Magsalig kay Jehova

“Ikaw ang akon paglaum, O Soberanong Ginuo nga Jehova, ang akon salaligan kutob sa akon pagkapamatan-on.”​​—⁠SALMO 71:5.

1. Anong hangkat ang gin-atubang sang manugbantay nga bata nga si David?

SI Goliat halos tatlo ka metro ang kataason. Indi katingalahan nga ang tanan nga soldado sa patag-awayan sang Israel nahadlok nga makig-away sa iya! Sinemana nga ginyubit sang Filistinhon nga higante nga si Goliat kada aga kag kada gab-i ang hangaway sang Israel, nga nagapanghangkat nga magpadala sila sang pinakaali nga hangaway nga makig-away sa iya. Sang ulihi, ang hangkat ginbaton, indi sang isa ka soldado, kundi sang isa lamang ka pamatan-on. Kagamay gid sang manugbantay nga bata nga si David kon ipaanggid sa iya kaaway. Ti, basi ang panaming kag mga hinganiban ni Goliat mas mabug-at pa sa iya! Apang, gin-atubang sang pamatan-on ang higante kag nangin bantog sia nga simbulo sang kaisog.​—⁠1 Samuel 17:1-51.

2, 3. (a) Ngaa naatubang ni David si Goliat nga may daku nga pagsalig? (b) Ano ang duha ka tikang nga binagbinagon naton agod si Jehova mangin salaligan naton?

2 Ano ang naghatag kay David sing amo nga kaisog? Binagbinaga ang pinamulong nga ginsulat ni David sang tigulang na sia: “Ikaw ang akon paglaum, O Soberanong Ginuo nga Jehova, ang akon salaligan kutob sa akon pagkapamatan-on.” (Salmo 71:5) Huo, subong isa ka pamatan-on, si David nagsalig sing bug-os kay Jehova. Gin-atubang niya si Goliat, nga nagsiling: “Ikaw nagakari sa akon nga may espada kag may bangkaw kag may sumbiling, apang ako nagakari sa imo sa ngalan ni Jehova sang mga kasuldadusan, ang Dios sang mga hangaway sang Israel, nga imo ginyaguta.” (1 Samuel 17:45) Samtang si Goliat nagsalig sa iya daku nga kusog kag sa iya hinganiban, si David naman nagsalig kay Jehova. Bangod kadampig niya ang Soberanong Ginuo sang uniberso, ngaa abi mahadlok si David sa isa lamang ka tawo, bisan pa nga daku sia kaayo kag armado?

3 Samtang ginabasa mo ang nahanungod kay David, handum mo bala nga kuntani mas mabakod pa ang imo pagsalig kay Jehova? Ayhan madamo sa aton ang nagahandum sing amo sini. Gani binagbinagon naton ang duha ka tikang nga sarang  naton mahimo agod si Jehova mangin salaligan naton. Una, dapat malandas naton ang kinaandan nga upang sa sini nga pagsalig. Ikaduha, dapat mahibaluan naton kon ano gid ang nadalahig sa pagsalig kay Jehova.

Paglandas sa Kinaandan nga Upang sa Pagsalig kay Jehova

4, 5. Ngaa nabudlayan ang madamo nga tawo sa pagsalig sa Dios?

4 Ano ang nagaupang sa mga tawo nga magsalig sa Dios? Sa masami, ang iban nagapalibog kon ngaa nagakatabo ang malain nga mga butang. Madamo ang gintudluan nga ang Dios amo ang kabangdanan sang pag-antos. Kon mahanabo ang isa ka trahedya, ang mga klerigo mahimo magsiling nga ang mga napatay “ginkuha” sang Dios agod mangin kaupod niya sa langit. Dugang pa, ginatudlo sang madamong relihioso nga mga lider nga ang tanan nga mga nagakatabo sa sining kalibutan​—⁠lakip na ang tanan nga trahedya kag malaut nga buhat⁠​—⁠madugay na nga gintalana sang Dios. Mabudlay gid magsalig sa isa ka Dios nga wala sing balatyagon. Nalangkag si Satanas, nga nagabulag sa hunahuna sang mga di-tumuluo, sa pagpasanyog sining tanan nga “mga panudlo sang mga demonyo.”​—⁠1 Timoteo 4:⁠1; 2 Corinto 4:4.

5 Luyag ni Satanas nga madulaan sing pagsalig ang mga tawo kay Jehova. Indi luyag sining kaaway sang Dios nga mahibaluan naton ang matuod nga mga kabangdanan kon ngaa nagaantos ang mga tawo. Kag kon mahibaluan naton ang Makasulatanhon nga mga rason sang pag-antos, luyag ni Satanas nga malimtan naton ini. Gani, nagakaigo nga repasuhon naton sa tion kag tion ang tatlo ka sadsaran nga mga rason kon ngaa may pag-antos sa kalibutan. Paagi sa paghimo sini, mapasalig naton ang aton tagipusuon nga indi si Jehova ang kabangdanan sang aton mga problema sa kabuhi.​—⁠Filipos 1:​9, 10.

6. Paano ginapakita sang 1 Pedro 5:8 ang isa ka rason sang pag-antos sang mga tawo?

6 Ang isa ka rason sang pag-antos sang mga tawo amo nga luyag gub-on ni Satanas ang integridad sang matutom nga katawhan ni Jehova. Gintilawan niya anay nga gub-on ang integridad ni Job. Napaslawan sadto si Satanas, apang wala sia mag-untat sa paghimo sini. Subong manuggahom sining kalibutan, ginatinguhaan niya nga ‘tukbon’ ang matutom nga mga alagad ni Jehova. (1 Pedro 5:8) Nagalakip ini sa kada isa sa aton! Luyag ni Satanas nga indi na kita mag-alagad kay Jehova. Gani, masami niya nga ginadabukan ang paghingabot. Bisan pa masakit ini nga pag-antos, may rason gid kita nga magbatas. Paagi sa sini, ginapamatud-an naton si Satanas nga butigon kag sa amo ginapahalipay si Jehova. (Job 2:⁠4; Hulubaton 27:11) Samtang ginapabakod kita ni Jehova nga batason ang paghingabot, ang aton pagsalig sa iya nagabakod.​—⁠Salmo 9:​9, 10.

7. Ang Galacia 6:7 nagabulig sa aton nga mahibaluan ang ano nga rason sang pag-antos?

7 Ang ikaduha nga rason sang pag-antos makita sa sining prinsipio: “Bisan ano ang ginasab-ug sang tawo, ini man ang iya anihon.” (Galacia 6:7) Kon kaisa ang mga tawo nagasab-ug paagi sa di-maalamon nga mga pagpili kag nagaani sing pag-antos subong resulta. Mahimo pilion nila nga magmaneho sing di-mahalungon, nga nagaresulta sa aksidente. Madamo ang nagapili nga manigarilyo, nga nagaresulta sa balatian sa tagipusuon ukon kanser sa baga. Ang mga nagapili sing imoral nga seksuwal nga paggawi mahimo mag-antos sang naguba nga mga relasyon sa pamilya, nadula nga pagtahod sa kaugalingon, mga balatian nga nalaton paagi sa paghulid, kag indi luyag nga mga pagmabdos. Mahimo basulon sang mga tawo ang Dios bangod sini nga pag-antos, apang sa pagkamatuod, biktima sila sang ila mismo malain nga mga desisyon.​—⁠Hulubaton 19:3.

8. Suno sa Manugwali 9:​11, ngaa nagaantos ang mga tawo?

8 Ang ikatlo nga rason sang pag-antos ginasambit sa Manugwali 9:11: “Nagliso ako kag nakita ko sa idalom sang adlaw nga ang palumba indi sa madasig, ukon ang inaway sa makusog, ukon ang kalan-on sa maalam, ukon ang manggad sa mga mahangpunon, ukon ang kahamuot sa mga may ihibalo; bangod ang tion kag wala ginapaabot nga hitabo nagakahanabo sa ila tanan.” Kon kaisa, ang mga tawo yara lamang sa di-husto nga lugar sa di-husto nga tion. Bisan ano man ang aton mga kabakod ukon mga kaluyahon, ang pag-antos kag kamatayon mahimo matabo sing wala ginapaabot kay bisan sin-o sa aton sa bisan ano nga tion. Halimbawa, sang panahon ni Jesus, isa ka torre sa Jerusalem ang natumba kag nagpatay sa 18 ka tawo. Ginpakita ni Jesus nga wala sila ginsilutan sang Dios tungod sa nagligad nga mga sala. (Lucas 13:4) Si Jehova indi ang kabangdanan sini nga pag-antos.

9. Ano ang indi mahangpan sang madamo tuhoy sa pag-antos?

9 Importante nga mahangpan ang pila sa mga kabangdanan sang pag-antos. Apang, may isa ka  aspekto sini nga indi mahangpan sang madamo. Ini amo: Ngaa ginatugutan ni Jehova nga Dios ang pag-antos?

4Ngaa Ginatugutan ni Jehova ang Pag-antos?

10, 11. (a) Suno sa Roma 8:19-22, ano ang natabo sa “bug-os nga tinuga”? (b) Paano naton mapat-od kon sin-o ang nagpasakop sang tinuga sa pagkawalay pulos?

10 Ang isa ka teksto sa sulat ni apostol Pablo sa mga taga-Roma nagahatag sing kasanag sa sining importante nga butang. Si Pablo nagsulat: “Ang malangkagon nga pagpaabot sang tinuga nagahulat sang pagpahayag sa mga anak sang Dios. Kay ang tinuga ginpasakop sa pagkawalay pulos, indi sa iya kaugalingon nga kabubut-on kundi paagi sa iya nga nagpasakop sini, pasad sa paglaum nga ang tinuga man mismo hilwayon gikan sa pagkaulipon sa pagkamadinulunton kag magaagom sing mahimayaon nga kahilwayan sang mga anak sang Dios. Kay nahibaluan naton nga ang bug-os nga tinuga padayon nga nagaugayong sing tingob kag ginasakitan sing tingob tubtob karon.”​—⁠Roma 8:19-22.

11 Agod mahangpan ini nga mga bersikulo, dapat anay naton sabton ang pila ka panguna nga mga pamangkot. Halimbawa, Sin-o ang nagpasakop sang tinuga sa pagkawalay pulos? Ginatudlo sang pila si Satanas; ang iban naman si Adan. Apang diin man sa ila indi makapasakop. Ngaa indi? Bangod ang isa nga nagapasakop sang tinuga sa pagkawalay pulos nagahimo sini “pasad sa paglaum.” Huo, nagahatag sia sing paglaum nga sa ulihi ang mga matutom “hilwayon gikan sa pagkaulipon sa pagkamadinulunton.” Si Adan ukon si Satanas indi makahatag sini nga paglaum. Si Jehova lamang ang makahatag sini. Kon amo, maathag nga sia ang nagpasakop sang tinuga sa pagkawalay pulos.

12. Ano nga kagumon ang nag-utwas sa kon sin-o ang “bug-os nga tinuga,” kag paano masabat ini nga pamangkot?

12 Apang, ano ang “bug-os nga tinuga” nga ginapatuhuyan sa sining teksto? Ang iban nagasiling nga ang “bug-os nga tinuga” nagapatuhoy sa bug-os nga kinaugali nga kalibutan, lakip na ang mga sapat kag mga tanom. Apang nagalaum bala ang mga sapat kag mga tanom nga makaagom sing “mahimayaon nga kahilwayan sang mga anak sang Dios”? Wala. (2 Pedro 2:12) Kon amo, ang “bug-os nga tinuga” nagapatuhoy lamang sa katawhan. Ini ang tinuga nga naapektuhan sang sala kag kamatayon bangod sang pagrebelde sa Eden kag nagakinahanglan gid sing paglaum.​—⁠Roma 5:12.

13. Ano ang epekto sa katawhan sang pagrebelde sa Eden?

13 Ano gid bala ang epekto sadto nga pagrebelde sa katawhan? Ginlaragway ni Pablo ang mga resulta sini sa duha ka tinaga: pagkawalay pulos.⁠ * Suno sa isa ka reperensia, ini nga mga tinaga nagalaragway sang “pagkawalay pulos sang isa ka butang nga wala nagapanghikot suno sa pagkadesinyo sa sini.”  Ang mga tawo gindesinyo sa pagkabuhi sing dayon, nga nagabinuligay sa pag-atipan sa isa ka paraiso nga duta subong isa ka himpit kag nahiusa nga pamilya. Sa baylo sini, nagkabuhi sila sing malip-ot, masakit, kag sa masami sing makapalaslaw. Subong sa ginsiling ni Job, “ang tawo, nga natawo sa babayi, malip-ot sing kabuhi kag puno sing kagamo.” (Job 14:1) Walay pulos gid sa pagkamatuod!

14, 15. (a) Ano nga pamatuod sang katarungan ang makita naton sa pamatbat ni Jehova sa katawhan? (b) Ngaa nagsiling si Pablo nga ang tinuga napasakop sa pagkawalay pulos “indi sa iya kaugalingon nga kabubut-on”?

14 Binagbinagon naton karon ang panguna nga pamangkot: Ngaa ginpasakop sang “Hukom sang bug-os nga duta” ang katawhan sa sining masakit kag makapalaslaw nga pagkabuhi? (Genesis 18:25) Matarong bala ang ginhimo niya? Ti, dumduma ang ginhimo sang aton una nga mga ginikanan. Sang nagrebelde batok sa Dios, nagdampig sila kay Satanas, nga naghangkat sa pagkasoberano ni Jehova. Paagi sa ginhimo nila, ginsuportahan nila ang pangangkon nga ang kahimtangan sang tawo mangin mas maayo kon wala si Jehova, nga ginagamhan ang kaugalingon sa idalom sang panuytoy sang isa ka rebelde nga espiritu nga tinuga. Sang ginpamatbatan ang mga rebelde, ginhatag ni Jehova, kon sa aton pa, ang ila ginapangayo. Gintugutan niya ang tawo nga gamhan ang iya kaugalingon sa idalom sang impluwensia ni Satanas. Sa idalom sang mga sirkunstansia, ano nga desisyon ang labi pa ka makatarunganon sangsa ipasakop ang katawhan sa pagkawalay pulos apang pasad sa paglaum?

15 Sa pagkamatuod, indi ini sa “kaugalingon nga kabubut-on” sang tinuga. Natawo kita subong mga ulipon sa sala kag kaduluntan nga wala sing bisan ano nga mapilian tuhoy sini nga butang. Apang sa kaluoy ni Jehova, gintugutan niya si Adan kag si Eva nga mabuhi pa kag manganak. Bisan pa nga kita, nga ila mga kaliwat, napasakop sa pagkawalay pulos sang sala kag kamatayon, may kahigayunan kita sa paghimo sang napaslawan nga himuon ni Adan kag ni Eva. Makapamati kita kay Jehova kag makatuon nga ang iya pagkasoberano matarong kag himpit, samtang ang paggahom sang tawo nga nahamulag kay Jehova nagahatag lamang sing kasakit, kapaslawan, kag pagkawalay pulos. (Jeremias 10:23; Bugna 4:11) Kag ang impluwensia ni Satanas labi pa nga nagapalain sa kahimtangan. Ini nga mga kamatuoran ginapamatud-an sang maragtas sang tawo.​—⁠Manugwali 8:9.

16. (a) Ngaa makapat-od kita nga indi si Jehova ang kabangdanan sang pag-antos nga nakita naton karon sa kalibutan? (b) Ano nga paglaum ang mahigugmaon nga gin-aman ni Jehova para sa matutom nga katawhan?

16 Maathag nga si Jehova may makatarunganon nga mga rason sa pagpasakop sang katawhan sa pagkawalay pulos. Apang, nagakahulugan bala ini nga si Jehova amo ang kabangdanan sang pagkawalay pulos kag pag-antos nga ginabatas sang kada isa sa aton karon? Ti, ipaanggid ang kahimtangan sa isa ka hukom nga nagahatag sing makatarunganon nga pamatbat sa isa ka kriminal. Ang tawo nga ginpamatbatan mahimo mag-antos samtang nabilanggo sia, apang mabasol bala niya ang hukom subong amo ang kabangdanan sang iya pag-antos? Indi gid! Isa pa, si Jehova indi gid ang ginhalinan sang kalautan. Ang Santiago 1:13 nagasiling: “Sa malaut nga butang ang Dios indi matilawan ukon sia mismo magatilaw kay bisan sin-o.” Dumdumon man naton nga ginhatag ni Jehova ini nga pamatbat “pasad sa paglaum.” Mahigugmaon nga naghimo sia sing mga kahimusan para makita sang matutom nga mga kaliwat ni Adan kag ni Eva nga madula ang pagkawalay pulos kag magkalipay sa “mahimayaon nga kahilwayan sang mga anak sang Dios.” Tubtob sa walay katubtuban, indi gid dapat magpalibog ang matutom nga katawhan nga ang bug-os nga tinuga mapasakop liwat sa masakit nga kahimtangan sang pagkawalay pulos. Ang matarong nga paghusay ni Jehova sa kahimtangan malig-on nga magatukod sa kinamatarong sang iya pagkasoberano tubtob sa walay katubtuban.​—⁠Isaias 25:8.

17. Paano kita dapat maapektuhan sang pagrepaso sa mga rason sang pag-antos sa kalibutan sa karon?

17 Samtang ginarepaso naton ining mga rason sang pag-antos sang tawo, may nakita bala kita nga rason agod basulon si Jehova sa kalautan ukon agod madulaan kita sing pagsalig sa iya? Sa kabaliskaran, ini nga pagtuon nagahatag sa aton sing rason nga mag-ugyon sa sining mga pulong ni Moises: “Ang Igang, himpit ang iya binuhatan, kay ang tanan niya nga dalanon katarungan. Isa ka Dios sang katutom, nga sa iya wala sing inhustisya; matarong kag matadlong sia.” (Deuteronomio 32:4) Paagi sa pagpamalandong sa sining mga butang, repasuhon naton kon masabat gid naton ini nga mga pamangkot sa tion kag tion. Sa sini nga paagi, kon nagaatubang kita sing mga pagtilaw, mabatuan naton ang mga panikasog ni Satanas nga itanom sa aton hunahuna ang mga duhaduha.  Apang, ano ang ikaduha nga tikang nga ginsambit sa umpisa? Ano ang nadalahig sa pagsalig kay Jehova?

Kon Ano ang Buot Silingon sang Pagsalig kay Jehova

18, 19. Sa anong mga pulong ginapalig-on kita sang Biblia sa pagsalig kay Jehova, apang sa sini nga bahin, ano ang indi husto nga paghangop nga ginahunahuna sang iban?

18 Ang Pulong sang Dios nagalaygay sa aton: “Magsalig kay Jehova sa bug-os mo nga tagipusuon kag indi magsandig sa imo kaugalingon nga paghangop. Sa tanan mo nga dalanon talupangda sia, kag tadlungon niya ang imo mga banas.” (Hulubaton 3:​5, 6) Ini nga mga pulong makalilipay kag makapasalig. Pat-od gid nga wala na sing iban pa sa bug-os nga uniberso ang mas masaligan sangsa aton hinigugma nga langitnon nga Amay. Walay sapayan sini, ini nga mga pulong sa Hulubaton mahapos basahon apang mabudlay himuon.

19 Indi husto ang paghangop sang madamo sa kon ano ang kahulugan sang pagsalig kay Jehova. Nagahunahuna ang iban nga ini nga pagsalig isa lamang ka balatyagon, isa ka sahi sang malipayon nga balatyagon nga natural naton nga mabatyagan. Nagapati naman ang iban nga ang pagsalig sa Dios nagakahulugan nga makapaabot kita nga amligan niya kita gikan sa tanan nga kabudlayan, nga malubad naton ang tanan naton nga problema, nga maatubang naton ang adlaw-adlaw nga mga pagtilaw suno gid sa ginalauman naton​—⁠kag sa gilayon! Apang ini nga mga panghunahuna indi husto. Ang pagsalig indi lamang isa ka balatyagon, kag ini indi di-realistiko. Sa mga hamtong, ang pagsalig nagalakip sang napamensaran kag nahunahuna sing maayo nga mga desisyon.

20, 21. Ano ang nadalahig sa pagsalig kay Jehova? Iilustrar.

20 Talupangda liwat ang ginasiling sang Hulubaton 3:5. Ginapatuhay sini ang pagsalig kay Jehova sa pagsandig sa aton kaugalingon nga paghangop, nga nagapanugda nga indi naton mahimo ang duha. Nagakahulugan bala ini nga wala kita ginatugutan sa paggamit sang aton ikasarang sa paghangop? Indi naman, kay si Jehova, nga naghatag sa aton sini nga ikasarang, nagapaabot nga gamiton naton ini sa pag-alagad sa iya. (Roma 12:1) Apang sa ano kita nagasandig, ukon nagadepende? Kon ang aton panghunahuna indi nahisanto sa panghunahuna ni Jehova, ginabaton bala naton nga ang iya kaalam mas mataas gid sangsa aton? (Isaias 55:​8, 9) Ang pagsalig kay Jehova nagakahulugan nga nagapatuytoy kita sa iya panghunahuna.

21 Sa pag-ilustrar: Hunahunaa ang isa ka diutay nga bata nga nagalingkod sa likod nga pulungkuan sang awto, samtang ang iya mga ginikanan nagalingkod sa atubangan. Ang iya amay amo ang nagamaneho. Sang nag-utwas ang problema sa tion sang paglakbay​—⁠sang indi mapat-od kon diin ang husto nga direksion ukon ayhan sang may problema sa paniempo ukon sa kahimtangan sang dalan⁠​—⁠ano ang reaksion sang isa ka matinumanon kag masinaligon nga bata? Nagasinggit bala sia gikan sa likod nga pulungkuan kag ginatudlo kon diin ang husto nga direksion, ginasingganan ang iya amay kon paano sia dapat magmaneho? Ginaduhaduhaan bala niya ang mga desisyon sang iya mga ginikanan ukon nagapamatok bala sia kon pahanumdumon nila sia nga magpabilin nga naka-seatbelt? Indi, natural lang nga magsalig sia sa iya mga ginikanan sa paghusay sa problema, bisan pa nga di-himpit sila. Si Jehova isa ka himpit nga Amay. Indi bala nga dapat kita magsalig sa iya sing bug-os, ilabi na kon nagaatubang kita sing mabudlay nga mga kahimtangan?​—⁠Isaias 30:21.

22, 23. (a) Ngaa dapat kita magsalig kay Jehova kon nagaatubang kita sing mga problema, kag paano naton ini mahimo? (b) Ano ang binagbinagon sa masunod nga artikulo?

22 Apang, ginapakita sang Hulubaton 3:6 nga  dapat naton ‘talupangdon si Jehova sa tanan naton nga dalanon,’ indi lamang kon nagaatubang kita sing mabudlay nga mga kahimtangan. Gani dapat makita sa aton adlaw-adlaw nga mga desisyon sa kabuhi nga nagasalig kita kay Jehova. Kon mag-utwas ang mga problema, indi kita dapat madulaan sing paglaum, mabalaka, ukon magpamatok sa panuytoy ni Jehova may kaangtanan sa labing maayo nga paagi sa paghusay sa mga problema. Dapat naton tamdon ang mga pagtilaw subong mga kahigayunan agod masakdag ang pagkasoberano ni Jehova, agod mapamatud-an nga si Satanas butigon, kag agod mapalambo ang pagkamatinumanon kag ang iban pa nga mga kinaiya nga nagapahamuot kay Jehova.​—⁠Hebreo 5:​7, 8.

23 Sarang naton mapakita nga nagasalig kita kay Jehova bisan ano man ang mga upang sa aton atubangan. Ginahimo naton ini paagi sa aton mga pangamuyo kag sa pagdangop naton sa Pulong ni Jehova kag sa iya organisasyon para sa panuytoy. Apang, paano naton mapakita sing espesipiko ang pagsalig kay Jehova kon nagaatubang sing mga problema nga nagautwas sa kalibutan karon? Binagbinagon sang amon masunod nga artikulo ini nga topiko.

[Nota]

^ par. 13 Ang Griegong tinaga nga gingamit ni Pablo para sa “pagkawalay pulos” amo man ang tinaga nga gingamit sa Greek Septuagint sa pagbadbad sa ekspresyon nga gingamit ni Solomon sing sulitsulit sa tulun-an sang Manugwali, subong sang ekspresyon nga “ang tanan walay pulos!”​—⁠Manugwali 1:​2, 14; 2:​11, 17; 3:19; 12:8.

Paano Mo Sabton?

• Paano ginpakita ni David nga nagasalig sia kay Jehova?

• Ano ang tatlo ka kabangdanan sang pag-antos sang tawo sa karon, kag ngaa nagakaigo nga repasuhon ini sa tion kag tion?

• Ano nga pamatbat ang ginhatag ni Jehova sa katawhan, kag ngaa isa ini ka makatarunganon nga pamatbat?

• Ano ang nadalahig sa pagsalig kay Jehova?

[Mga Pamangkot sa Pagtinuon]

[Mga retrato sa pahina 8]

Si David nagsalig kay Jehova

[Retrato sa pahina 10]

Ginpakita ni Jesus nga sang natumba ang isa ka torre sa Jerusalem, si Jehova indi ang kabangdanan