Al gade sa k anndan l

Ale nan lòt meni an

Ale nan lis ki di sa k anndan l lan

Temwen Jewova yo

Kreyòl ayisyen

Toudegad  |  Oktòb 2012

Diskriminasyon fi sibi

Diskriminasyon fi sibi

“Lè m wè fason yo trete fi, mwen vrèman pa ta renmen vin gran.” — ZAHRA, 15 AN, pawòl sa a soti nan yon jounal ki rele GEO, edisyon fransè.

PAWÒL sa a se ti jèn fi ki nan premye foto ki adwat la ki te di l. Sa montre yon reyalite ki tris: toupatou sou tè a, kit fi yo piti kit yo gran yo sibi vyolans ak diskriminasyon nan lavi yo. Reflechi sou sitiyasyon ki vin apre yo:

  • Diskriminasyon ki baze sou sèks moun. Ann Azi, pifò paran prefere gen pitit gason pase pitit fi. Nan yon rapò Nasyonzini te bay an 2011, yo fè konnen nan zòn sa a gen prèske 134 milyon fi ki pa la nan popilasyon an paske manman yo te fè avòtman, paske yo touye tibebe fi ki fèt oubyen akoz neglijans.

  • Edikasyon. Toupatou sou tè a, medam yo ak jèn fi yo reprezante de tyè nan kantite moun ki fè mwens pase katran lekòl.

  • Agresyon seksyèl. Gen plis pase 2.6 milya fi k ap viv nan peyi kote moun pa konsidere se yon bagay ki grav anpil lè yon mari vyole madanm li.

  • Sante. Nan peyi an devlopman yo, prèske chak de minit, gen yon fi ki mouri akoz pwoblèm li gen nan gwosès li oubyen pandan l ap akouche, sa rive paske yo pa jwenn swen medikal minimòm yon moun ta dwe jwenn.

  • Dwa pou moun posede byen. Byenke plis pase mwatye nan kantite danre ki nan monn nan se fi ki kiltive yo, nan anpil peyi fi pa gen dwa ni posede tè ni eritye tè.

Poukisa yo pa bay fi dwa sa yo ki nòmal pou moun genyen? Nan kèk kilti, moun yo suiv yon seri kwayans ak yon seri pratik kèk relijyon genyen ki ankouraje moun fè fi abi e ki fè moun fè vyolans sou yo. Oubyen yo menm bay moun rezon pou yo aji konsa. Gen yon jounal fransè ki site pawòl sa yo yon avoka endyen ki rele Chandra Rami Chopra te di: “Gen yon bagay ki sanble nan tout lwa relijyon yo genyen: yo soutni diskriminasyon kont fi.”

Èske se konsa w wè bagay yo tou? Èske w panse Bib la rabese fi jan anpil lòt liv ki gen rapò ak relijyon fè sa? Pou kèk moun, gen kèk vèsè nan Bib la ki lese konprann sa. Men, ki jan Bondye Bib la pale de li a konsidere fi? Byenke se yon sijè delika, si nou fè yon bonjan analiz, yon analiz ki onèt sou sa Bib la di, sa ap ede nou jwenn repons pou kesyon sa a.