Paano ang mga Amay Makapabilin nga Suod sa Ila Bata nga Lalaki?

“TAY, ngaa damo nabal-an mo haw?” Napamangkot na bala ini sang imo bata nga lalaki? Bilang amay, mahimo nga nalipay ka sa sini. Pero mas malipay ka kon ginsunod sang imo bata ang imo maalamon nga laygay kag nakabenepisyo sia sa sini. *Hulubaton 23:15, 24.

Pero pagligad sang mga tinuig, ginadayaw ka bala gihapon sang imo bata? Ukon wala na niya ini ginahimo samtang nagadaku sia? Paano ka makapabilin nga suod sa imo bata nga lalaki asta magdaku sia? Antes sini, hibaluon naton ang pila ka kabudlayan nga ginaatubang sang mga amay.

Tatlo ka Kinaandan nga Kabudlayan

1. KULANG SANG PANAHON: Sa madamo nga pungsod, mga amay ang nagatrabaho para sa pamilya. Gani, masami nga wala sila sa balay. Sa iban nga lugar, halos wala sing tion ang mga amay sa ila kabataan. Halimbawa, suno sa isa ka surbe sa Pransia sining karon lang, mga 12 minutos lang kada adlaw ang ginahinguyang sang mga amay sa pag-atipan sa ila kabataan.

HUNAHUNAA: Daw ano kadugay kamo nagaupdanay sang imo bata? Sa masunod nga isa ukon duha ka semana, ilista kon daw ano kalawig kamo nagaupdanay kada adlaw. Mahimo makibot ka sa resulta.

2. WALA SING MAAYO NGA HALIMBAWA: May mga lalaki nga wala nila gawa nakaupod ang ila amay. “Malaka lang kami nag-updanay ni Tatay,” siling ni Jean-Marie, nga taga-Pransia. Ano ang epekto sini sa iya? “Nagresulta ini sa mga problema nga wala ko gid mahunahuna,” siling niya. “Halimbawa, nabudlayan man ako mag-istorya sa akon mga bata nga lalaki.” Ang iban naman kilala nila sing maayo ang ila amay, pero indi sila suod. Si Philippe, nga 43 anyos, nagsiling: “Nabudlayan si Tatay nga ipakita sa akon ang iya pagpalangga. Gani nabudlayan man ako magpakita sing pagpalangga sa akon bata nga lalaki.”

HUNAHUNAA: Ang imo bala kaangtanan sa imo amay nakaapektar sa imo pagpakig-angot sa imo bata? Daw ginailog mo bala ang maayo ukon malain nga batasan sang imo amay? Sa ano nga paagi?

3. KULANG SANG MAAYO NGA LAYGAY: Sa pila ka kultura, indi papel sang amay ang pagpadaku sa kabataan. “Sa amon lugar,” siling ni  Luca, nga nagdaku sa Nakatundan nga Europa, “ginakabig sang mga tawo nga ang mga asawa lamang ang maatipan sa kabataan.” Sa iban naman nga kultura, pagdisiplina lamang ang dapat himuon sang mga amay. Halimbawa, si George, nga nagdaku sa isa ka pungsod sa Aprika, nagsiling: “Sa amon kultura, ang mga amay wala nagahampang upod sa ila kabataan kay basi madula ang pagrespeto sa ila. Gani nabudlayan gid ako maglingawlingaw upod sa akon bata.”

HUNAHUNAA: Sa inyo lugar, ano ang papel sang mga amay? Ginatamod bala nila nga mga asawa lamang ang maatipan sa kabataan? Ginapaabot bala nga ang mga amay dapat magpakita sing pagpalangga sa ila bata nga lalaki ukon indi?

Kon amay ka, kag naeksperiensiahan mo ini nga mga kabudlayan, ano ang himuon mo? Binagbinaga ang pila ka panugda.

Sugdi Samtang Bata Pa

Ang mga bata nga lalaki may huyog nga ilugon ang ila mga amay. Gani panginpusli ini samtang bata pa sila. Paano mo ini himuon?

Kon posible, pabuliga ang imo bata sa imo mga ulubrahon kada adlaw. Halimbawa, hatagi sia sing gamay nga silhig kon nagapanilhig ka ukon gamay nga pala kon nagapangutkot ka. Sigurado nga malipay gid sia mag-obra upod sa tawo nga ginadayaw niya, ang iya amay! Mahimo nga indi mo dayon matapos ang imo obra; pero magasuod ang inyo kaangtanan nga duha, kag matudluan mo ang imo bata sing maayo nga batasan sa pag-obra. Halin sang una, ginasugo sang Biblia nga dapat ilakip sang mga amay ang ila kabataan sa ila mga hilikuton kada adlaw kag gamiton ini nga tion para istoryahon sila kag tudluan. (Deuteronomio 6:6-9) Praktikal gihapon ini nga laygay.

Luwas sa pag-obra upod sa imo bata, maghampang man upod sa iya. Ang paghampang indi lamang para masadyahan kamo nga duha. Ginapakita sang pagtuon nga kon ang mga amay nagahampang upod sa ila kabataan, ginabuligan nila sila nga mangin positibo kag indi mahuluy-on.

Dugang pa, “paagi sa paghampang,” siling sang researcher nga si Michel Fize, “makakomunikar sing maayo ang bata sa iya amay.” Samtang nagahampang, mapabutyag sang amay ang iya pagpalangga sa iya bata sa hambal kag buhat. Ginatudluan man niya ang iya bata nga magpakita sing pagpalangga. “Sang bata pa ang akon anak,” siling sang isa ka amay nga si André, nga taga-Germany, “pirme kami nagahampang. Ginahakos ko sia, gani natun-an man niya nga ipakita sa akon ang iya pagpalangga.”

Mapakita man sang amay ang iya pagpalangga sa iya bata antes magtulog. Basahi sia pirme sang istorya, kag pamatii ang iya mga eksperiensia sina nga adlaw. Kon himuon mo ina, mangin mahapos para sa iya nga mag-istorya sa imo samtang nagadaku sia.

Makigbagay

Ang pila ka pamatan-on nga lalaki mahimo nasaw-ahan kon istoryahon sila sang ila amay. Kon daw indi gusto sang imo bata nga pamangkuton sia, indi pagpensara nga indi niya gusto mag-istorya. Mahimo manamian sia mag-istorya kon bag-uhon mo ang imo pamaagi.

Si Jacques, isa ka amay nga taga-Pransia, nabudlayan kon kaisa mag-istorya sa iya bata nga si Jérôme. Sa baylo nga piliton ang iya bata nga mag-istorya, ginbag-o niya ang iya paagi—naghampang sila sing soccer. “Sa tapos namon hampang,” siling ni Jacques, “nagapahuway kami sa hilamon. Sina nga tion, ginasugid sang akon bata ang iya ginabatyag. Ang amon pag-updanay nagpabakod sang amon kaangtanan.”

Paano kon wala nanamian maghampang ang imo bata? Nadumduman ni André nga  sang una upod sila pirme sang iya bata sa pagtan-aw sang mga bituon. “Nagabutang kami sing pulungkuan sa gua,” siling ni André. “Nagapanghabol kami kag nagainom sing tsa samtang nagatangla sa langit. Ginaistoryahan namon ang Isa nga nagtuga sang mga bituon. Ginaistoryahan man namon ang personal nga mga butang kag iban pa.”—Isaias 40:25, 26.

Paano kon indi mo gusto himuon ang nanamian sang imo bata? Mahimo mo ipaiway ang imo gusto. (Filipos 2:4) “Indi mahilig sa sports ang akon bata nga si Vaughan,” siling ni Ian, nga taga-South Africa. “Nanamian sia sa mga eroplano kag kompyuter. Gani gintinguhaan ko man nga mangin interesado sa sini. Nagatan-aw kami sang mga air show kag nagahampang sang flight simulator sa kompyuter. Bangod updanay kami ni Vaughan sa paglingawlingaw, wala na sia natahap mag-istorya sa akon.”

Buligi Sia nga Makatigayon sing Kompiansa

“Tay, tan-awa bala ho!” Nasiling na bala ini sang imo bata sang may bag-o sia nga natun-an? Sang pamatan-on na sia, gusto pa bala niya nga dayawon mo sia? Mahimo nga indi na. Pero kinahanglan niya ini para magdaku sia nga maayo nga tawo.

Talupangda ang halimbawa ni Jehova nga Dios sang nakig-angot sia sa isa niya ka anak. Antes sugdan ni Jesus ang iya pinasahi nga hilikuton sa duta, ginpabutyag sang Dios sa iya ang Iya pagpalangga: “Ini ang akon Anak, ang hinigugma, nga ginakahamut-an ko.” (Mateo 3:17; 5:48) Matuod, obligasyon mo nga disiplinahon kag tudluan ang imo bata. (Efeso 6:4) Pero ginapabutyag mo man bala nga nalipay ka sa iya maayo nga ginsiling kag ginhimo?

May mga lalaki nga nabudlayan sa pagpabutyag sang ila pagpalangga. Mahimo nagdaku sila sa pamilya nga sala lang pirme ang ginabantayan. Kon amo sini ang imo kahimtangan, buligi ang imo bata nga makatigayon sing kompiansa. Paano? Ginapabulig pirme ni Luca, nga ginsambit kaina, ang iya 15 anyos nga bata nga si Manuel sa mga ulubrahon sa balay. “Kon kaisa,” siling ni Luca, “ginasilingan ko si Manuel nga sugdan niya ang isa ka obra kag buligan ko na lang sia kon kinahanglan niya ako. Sa masami, nasarangan niya ini nga sia lang isa. Gani, nakabatyag sia sing kalipay kag kompiansa. Pagkatapos niya obra, ginadayaw ko sia. Kon indi sia malipayon sa iya ginhimo, ginapabatyag ko gihapon sa iya nga ginaapresyar ko ang iya pagtinguha.”

Magabakod man ang kompiansa sang imo bata kon buligan mo sia sa paglab-ot sang mga handum. Paano kon kahinay sang imo bata sa paglab-ot sini? Paano kon ang iya mga handum, bisan indi man malain, lain sangsa imo gusto para sa iya? Mahimo mo usisaon liwat ang imo ginapaabot. Si Jacques, nga ginsambit kaina, nagsiling: “Ginabuligan ko ang akon bata nga maghunahuna sang mga handum nga mahapos lab-uton. Ginasigurado ko man nga iya ini mga handum, indi akon. Dayon wala ko sia ginasako sa paglab-ot sini.” Kon ginapamatian mo ang imo bata, ginadayaw ang iya hinimuan, kag ginapabakod sia sa pag-atubang sang mga kapaslawan, mabuligan mo sia sa paglab-ot sang iya mga handum.

Matuod, makaatubang kamo sing mga kabudlayan. Pero sa ulihi, mahimo nga gusto gihapon sang imo bata nga mangin suod sa imo. Kay man, indi ka bala gusto nga mangin suod sa tawo nga nagbulig sa imo nga magmadinalag-on?

[Nota]

^ par. 2 Binagbinagon sini nga artikulo ang kaangtanan sang mga amay sa ila bata nga lalaki, pero ang mga prinsipio diri naaplikar man sa kaangtanan sang mga amay sa ila bata nga babayi.