MATAMATA TAUDIA EDIA HENANADAI
Social Media ese Edena Bamona Egu Mauri ia Haidaua?
Emu tama sina be oi dekenai gwaumaoro idia henia social media oi gaukaralaia totona, a? Bema oibe, inai atikol ese dala toi ai oi do ia durua.
Inai rau ai
Social media dekenai hora hida lau gaukaralaia?
Social media gaukaralaia karana be hosi goadana ta ai oi guia bamona—oi biagua, eiava oi do ia biagua.
“Social media lau gaukaralaia neganai—reana lau ura ‘miniti haida sibona’—to daudau lasi murinai hora haida idia hanaia! Social media gaukaralaia karana oi manadalaia bona oi ia biagua diba.”—Joanna.
Inai oi diba, a? Social media be ta ese do ia ura henia dalana ai idia karaia dainai, momo ese do idia ura henia haraga. Unai idia design o karaia taudia idia diba bema momo be unai websait idia gaukaralaia bona nega bada idia henia, kampani momo be moni bada do idia negea idia hoihoilaia gaudia idia advatais totona.
Sibona oi nanadaia: ‘Lau be nega momo social media ai idia atoa gaudia itaia totona nega bada lau haorea, a? Egu nega lau gaukaralaia diba mai anina bada gaudia lau karaia totona, a?’
Oi karaia diba gauna. Social media totona miniti hida do oi gaukaralaia oi abia hidi, bona unai oi badinaia be namo.
Social media totona miniti hida do oi gaukaralaia oi abia hidi
“Egu fon ai idia noho app dekenai timer lau atoa, unai amo app ta lau gaukaralaia ena miniti ia hanaia neganai sibona ia koua bona lau kehoa lou diba lasi. Nega daudau sisina unai lau karaia murinai, lau ia durua social media gaukaralaia ena hora lau hamaragia, unai amo nega bada do lau haorea lasi.”—Tina.
Baibel ena hakaua hereva: “Emui nega do umui gaukaralaia namonamo.”—Efeso 5:16.
Social media ese edena bamona egu mahuta negana ia hadikaia?
Diba momo taudia haida idia gwau matamata taudia be hanuaboi ai hora 8 idia mahuta be namo, to momo be unai idia karaia lasi. Ena badina ta be matamata taudia be mahuta negadia ai social media idia gaukaralaia noho.
“Lau mahuta gwauraia neganai egu fon lau sekea, bena haida edia post lau itaia karana amo hora momo lau haorea. Lau hekwarahi unai kara lau hadokoa totona.”—Maria.
Inai oi diba, a? Mahuta namonamo lasi karana ese lalohekwarahi bona laloa momo karana ia havaraia diba. Psychology professor hahine ta ladana, Jean Twenge ia gwau, taunimanima be idia mahuta namonamo lasi dainai gorere mamina idia abia bona idia moale lasi. Ma ia gwau, “bema nega daudau lalonai” emu mahuta ena hora oi hagugurua lasi, “emu mentol helt do ia dika.” a
Sibona oi nanadaia: ‘Hanuaboi ta ta ai hora hida lau mahuta?’ ‘Lau be social media lau do gaukaralaia noho ena be mahuta negana ia hanaia, a?’
Oi karaia diba gauna. Hanuaboi ai emu rum amo elektronik gaudia ibounai oi kokia. Mahuta negana ia do abia lasi bona hora rua lalonai emu fon oi itaia lasi be namo. Bema oi ura daba ai alarm ese oi ia hanogaia, fon eiava tablet ena alarm oi gaukaralaia lasi.
Mahuta negana ia do abia lasi lalonai social media oi gaukaralaia lasi
“Nega haida egu fon ai idia noho gaudia lau itaia noho dainai lau mahuta haraga lasi, to lau hekwarahi noho unai lau hanaia totona. Taunimanima badadia bamona lau kara be namo, anina be sibona do lau biagua. Namona be lau mahuta haraga, unai amo mai goada ida dina ma ta ena gaukara ibounai lau karaia diba.”—Jeremy.
Baibel ena hakaua hereva: “Mai anina bada gaudia do umui diba.”—Filipi 1:10.
Social media ese edena dala ai egu hemami ia hadikaia?
Tahua gaukara ta amo idia davaria, kahirakahira high-school kekeni momo idia gwau idia be “hanaihanai hebogahisi eiava anina lasi ena hemami” idia abia. Social media ese unai ia havaraia diba. Dr. Leonard Sax b ia gwau: “Bema social media gaukaralaia totona nega bada oi haorea, ma haida ida sibona do oi hahegeregerea, bona do oi lalohisihisi momo.”
“Matamata taudia dekenai ma haida ida sibona hahegeregerea karana be hanaihanai ia vara, bona social media ese unai kara ia habadaia diba. Hora momo lalonai taunimanima idauidau ese idia atoa laulau oi itaia bona emu mauri be edia mauri ida do oi hahegeregerea. Eiava emu turadia ese idia karaia moale karadia oi itaia bona do oi mamia oi be idia bamona oi moale lasi.”—Phoebe.
Inai oi diba, a? Social media amo emu turadia ida oi herevahereva diba, to idia ida oi hedavari bona herevahereva karana be idau. Dr. Nicholas Kardaras be inai bamona ia torea, “Elektronik gaudia amo haida ida ita herevahereva karana ena moale be maragi, to idia ida ita hedavari bona herevahereva karana ena moale be bada. Social media ese ma haida ida herevahereva karana ena ura ia hagugurua lasi, badina taunimanima be ma haida ida idia noho bona herevahereva be namo.” c
Sibona oi nanadaia: ‘Egu turadia ese idia karaia gaudia lau itaia murinai lau mamia lau be sibona lau noho, a?’ ‘Egu turadia ese social media ai idia atoa gaudia lau itaia murinai lau mamia egu mauri lau moalelaia lasi, a?’ ‘Lau lalohisihisi bema lau post gaudia be momo ese idia “like” lasi, a?’
Oi karaia diba gauna. Reana dina haida, wiki ta, eiava hua ta lalonai social media oi gaukaralaia lasi. Turadia ida oi hedavari o fon amo oi rin henidia bona herevahereva karana ena nega oi habadaia. Oi itaia bema social media oi gaukaralaia momo lasi neganai do oi lalohekwarahi lasi bona oi moale.
Turadia ida oi hedavari bona herevahereva karana ena nega oi habadaia diba, a?
“Social media lau gaukaralaia neganai, lau davaria lau be ma haida ese idia karaia gaudia lau laloa momo. Egu account lau delete murinai, lau mamia gau metauna ta be egu pagana amo lau kokia, bona nega ia noho dainai mai anina bada gaudia lau karaia matamaia.”—Briana.
Baibel ena hakaua hereva: “Namona be ta ta ese sibona ena kara do ia tahua namonamo, vadaeni ia sibona dekenai do ia moale, bona ma ta ida sibona do ia hahegeregerea lasi.”—Galatia 6:4.

