Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa secondary menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

Ang Lalantawan  |  Disiembre 2012

Natigayon Ko Gid Man ang Kahilwayan!

Natigayon Ko Gid Man ang Kahilwayan!

“Wala gid sing nagapangita sa inyo,” siling sang opisyal sang prisuhan nga nagapang-insulto. “Indi na kamo makahalin diri.” Halin kami sa Rusya. Mapisan kag mahidaiton ang amon pamilya. Pero ngaa napriso kami sa North Korea sang 1950, mga lima ka tuig pagkatapos sang Bug-os Kalibutan nga Inaway II?

GINAPAKITA sang akon mga papeles nga natawo ako sang 1924 sa Shmakovka, sa Malayo nga Sidlangan sang Rusya, malapit sa dulunan sang China.

Sa Shmakovka, Primorskiy Kray, sa Malayo nga Sidlangan sang Rusya, diin natawo ako

Isa ka adlaw, ginbihag sang mga tulisan ang akon amay kag mga magulang nga lalaki, kag wala na sila nakita liwat ni Nanay. Nabilin si Nanay sa pag-atipan sang madamo nga kabataan nga haluson niya mapakaon. Nagpanugda ang amon kaingod nga dalhon niya kami nga mga magagmay pa sa balay-alaypan sang Russian Orthodox Church, kag silingon niya lang nga kuno abi ginbayaan kami ni Nanay.

Nagsugot si Nanay sa sini nga plano, kay mahimo gid nga napatay sa gutom ang iya magagmay nga mga bata, pati ako, kon wala sia nagpasugot. Karon nga sobra na ako 80 anyos, nagapasalamat ako sa desisyon ni Nanay kay naluwas kami bangod sini. Pero nasubuan gihapon ako nga nagpasugot si Nanay nga ipaadoptar kami.

Sang ginkasal kami ni Ivan sang 1941

Sang 1941, nagsaylo ako sa Korea, diin napamana ko ang mabuot nga si Ivan nga taga-Rusya man. Natawo ang amon bata nga babayi nga si Olya sa Seoul, Korea sang 1942. Didto man natawo ang amon bata nga lalaki nga si Kolya sang 1945, kag ang isa pa ka lalaki nga si Zhora sang 1948. Ang akon bana nagabantay sang amon tiangge kag ako naman iya nagapanahi. Bangod nasakop sang mga Hapones ang Seoul, nakatuon ang amon mga bata mag-Japanese, pero Russian ang amon hambalanay sa balay. Antes sang 1950, malinong ang kabuhi sa Seoul para sa mga Koreano, Amerikano, kag mga taga-Soviet Union. Suki namon sila tanan sa amon tiangge.

Nabihag Kami sang North Korea

Sang 1950, hinali lang nga nagbag-o ang kahimtangan. Nasakop sang North Korea ang Seoul. Nadakpan kami upod sa mga sibilyan halin sa iban nga pungsod. Sa sulod sang tatlo ka tuig kag tunga, nagalakat lang kami nga nagasaylosaylo sa lainlain nga lugar sa bilog nga North Korea. Upod namon ang mga priso nga taga-Britanya, Rusya, Amerika, kag Pransia. Makapahuway lang kami kon may balay kami nga maagyan, kag nagtinguha gid kami nga likawan ang mga bomba.

Kon kaisa, makadayon kami sa balay nga may heater kag may bastante kami nga pagkaon. Pero sa kalabanan nga tion, uyas lang ang amon ginakaon, kag nagatulog kami sa matugnaw nga bilding nga gin-abandona. Madamo sa amon grupo ang napatay sa malnutrisyon kag bangod ginpabay-an lang. Naglalain gid ako sang nabudlayan ang akon mga bata. Temprano pa ang tigtulugnaw sa North Korea. Madumduman ko pa nga nagapulaw ako sa bilog nga gab-i kay ginagaang ko ang mga bato para ibutang sa idalom sang ginatulugan sang mga bata.

Sang medyo nag-init na, gintudluan kami sang taga-uma nga mga Koreano kon ano nga ilahas nga mga tanom ang puede makaon. Nangita kami sang mga sibuyas kag dahondahon, raspberry, ubas, kag mga uhong. Maathag nga ang taga-uma nga mga Koreano indi akig sa amon,  kundi naluoy pa gani sila bangod sang amon mabudlay nga kahimtangan. Nakatuon ako manakop sang paka para may makaon lang. Daw malupok ang akon dughan kon ang akon kabataan nagaingos nga makaon sang paka.

Sang isa ka bulan sang Oktubre, ginpamartsa kami pakadto sa Manp’o. Ginsilingan kami nga may mga karo para sa mga masakiton kag magagmay nga mga kabataan. Pero si Olya kag ang akon bana naglakat lang. Pila ka adlaw nga ginhulat namon sang akon mga bata nga lalaki nga magbalik ang mga karo. Sang ulihi, nag-abot gid man ini.

Ang mga masakiton ginpanghantal sa mga karo. Daw masuka ako sa akon nakita! Ginaaba ko si Zhora kag ginpasakay ko si Kolya sa kilid sang karo, pero nagtiyabaw sia: “Mama, Mama, malakat lang ’ko upod sa imo. Indi ’ko pagbayai!”

Ginhawa man kabuyot ni Kolya sa akon palda nga nagaduludalagan para indi sia mabayaan. Madamo nga priso ang gintiro sa sini nga martsa nga naglawig sing pila ka adlaw. Ginasunod sang mga uwak ang mga bangkay nga ginabilin. Sang ulihi, nagkitaay gid man kami sang akon bana kag ni Olya. Nagkup-anay kami kag naghibi. Sadto nga gab-i, nagpulaw ako sa paggaang sang mga bato. Ginbutang ko ini sa idalom sang ginahigdaan sang akon tanan nga kabataan, gani malinong na ang akon hunahuna.

Sang 1953, malapit sa 38th parallel nga nagatunga sang North kag South Korea, nag-ayoayo ang amon kahimtangan. Ginhatagan kami sang matinlo nga mga uniporme, sapatos, tinapay, kag sang mga dulse pa gani. Sang ulihi, ginbuy-an ang mga taga-Britanya, kag dayon ang mga taga-Pransia. Pero indi kami banwahanon sang bisan ano nga pungsod. Sang mabuy-an ang katapusan nga mga priso, kami na lang ang nabilin. Naghibi kami kay nadulaan na kami sing paglaum kag wala sing gana magkaon. Sa amo sini nga tion ginhambal sang Koreano nga soldado ang masakit nga mga pulong nga ginsambit sa umpisa.

Bag-o nga Pagkabuhi sa Estados Unidos

Nakibot kami nga wala magdugay gindala kami sa South Korea kag nag-agi  kami sa dulunan nga wala sing mga soldado. Pagkatapos kami mainterogar sang militar nga tinawo sang Amerika, gintugutan kami nga mag-imigrar sa Estados Unidos. Nagsakay kami sa barko pakadto sa San Francisco, California kag ginbuligan kami didto sang isa ka organisasyon nga nagabulig sa mga imol. Sang ulihi, nagsaylo kami sa Virginia kag ginbuligan kami didto sang amon mga nakilala nga makaumpisa sa pag-atipan sang amon mga kinahanglanon. Sang ulihi, nagsaylo kami sa Maryland para mag-umpisa sang bag-o nga pagkabuhi.

Upod sa akon bana kag duha namon ka bata sang 1954

Nagdayaw gid kami bisan sa simple lang nga mga butang, pareho sang vacuum cleaner. Bangod mga imigrante kami, naghimakas gid kami. Pero nasubuan gid ako nga ang mga imigrante nga nag-ayuhan na nagapamentaha sa mga bag-uhan. May nakilala kami nga pari sang Russian Orthodox Church nga nagsiling sa amon: “Ari na kamo subong sa isa ka bugana nga pungsod. Kon gusto ninyo mag-ayuhan, likawi ninyo ang inyo mga kasimanwa.” Nakibot ako kag natingala sa iya ginsiling. Indi bala nga dapat magbuligay kami?

Sang 1970, si Bernie Battleman nga isa ka Saksi ni Jehova, nagduaw sa amon balay kag may ginpaathag sia sa amon halin sa Biblia. Prangka sia nga tawo pareho sa amon. Inoras kami nga naghambalanay. Bangod nagdaku ako sa isa ka balay-alaypan sang Orthodox Church, saulado ko ang mga panudlo sang simbahan. Pero wala gid ako maghunahuna nga makatigayon ako sang Biblia! Gindalhan kami ni Bernie sang Biblia kag nagsiling sia: “Palangga ko kamo gani ginhatagan ko kamo sang Biblia.” Ginpakilala man niya kami kay Ben, isa ka Saksi halin sa Belarus nga kahibalo maghambal sing Russian.

Gingamit ni Ben kag sang iya asawa ang Biblia sa pagsabat sa akon mga pamangkot. Pero sigurado ako nga ginpatiko sang mga Saksi ang Biblia. Naakig gid ako nga ang ila mga publikasyon nagsiling nga si Maria may iban pa nga anak luwas kay Jesus, nga baliskad sa ginatudlo sang simbahan.

Gintawgan ko ang akon amiga nga taga-Poland kag ginpangabay ko sia nga basahon sa iya Polish nga Biblia ang Mateo 13:55, 56. Sang ginbasa niya ang teksto, nakibot gid ako sa akon nabatian nga si Jesus may mga manghod gid man gali! Gintawgan man sang akon amiga ang iya kilala nga nagaobra sa Library of Congress sa Washington, D.C., nga tan-awon ini nga bersikulo sa tanan nga bersion sang Biblia nga makita didto. Nagsiling sia nga ang tanan nga bersion sang Biblia nagasiling nga si Jesus may mga utod nga lalaki kag babayi!

 Madamo pa ako sing pamangkot. Ngaa nagakapatay ang mga bata? Ngaa nagainaway ang mga pungsod? Ngaa wala nagahangpanay ang mga tawo, bisan pa pareho sila sing lenguahe? Nalipay gid ako sa mga sabat halin sa Biblia. Natun-an ko nga indi kabubut-on sang Dios nga mag-antos ang mga tawo. Daku gid ang akon kalipay sang natun-an ko nga makita ko liwat ang akon mga hinigugma nga napatay sa mga inaway. Amat-amat nga nangin matuod si Jehova sa akon.

Isa ka adlaw, nagtindog ako sa atubangan sang larawan sang akon mga diosdios kag nangamuyo ako sa Dios nga buligan ang akon anak nga bag-o lang nag-abot halin sa pagpakig-away sa Vietnam kag may problema sia sa emosyon. Pero narealisar ko dayon nga indi ako dapat mangamuyo sa mga larawan, kundi sa buhi nga Dios nga si Jehova. Gingisi ko ang mga larawan kag daw dekolor nga papel lang ini. Sa simbahan ko pa ini ginbakal, pero ginhaboy ko ini sadto nga gab-i.

Indi mahapos biyaan ang akon namat-an nga relihion. Pero mas ginpabaloran ko ang ginatudlo sang Biblia. Pagligad sang isa ka tuig, ginduaw namon sang akon bana kag bata nga babayi ang pari sang Russian Orthodox Church. May dala ako nga notebook nga nasulatan sing mga pamangkot sa Biblia kag may mga teksto sa ubos sini. Samtang ginabasa ko sing matunog ang mga teksto sa Biblia, naglungolungo ang pari kag nagsiling sia, “Nagtalang ka na.” Ginsilingan niya kami nga indi na gid magbalik sa iya.

Bangod sa natabo, ang akon bata nga si Olya nga palapamangkot kag may panindugan, nagtuon man sa Biblia. Wala magdugay nag-upod na sia sa akon sa pagtambong sa mga pagtilipon sang mga Saksi. Ginbawtismuhan ako sang 1972 kag si Olya naman pagkadason nga tuig.

Ang Prinsipio sang Amon Pamilya

Sa hardin sang amon balay sa Maryland, U.S.A., sang mga 1990

Ang prinsipio namon amo, Importante ang subong, kalimti ang nagligad. Gani wala gid kami nagapangalag-ag nga himuon ang isa ka butang nga bag-o kon kumbinsido kami nga husto ini. Sang makilala na namon sang akon bata nga babayi ang Dios, mapisan gid kami sa pagkadto sa mga tawo kag sugiran sila sang amon natun-an. Ginabaton ko nga indi ako mataktikanhon maghambal. Gani kon sobra sa akon kaprangka maghambal, nagasal-ot ang akon upod kag ginapaathag ini sa mas mahigugmaon kag mataktikanhon nga paagi. Pero sang ulihi, natun-an ko kon paano makighambal sa mga tawo halin sa lainlain nga pungsod kag gindak-an nga nagapangita man sing mas maayo nga pagkabuhi pareho ko.

Pirme namon anay ginamuno sang akon bata nga babayi nga kon malusod gani ang Iron Curtain, makadto kami sa Rusya para buligan ang mga tawo didto parte sa Dios. Sang malusod ini sang temprano nga bahin sang katuigan 1990, gintuman ni Olya ini nga handum para sa amon nga duha. Nagsaylo sia sa Rusya kag sa sulod sang 14 ka tuig ginhinguyang niya ang iya madamo nga tion sa pagbantala didto. Madamo ang gintudluan niya sa Biblia kag nakabulig man sia sa pag-translate sang mga literatura parte sa Biblia halin sa Ingles pa Russian sa sanga talatapan sang mga Saksi ni Jehova sa Rusya.

Sang nagahigda na lang ako sa akon higdaan, gintinguhaan sang akon mga bata nga mangin komportable ang akon kabuhi. Nagapasalamat ako sa Dios nga pagkatapos sang akon tinuig nga pag-antos, natigayon ko ang mas maayo nga pagkabuhi. Natuman sa akon ang salmo sa Biblia sang manugbantay sang karnero nga si David: “Sa luyo sang mga tubig nga malinaw ginatuytuyan niya ako; ginapahaulian niya ang akon kalag. Ginatuytuyan niya ako sa mga banas sang pagkamatarung tungud sa iya ngalan.”—Salmo 23:2, 3. *

^ par. 29 Napatay si Maria Kilin sang Marso 1, 2010, samtang ginahanda nga ibalhag ining iya mismo panugiron.