Արյան փոխներարկումից խուսափելը ներառում է հետևյալ ստրատեգիաների օպտիմալ կիրառությունը՝ արյան կորստի վերահսկումը, հիվանդի սեփական արյան տնօրինումը, արյան կարմիր գնդիկների խթանումը և անեմիայի տանելիության բարձրացումը։ Սրան հնարավոր է հասնել, եթե ժամանակին կիրառվեն համապատասխան արյան պահպանման բժշկական և վիրաբուժական մեթոդները, սարքավորումները և դեղամիջոցները։ Եթե մասնագիտական խմբերը պլանավորված և սիստեմատիկ կերպով կիրառեն արյան փոխներարկման տարբեր այլընտրանքային ստրատեգիաներ, ապա հնարավոր կլինի պարզ, անվտանգ և արդյունավետ ձևով խուսափել դոնորային արյան փոխներարկումից։

«Պացիենտներին առանց փոխներարկման բուժելու համար հարկավոր է կիրառել արյան պահպանման բազմաթիվ ստրատեգիաներ՝ հնարավոր առավելագույն միջոցներով, որպեսզի ոչ թե նվազեցնել, այլ բոլորովին խուսափել փոխներարկումից»​—Guinn NR, et al. Փոխներարկման տարբերակից հրաժաշրվող պացիենտների հարվիրահատական կառավարում Anesthesiology 2021;134(6):939-48։

Նպատակներ

• Նվազեցնել արյան կորուստը

• Խթանել արյան կարմիր գնդիկների արտադրությունը

• Կառավարել պացիենտի սեփական արյունը (վիրահատության ընթացքում և դրանից հետո)

• Բարձրացնել անեմիայի տանելիությունը

Նախավիրահատական զննում և պլանավորում

Ճշգրիտ պատմություն և ֆիզիկական զննում

Պրոֆիլակտիկ ստուգումների շնորհիվ անեմիայի վաղ հայտնաբերում և բուժում (էրիթրոցիտները խթանող դեղամիջոցներ, երկաթ)

Կլինիկական հետազոտություն և արյան մակարդելիության կարգավորում

Հակամակարդիչների, հակաթրոմբոցիտային հակամարմինների և արյան մակարդելիության վրա ազդող այլ նյութերի ողջամիտ գործածություն

Երակահատման սահմանափակում (քանակի և հաճախականության) բժշկական միջամտության պատճառած արյան կորուստը նվազեցնելու նպատակով

Ծրագրված վերահսկողություն (բարդ պրոցեդուրաների հերթականություն, ընդլայնված վիրահատական խումբ/նվազագույն ժամանակ, մինիմալ ինվազիվ մեթոդներ, պրոֆիլակտիկ նախավիրահատական և հարվիրահատական անգիոգրաֆիկ էմբոլիզացիա)

Վիրահատության ընթացքում

Մանրակրկիտ արյունականգ և վիրաբուժական մեթոդներ

Արյունականգ վիրաբուժական գործիքներ (օրինակ՝ ջերմային, էլեկտրավիրահատական, ուլտրաձայնային)

Արյունականգ դեղանյութեր (օրինակ՝պատրաստուկներ, ինչպիսին է տրանեքսամաթթուն, ամինոկապրոնաթթուն, մակարդման գործոնի խտանյութեր, a և rFVIIa, b ինչպես նաև արյունականգ քսուքներ c) և մեխանիկական հեմոստազ/խցանում

Սեփական արյան գործածություն d (օրինակ՝ ռեինֆուզիա, հեմոդիլյուցիա)

Արյան պահպանման այլ մեթոդներ (օրինակ՝ հիպոթենզիվ անզգայացում, վիրահատական դիրք, մարմնի ջերմաստիճանի կառավարում)

Նվազագույն միջամտությամբ մեթոդներ (օրինակ՝ լապարոսկոպիկ, էնդոսկոպիկ, ստերեոտակտիկ ռադիովիրաբուժություն)

Անգիոգրաֆիկ էմբոլիզացիա

Վիրահատությունից հետո

Բարձրացնել անեմիայի տանելիությունը

Մակարդելիության և արյան կորստի շարունակական վերահսկողություն

Ցանկացած արյունահոսության պատշաճ արգելում (կրկնակի վիրահատություն, արյունականգ դեղամիջոցներ, e պացիենտի դիրք, ռադիոլոգիական զարկերակային խցանում)

Արյան հետվիրահատական պահպանում f

Անեմիայի կառավարում

Ծավալի վերահսկողություն (արյան ծավալը մեծացնող հեղուկների ողջամիտ կիրառություն)

Խուսափում հիպերտոնիայից և հիպոթերմիայից

Երակահատման սահմանափակում

Դրական արդյունքներ

• Վատ հետևանքների նվազեցում

• Վարակման ցածր ցուցանիշներ

• Հիվանդանոցում և ինտենսիվ խնամքի բաժանմունքում մնալու ժամանակի կրճատում

• Հետվիրահատական կյանքի տևողության երկարացում

• Պահեստավորված արյան պակասի պատճառով վիրահատության հետաձգումից խուսափում

• Հիվանդի բուժման և խնամքի ընդհանուր ծախսերի կրճատում

Ի՞նչ են ասում մասնագետները

«Պացիենտի ինքնուրույնության սկզբունքը որակյալ անարյուն բուժում է երաշխավորում արյան փոխներարկումից հրաժարվող հիվանդներին։ Անարյուն բժշկությունն ու վիրաբուժությունը ներառում են մի շարք պարզ, բայց ստանդարտ մեթոդներ, որոնք պետք է կիրառվեն բազմամոդալ և բազմակողմանի մոտեցմամբ՝ յուրովի հետևելով ընթացակարգին ամեն առանձին պացիենտի դեպքում»​—Usoro NI, et al. Bloodless management of severe obstetric hemorrhage with very severe anemia: a case report. A A Pract 2021;15(2):e01396.

«Արյան պահպանումը օգտակար է թե՛ տնտեսական տեսանկյունից (ինչպես ցույց են տալիս այստեղ ներկայացված փաստերը), թե՛ բժշկական»​—Adamson JW. New blood, old blood, or no blood? N Engl J Med 2008;358(12):1295-6.

«Պացիենտի արյան կառավարման արդյունավետ կիրառման դեպքում զգալի նվազեցում է նկատվում բարդությունների և մահացության ցուցանիշներում»​—Althoff FC, et al. Multimodal patient blood management program based on a three-pillar strategy: a systematic review and meta-analysis. Ann Surg 2019;269(5):794-804.

«Ամբողջ աշխարհում առողջապահական համակարգերը ոգևորությամբ կիրառում են պացիենտի արյան կառավարման ծրագրերը, մասամբ նաև այն պատճառով, որ դրանք նվազեցնում են փոխներարկումներն ու ծախսերը և բարելավում են պացիենտների վիճակը»​—Zeller MP, et al. Safeguarding the patient’s own blood supply. JAMA 2019;321(10):943-5.

«Գնալով շատանում են արյան ածանցյալների գրանցման պոտենցիալ բացասական կողմերը, որոնց թվում են՝ մեխանիկական շրջանառության երկար տևողությունը, վարակման բարձր վտանգը և հիվանդանոցում մնալու երկար տևողությունը թե՛ չափահասների, թե՛ երեխաների դեպքում»​—Kato H, et al. Are blood products routinely required in pediatric heart surgery? Pediatr Cardiol 2020;41(5):932-8.

2/22