Մատչելիության կարգավորում

Ընտրել լեզուն

Անցնել երկրորդական մենյուին

Անցնել ցանկին

Անցնել բովանդակությանը

Եհովայի վկաներ

Հայերեն

ԴԻՏԱՐԱՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2008

Խոսքը «Աստվա՞ծ» էր

Խոսքը «Աստվա՞ծ» էր

ԱՍՏՎԱԾԱՇՆՉԻ թարգմանիչները Հովհաննես Ավետարանի առաջին համարը թարգմանելիս պետք է անդրադառնան այս հարցին։ «Նոր աշխարհ թարգմանության» մեջ այս համարը հետևյալ ձևով է թարգմանվել. «Սկզբում էր Խոսքը, և Խոսքը Աստծու հետ էր, և Խոսքը աստված էր» (Հովհաննես 1:1)։ Իսկ նույն համարի ծանոթագրության մեջ գրված է, որ «Խոսքը» աստվածանման է, աստվածային է։ Սակայն շատ թարգմանություններում Հովհաննես 1։1–ի վերջին մասը հետևյալ կերպ է գրվել. «Եվ Բանն Աստուած էր» (ԱԹ, ԱԱ)։

Հարց է ծագում, թե ինչու է «Նոր աշխարհ թարգմանության» մեջ գրվել, որ «Խոսքը» աստված (աստվածային) է և ոչ թե Աստված։ Պատճառը համատեքստը և հունարենի քերականությունն է։ Նախևառաջ համատեքստից է երևում, որ «Խոսքը» չի կարող լինել նույն համարի սկզբում հիշատակված «Աստվածը»։ Ինչ վերաբերում է քերականությանը, տեղին է նշել, որ առաջին դարում հունարենը անորոշ հոդ չի ունեցել։ Դրա հետևանքով Հովհաննես 1։1–ը տարակարծությունների պատճառ է դարձել։ Համոզվելու համար, թե թարգմանության որ տարբերակն է ճիշտ, կարող ենք դիմել Աստվածաշնչի մի թարգմանության, որն արվել է առաջին դարում տարածված մի լեզվով։

 Այդ լեզուն ղպտիերենի սայիդյան բարբառն է։ Հիսուսի երկրային ծառայությանը հաջորդող դարերի ընթացքում ղպտիերենով խոսում էին Եգիպտոսում, և սայիդյան բարբառը այն ժամանակվա գրական լեզուն էր։ Աստվածաշնչի ղպտիերեն թարգմանության վերաբերյալ մի աստվածաշնչային բառարան հետևյալն է ասում. «Քանի որ [«Յոթանասնից»–ը] և [Քրիստոնեական Հունարեն Գրությունները] ղպտիերեն են թարգմանվել մ.թ. 3–րդ դարի ընթացքում, կարելի է ասել, որ ղպտիերեն տարբերակը հիմնված է [Հունարեն ձեռագրերի] վրա, որոնք ավելի հին են, քան եղած ձեռագրերը» («The Anchor Bible Dictionary»)։

Սայիդյան բարբառի ղպտիերեն տեքստը շատ հետաքրքիր է երկու առումով։ Առաջին՝ մենք տեղեկանում ենք, թե ինչպես էին քրիստոնյաները հասկանում Աստվածաշունչը մինչև չորրորդ դարը, երբ պաշտոնապես ընդունվեց Երրորդության ուսմունքը։ Երկրորդ՝ Քրիստոնեական Հունարեն Գրությունների սկզբնական թարգմանությունները եղել են արամերենով, լատիներենով և ղպտիերենով։ Արամերեն և լատիներեն լեզուները, այդ օրերի հունարենի նման, անորոշ հոդ չեն ունեցել։ Մինչդեռ ղպտիերենը, ինչպես վկայում են բազմաթիվ աստվածաշնչագետներ, ունեցել է թե՛ անորոշ, թե՛ որոշյալ հոդ։ Եվ այդ առումով ղպտիերենի քերականությունը նման է ժամանակակից հայերենի քերականությանը։

Ուստի Աստվածաշնչի ղպտիերեն թարգմանության շնորհիվ պարզ է դառնում, թե ինչպես են այն ժամանակ հասկացել Հովհաննես 1։1–ը։ Այդ համարի վերջին մասում «աստված» բառի հետ օգտագործվում է անորոշ հոդ։ Ակներևաբար, հին թարգմանիչները հասկացել էին, որ այս համարում խոսքն այն մասին չէր, թե Հիսուսը Ամենակարող Աստվածն է *։ Ուրեմն, Հովհաննես 1։1–ը պետք է թարգմանել՝ «Խոսքը աստված էր» և ոչ թե Աստվածն էր, ինչպես որ արվել է հայերեն «Նոր աշխարհ թարգմանության» մեջ։

^ պարբ. 6 Հայերեն «Նոր աշխարհի թարգմանության» մեջ «աստված» թարգմանված բառը գործածվում է որպես հատկանիշ՝ ցույց տալով, թե ինչպիսին էր «Խոսքը» (տե՛ս «Քրիստոնեական Հունարեն Գրությունների նոր աշխարհ թարգմանության» երրորդ հավելվածը)