Ang Berleburg nga Biblia

ANG Pietismo isa anay ka relihioso nga hublag nga naglambo sa sulod sang German Lutheran Church sang ika-17 kag ika-18 nga siglo. Ang pila ka sumulunod sini nga hublag ginyubit ukon ginhingabot pa gani bangod sang ila pagtuo. Madamo nga iskolar sang Pietismo ang nagdangop sa Berleburg, mga 150 kilometros sa aminhan sang Frankfurt am Main. Ginhatagan sila sing dalangpan sang isa ka dungganon nga tawo sa sini nga duog, si Konde Casimir von Wittgenstein Berleburg, nga may daku gid nga pagtahod sa relihion. Ang pag-ululupod sining mga manugbantala kag iskolar sa Berleburg nagresulta sa isa ka bag-ong badbad nga Biblia, nga nakilal-an karon subong ang Berleburg nga Biblia. Paano ginhimo ini nga badbad?

Ang isa sa mga nagdangop amo si Johann Haug, nga napilitan sa pagbiya sang iya puluy-an sa Strasbourg bangod sang pagkapanatiko sang mga teologo didto. Si Haug isa ka edukado nga iskolar kag sampaton sa lenguahe. Ginsugiran niya ang iya masigkaiskolar sa Berleburg sang iya hanuot nga handum “sa pag-aman sing putli gid nga badbad sang Biblia, sa pagtadlong sang badbad ni Luther, sa pagbadbad sang kahulugan suno gid sa ginasiling sang Pulong sang Dios kag suno sa espiritu sini.” (Die Geschichte der Berlenburger Bibel [Ang Maragtas Sang Berleburg nga Biblia]) Ang tulumuron amo ang pagbalhag sing isa ka Biblia nga may yara nagapaathag nga mga nota kag mga komento, kag dapat mahangpan ini sang ordinaryo nga mga tawo. Ginpangabay ni Haug ang bulig sang mga iskolar sa iban pa nga kadutaan sa Europa, kag ginhimo niya ang proyekto sa sulod sang 20 ka tuig. Ang Berleburg nga Biblia ginbalhag sugod sang 1726. Bangod sang madamo nga nota sini, kinahanglan ini ibalhag sa walo ka tomo.

Sa pagkamatuod, ang Berleburg nga Biblia may pila ka makawiwili nga mga punto. Halimbawa, ang Exodo 6:​2, 3 mabasa: “Dugang pa ang Dios naghambal kay Moises kag nagsiling sa iya: Ako ang GINUO! Kag nagpakita kay Abraham/kay Isaac kag kay Jacob/subong isa ka labing gamhanan nga Dios: apang ang akon ngalan nga JEHOVA wala ko ginpakilala sa ila.” Ang nota nagapaathag: “Ang ngalan nga JEHOVA . . . , ang ngalan nga ginpain/ukon/ang ginpahayag nga ngalan.” Ang personal nga ngalan sang Dios, nga Jehova, makita man sa mga komento sa Exodo 3:15 kag Exodo 34:6.

Busa ang Berleburg nga Biblia isa sa madamo nga Aleman nga mga Biblia nga naggamit sang ngalan nga Jehova sa teksto gid, sa mga footnote, ukon sa mga komento. Ang isa sa mas moderno nga mga badbad nga nagahatag sing nagakaigo nga pagpadungog sa personal nga ngalan sang Dios amo ang New World Translation of the Holy Scriptures, nga ginabalhag sang mga Saksi ni Jehova.