Al gade sa k anndan l

Ale nan lòt meni an

Ale nan lis ki di sa k anndan l lan

Temwen Jewova yo

Kreyòl ayisyen

Toudegad  |  Desanm 2015

Èske apot Pyè se te premye pap la?

Èske apot Pyè se te premye pap la?

“Apre eleksyon yo te chwazi kadinal Jorge Mario Bergoglio, S.J., antanke Souvren Pontif, se li ki 265yèm evèk ki ranplase Pyè.” — SÈVIS ENFÒMASYON VATIKAN, SITE VATIKAN, 13 MAS 2013 (anglè).

“Èvèk Wòm nan gen dwa pou l chèf sou Legliz inivèsèl la, piske se li menm ki ranplase Pyè, yon moun ki beni, e se Jezi Kris ki te bay Pyè privilèj sa a.” — OTORITE EVÈK WÒM NAN PANDAN TWA PREMYE SYÈK YO, 1903, VINCENT ERMONI (anglè).

“Kidonk, si yon moun ta di [...] Pontif women an pa ranplase Pyè, yon moun ki beni, nan pozisyon chèf la, konnen moun sa a se yon anatèm [sa vle di se pou yo deklare moun sa a kont ansèyman legliz la].” — PREMYE KONSIL VATIKAN, 18 JIYÈ 1870 (anglè).

POU plizyè milyon Katolik ki gen toupatou nan monn nan, dekrè premye konsil Vatikan te pase a se doktrin fondamantal legliz, se yon ansèyman ki pap janm chanje e moun dwe obeyi l. Sepandan, men kesyon nou dwe poze: Èske se yon ansèyman ki gen fondman nan Bib la? Anplis de sa, èske pap Francis se ranplasan apot Pyè vre? Epi, èske apot Pyè se te premye pap la?

“SE SOU WÒCH SA A M AP BATI LEGLIZ MWEN AN”

Dekrè yo te pran nan konsil Vatikan nan ane 1870 la te sitou baze sou fason moun ki te nan konsil l la te entèprete Matye 16:16-19 ak Jan 21:15-17. Konvèsasyon ki te genyen ant Jezi ak Pyè a, yon konvèsasyon nou jwenn nan vèsè sa yo ak nan kèk lòt istwa nan Bib la montre apot Pyè te jwe yon wòl enpòtan nan istwa krisyanis lan nan premye syèk la. Anfèt, premye fwa Jezi te rankontre Pyè, li te predi Pyè t ap demontre yon seri bèl kalite nan lavi l ki t ap solid tankou wòch (Jan 1:42). Men èske Jezi te bay Pyè otorite sou lòt apot yo?

Men pawòl Jezi te di Pyè nan Matye 16:17, 18: “M ap di w sa, ou se Pyè [non l vle di “yon moso wòch”], e se sou wòch sa a m ap bati legliz mwen an.” * Èske Jezi te di se sou Pyè, ki yon moun, li t ap bati “legliz” li a oswa kongregasyon l lan? Èske Pyè t ap chèf tout lòt disip Jezi yo? Ki jan lòt apot yo ki te la lè konvèsasyon sa a te konprann pawòl Jezi te di yo? Evanjil yo fè nou konnen plizyè fwa annapre apot yo te konn ap diskite sou kiyès ki pi enpòtan nan mitan yo (Matye 20:20-27; Mak 9:33-35; Lik 22:24-26). Si Jezi te deja mete Pyè chèf sou lòt apot yo oswa si l te mete l siperyè yo, èske yo t ap nan fè diskisyon pou yo konnen kiyès pami yo ki pi enpòtan?

Ki jan Pyè li menm te konprann pawòl Jezi yo?  Antanke yon moun ki te grandi ann Izrayèl, Pyè dwe te abitye ak plizyè pwofesi nan Liv ki te ekri ann ebre yo ki te pale konsènan yon “wòch” oswa yon ‘wòch ki nan kwen’. (Ezayi 8:13, 14; 28:16; Zakari 3:9.) Lè Pyè te site youn nan pwofesi sa yo nan yon lèt li te voye bay kwayan parèy li yo, li te esplike yo ‘wòch ki nan kwen’ yo anonse nan pwofesi a se Seyè Jezi Kris, Mesi a. Pyè te itilize mo grèk petra a (menm mo nou jwenn nan pawòl Jezi ki nan Matye 16:18 la) pou l pale de Kris sèlman. — 1 Pyè 2:4-8.

Apot Pòl se yon lòt disip ki te fidèl ki t ap suiv Jezi. Èske Pòl te kwè Jezi te bay Pyè otorite sou lòt apot yo? Pòl te rekonèt Pyè te gen yon pozisyon nan kongregasyon kretyen premye syèk la, se sa k fè li te di Pyè te pami moun yo “te konsidere kòm pilye yo”. Pou Pòl, te gen plis pase yon “pilye” nan kongregasyon an (Galat 2:9). Mete sou sa, si Jezi te mete Pyè chèf kongregasyon an, èske yo t ap ka jis konsidere l kòm yon pilye, sa vle di pou se lòt kwayan parèy li yo ki ta sipoze oubyen ki ta panse li se yon pilye?

Lè Pòl t ap ekri sou fason Pyè te aji ki pa t fin kòrèk nan fason Pyè te trete kèk moun, men sa Pòl te di avèk respè e avèk franchiz: “Mwen te opoze avè l fasafas paske sa te klè li mal aji.” (Galat 2:11-14). Pòl pa t panse Kris te bati legliz li a oswa kongregasyon l lan ni sou Pyè ni sou yon lòt moun enpafè. Okontrè, li te kwè se sou Jezi Kris kongregasyon an bati, se Jezi ki fondman kongregasyon an. Pou Pòl, “wòch la se te Kris”. — 1 Korentyen 3:9-11; 10:4.

“OU SE PYÈ [...]”

Kidonk, ki jan nou ta dwe konprann pawòl sa yo: “Ou se Pyè, e se sou wòch sa a m ap bati legliz mwen an”? Pou nou byen konprann yon pasaj, li nesesè pou n li kontèks li. Sou ki sa Jezi ak Pyè t ap pale? Jezi te fèk fin poze disip li yo kesyon sa a: “Kiyès nou di m ye?” San Pyè pa t ezite, li te  reponn: “Ou se Mesi a, Pitit Bondye vivan an.” Lè sa a, Jezi felisite Pyè, e apre sa li di l ap bati “legliz” li a oswa kongregasyon l lan sou yon “wòch” ki menm pi solid toujou, wòch Pyè te fèk di li gen lafwa l nan li a, ki se Jezi li menm. — Matye 16:15-18.

Ki jan nou dwe konprann pawòl Jezi te di yo: “Ou se Pyè, e se sou wòch sa a m ap bati legliz mwen an”?

Se sa k fè, gen anpil “Pè nan Legliz” ki ekri wòch yo pale de li nan Matye 16:18 la se Kris. Pa egzanp, men sa Ogisten te ekri nan senkyèm syèk la: “Seyè a te di: ‘ Sou mas wòch sa a m ap bati Legliz mwen an’, paske Pyè te di l: ‘Ou se Kris la, Pitit Bondye vivan an.’ Se sa k fè se sou mas wòch sa a ou pale de li a m ap bati Legliz mwen an.” Se pa ni youn ni de fwa Ogisten te di “Wòch la (Petra) se Kris”.

Selon doktrin Legliz katolik gen kounye a, si yo t ap jije Ogisten ak lòt mesye yo, yo t ap konsidere yo kòm moun ki kont ansèyman Legliz la. Anfèt, selon yon teyolojyen suis ki rele Ulrich Luz, opinyon sa a kèk biblis genyen jodi a sou sijè sa a se yon opinyon konsil Vatikan 1870 la t ap kondane kòm yon opinyon ki kontrè ak ansèyman legliz la.

ÈSKE PAP LA SE RANPLASAN PYÈ?

Apot Pyè pa t konn tit “pap” la. An reyalite, jis nan nevyèm syèk la, anpil evèk ki pa t dakò ak Wòm te bay tèt yo tit sa a tou. Malgre sa, li te ra pou yo te sèvi ak non sa a kòm yon tit ofisyèl rive jis nan fen 11yèm syèk la. Anplis de sa, pa gen okenn kretyen nan premye syèk la ki te panse yo te swadizan bay Pyè otorite sou lòt apot yo, yon otorite lòt moun ki t apral ranplase yo t ap genyen. Se poutèt sa, gen yon biblis alman, ki rele Martin Hengel, ki di “pa gen okenn fason ni dapre listwa ni dapre teyoloji pou yo ta rive pwouve sa yo vin rele annapre ‘otorite’ pap la ”.

Pou fini, èske Pyè se te premye pap la? Èske gen pap ki ranplase l? Èske doktrin Legliz katolik genyen sou otorite pap la chita sou Bib la? Sèl repons egzak pou chak kesyon sa yo se non. Anfèt, sa ki verite a sèke Jezi te bati legliz li a oswa kongregasyon l lan, sou li menm, e pa gen dout nan sa (Efezyen 2:20). Kidonk, kesyon enpòtan nou chak dwe poze tèt nou se: Èske m jwenn vrè kongregasyon an?

^ § 8 Tout vèsè nou site nan atik sa a nou tradui yo dapre tradiksyon Bib anglè New American Bible, yon vèsyon katolik, se vèsyon Labib sa a sit Entènèt ofisyèl Vatikan an itilize.