Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa segundaryo nga menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

Magmata!  |  Num. 6 2016

 TOPIKO SA KOBER | BALATIAN—KON PAANO KA INDI DALI MALATNAN

Proteksioni ang Imo Kaugalingon

Proteksioni ang Imo Kaugalingon

MADAMO nga siudad sang una ang ginaproteksionan sang mabakod nga mga pader. Kon maguba sang kaaway bisan ang gamay lang nga bahin sang pader, mabutang sa katalagman ang bilog nga siudad. Ang imo lawas pareho sang napaderan nga siudad. Ang imo kapagros nagadepende gid sa imo depensa. Binagbinaga ang lima ka kabangdanan nga mahimo ka magbalatian kag kon ano ang mahimo mo nga pinakamaayo nga depensa.

1 TUBIG

ANG KATALAGMAN: Mahimo magsulod sa imo lawas ang makahalalit nga mga organismo paagi sa kontaminado nga tubig.

ANG IMO DEPENSA: Ang pinakamaayo nga depensa amo ang paghalong nga indi mangin kontaminado ang inyo kuluhaan sang tubig. Kon nahibaluan mo ukon nagaduhaduha ka nga kontaminado ang inyo tubig, may mahimo ka para mangin matinlo ini. * Ibutang ang ginainom nga tubig sa sirado nga suludlan, kag dapat matinlo ang pagkuha mo sini, ginasandok mo man ukon paagi sa gripo. Indi pag-isawsaw ang imo kamot sa matinlo nga tubig. Kon posible, dapat ka mag-istar sa komunidad nga may nagakaigo nga mga kasilyas para indi mangin kontaminado ang inyo ginakuhaan sang tubig.

2 PAGKAON

ANG KATALAGMAN: Ang makahalalit nga mga organismo mahimo ara sa imo pagkaon.

ANG IMO DEPENSA: Ang kontaminado nga pagkaon mahimo daw bag-o kag masustansia kon tulukon. Gani pirme gid hugasi sing maayo ang tanan nga prutas kag utanon. Siguraduha nga matinlo ang inyo kusina, mga gamit sa kusina, pati na ang imo kamot kon nagapreparar ukon nagaserbe sang pagkaon. Ang pila ka pagkaon kinahanglan lutuon sing maayo para mapatay ang mga mikrobyo. Indi pagkauna ang mga pagkaon nga lain na ang kolor, baho, ukon sabor—mga tanda nga madamo na sang mikroorganismo nga nagahulat nga itimo mo. Isulod dayon sa repredyeritor ang nabilin nga pagkaon. Indi magpreparar sing pagkaon para sa iban kon may balatian ka. *

3 INSEKTO

ANG KATALAGMAN: Mahimo ka magbalatian bangod sa makahalalit nga mga mikroorganismo nga nagaistar sa pila ka insekto.

 ANG IMO DEPENSA: Para indi ka makagat sang mga insekto nga nagadala sing balatian, indi ka maggua sa inyo balay sa tion nga nagagua sila. Mahimo ka man magsuksok sing malaba nga panapton. Maggamit sing ginbutangan sing bulong nga muskitero, kag mamutang sing insect repellent. Ipang-ula ang tubig sa mga suludlan nga mahimo pangitlugan sang mga lamok. *

4 SAPAT

ANG KATALAGMAN: May mga mikrobyo sa sapat nga indi makahalit sa ila, pero makahalit sa imo. Kon makagat ka ukon makaros sang imo hinuptanan ukon sang iban nga sapat, ukon matandog mo ang ila tai, mahimo ka magbalatian.

ANG IMO DEPENSA: Wala ginapasulod sang iban ang ila mga sapat sa ila balay para malimitahan ang pagpakig-upod nila sa sini. Manghinaw sang imo mga kamot sa tapos mo matandog ang inyo sapat, kag indi gid pagtanduga ang talunon nga mga sapat. Kon makagat ka ukon makaros, hugasi sing maayo ang imo pilas kag magpadoktor. *

5 TAWO

ANG KATALAGMAN: Ang pila ka mikrobyo mahimo magsulod sa imo lawas paagi sa agsik sang laway kon mag-ubo ukon mangatsi ang iban. Mahimo man ini maglaton paagi sa paghakos ukon pagkamustahanay. Ang mga mikroorganismo mahimo maglaton paagi sa uluyatan sang sira, alubaybay, telepono, remote control, ukon iskren kag keyboard sang kompyuter.

ANG IMO DEPENSA: Indi magpahulam sang personal nga mga gamit, pareho sang inugpamarbas, sipilyo, ukon tualya. Likawi nga matandog ang mga likido halin sa lawas sang sapat ukon sang tawo, pati na ang dugo kag mga butang nga may dugo. Kag indi gid pagkalimti nga pirme manghinaw sing maayo sang imo mga kamot. Mahimo nga amo ini ang pinakaepektibo nga paagi para indi na maglapta ang balatian.

Kon posible, magtener na lang sa inyo balay kon nagamasakit ka. Ginapanugda sang U.S. Centers for Disease Control and Prevention nga manabon sing tisyu ukon pako sang imo bayo, indi sang imo kamot, kon mag-ubo ukon mangatsi.

Ang isa ka hulubaton sang una nagasiling: “Makita sang tawo nga maalamon ang katalagman kag nagapanago sia.” (Hulubaton 22:3) Maaplikar gid ini subong kay lapnag na gid sa kalibutan ang makamamatay nga mga balatian! Gani mamangkot sa inyo lugar parte sa mga health service, kag proteksioni ang imo kaugalingon paagi sa matinlo nga pagsinalayo. Pabakura ang imo depensa, para indi ka dali magbalatian!

^ par. 6 Ginarekomendar sang World Health Organization ang pila ka pamaagi para mangin matinlo ang tubig sa inyo balay, lakip sa sini ang pagbutang sing chlorine, pagbulad sa adlaw, pagsala, kag pagpabukal.

^ par. 9 Para sa dugang nga impormasyon parte sa pagkaon, tan-awa ang Hunyo 2012 nga Magmata! pahina 3-9.

^ par. 12 Para sa espesipiko nga mga pamaagi para indi ka magbalatian sing malaria, tan-awa ang Hulyo 2015 nga Magmata! pahina 14-15.

^ par. 15 Sa masami, kinahanglan mo gilayon magpabulong kon makagat ukon makaros ka sang dalitan nga mga sapat.