenenisiwa indu tja tjere: “Me kombo Babilon notjikombo tji tji kombozora oviṋa avihe.”—Jesaja 14:22, 23. *

Omatundu waBabilon

17. Omayenenisiro womaprofetero wOmbeibela maye zeuparisa vi ongamburiro yetu?

17 Okuripurira komuano Ombeibela mbu i ri embo romaprofetero omaṱakame matji zeuparisa ongamburiro yetu, katjiperi?  Ndovazu Jehova Mukuru wa yenenisa omakwizikiro we yorukapitaveze, okutja eṱe tjiri katu nakukeyakeya kutja eye wina ma yenenisa omakwizikiro we woparadisa kombanda yehi. (Numeri 23:19) Tjiri, ‘eṱe tu nomaundjiro womuinyo waaruhe ngu twa kwizikirwa rukuru i Ndjambi ngu ha wovisa.’—Titus 1:2. *

“EMBO RANDJAMBI RI NOMUINYO”

18. Omambo yeṋe omanamasa omuapostele Omukriste Paulus nga hungira ohunga ‘nembo raNdjambi’?

18 Okutara ku imbi mbi twe rihongo mekondwa ndi, oukahu kutja Ombeibela tjiri embo rapeke. Nungwari onḓengu yayo ya kapita ombwaneno ndji ri mu yo, nokutja i hungira ouatjiri  ohunga nounongonone nomakuruhungi. Onḓengu yOmbeibela wina ya kapita ounongo nomaprofetero wayo omaṱakame. Omuapostele Omukriste Paulus wa tja: “Embo raNdjambi ri nomuinyo nu ri nomasa. Oro etwe okukapita engaruvyo ngamwa arihe, ndi konda kuvari, nu ri tuvakana nga omuinyo nombepo pu vi hakaenena, nu nga omaṱupa nomongo pu vi hakaenena. Oro ri sosonona omeripura nomerizemburukiro womutima.”—Ovaheberi 4:12.

19, 20. (a) Ombeibela mai ku vatere vi okurikonḓonona omuini? (b) Ove mo yenene vi okuraisa ondangu yoye kotjiyandjewa tjaMukuru hi, Ombeibela?

19 Tji twa lese “embo” raMukuru, poo ombuze ye mOmbeibela, matji yenene okurundurura ongaro yehupo retu. Otjo matji tu vatere okurikonḓonona oveni nawa. Mape ya atu tja twa suvera Mukuru nungwari omuano mbu matu toorere ko omikambo ku imbi embo re, Ombeibela, mbi ri honga, mau vandurura omeripura nourizemburuka womitima vyetu.

20 Ombeibela tjiri embo nda za ku Mukuru. Oro embo ndi matu sokulesa, nokukonḓonona nu ndi matu sokusuvera. Raisa ondangu yoye kotjiyandjewa tjaMukuru hi mokukayenda komurungu okukonḓonona Ombeibela oukoto. Tji mo tjiti nao otji mo tjiwa ondando yaMukuru kovandu. Mekondwa ndi mari kongorere ko matu kerihonga kutja ondando ndjo oyatjike nu mai yenenisiwa vi.

^ par. 6 Nandarire kutja ovandu ve tja otupa tjiva twOmbeibela tu vetasana oviuru, ihi kauatjiri. Tara ekondwa 7 rembo ndi The Bible—God’s Word or Man’s?, nda yandjwa i Ovahongonone vaJehova.

^ par. 9 Okuyandja otjihorera, tara koruteto rorukwato rwaJesus ndu ri mu Lukas 3:23-38.

^ par. 16 Tji mo vanga ondjiviro yokomeho ohunga nomaprofetero wOmbeibela, tara komukuma 27 nga ko 29 mokambo A Book for All People, ku ka yandjwa i Ovahongonone vaJehova.

^ par. 17 Otjihorera tjomayandekero waBabilon i tjimwe tjomaprofetero omengi wOmbeibela nga yenenisiwa. Ovihorera vyarwe ovyombi vyaTirus na Ninive. (Esekiel 26:1-5; Sefanja 2:13-15) Omaprofetero waDaniel wina ya hunganeka ongongorasaneno yomauhonapare omanamasa wouye ngu maye ya kombunda yaBabilon. Omauhona ngo maye kamburire mo ouhona waMedie nowaPersie nouhona waGrike. (Daniel 8:5-7, 20-22) Tara kOviweziwako porupa ndwi “Jesus Kristus ongu ri Messias omukwizikwa,” ohunga nomaprofetero waMessias ngu ya yenenisirwa mu Jesus Kristus.