Accessibility setting

Magpili sing lenguahe

Magdiretso sa segundaryo nga menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Magdiretso sa kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

MAGMATA! NUM. 2 2016

 INTERBYU | SI YAN-DER HSUUW

Ang Embryologist Nagpaathag sang Iya Pagtuo

Ang Embryologist Nagpaathag sang Iya Pagtuo

SI Propesor Yan-Der Hsuuw amo ang direktor sa pagtuon sang wala pa mabun-ag nga mga lapsag sa National Pingtung University of Science and Technology sa Taiwan. Nagpati sia sadto sa ebolusyon, pero nagbag-o ina sang nangin research scientist sia. Ginpaathag niya ang iya mga rason sa Magmata!

Palihug sugiri kami parte sa imo.

Natawo ako sang 1966 kag nagdaku sa Taiwan. Ang relihion sang akon mga ginikanan nabase sa Taoismo kag Budhismo. Bisan pa nagasimba kami sa amon mga katigulangan kag nagapangamuyo sa mga imahen, wala gid kami nagapati nga may Manunuga.

Ngaa nagtuon ka sang biolohiya?

Sang gamay ako, nanamian ako mag-atipan sang mga hinuptanan, kag gusto ko nga makatuon kon paano mapahaganhagan ang pag-antos sang mga sapat kag mga tawo. Nagtuon ako sing makadali subong beterinaryo, kag sang ulihi nagtuon ako parte sa wala pa mabun-ag nga mga lapsag—ang pagtuon nga ginalauman ko nga makabulig sa akon agod mahangpan ang ginhalinan sang kabuhi.

Ngaa nagpati ka sa ebolusyon sadto?

Ang mga propesor sa unibersidad nagatudlo sang ebolusyon, nga nagapangangkon nga may mga pamatuod nga nagasakdag sa sini. Gani nagpati ako sa ila.

Ngaa nagsugod ka sa pagbasa sang Biblia?

Duha ang akon rason. Una, naghunahuna ako nga sa madamo nga mga dios nga ginasimba sang mga tawo, dapat may isa nga mas labaw sa tanan. Pero sin-o? Ikaduha, nahibaluan ko nga ang Biblia ginatahod gid nga libro. Gani nag-upod ako sa mga klase sang pagtuon sa Biblia.

Sang nag-eskwela ako sa Catholic University of Leuven sa Belgium sang 1992, nagkadto ako sa simbahan sang Katoliko kag nangabay sa pari nga buligan ako nga mahangpan ang Biblia, pero nangindi sia.

Paano nasabat ang imo mga pamangkot?

Pagligad sang duha ka tuig, sang yara pa ako sa Belgium nga naga-research, nakilala ko ang Polish nga babayi nga si Ruth, nga isa sa mga Saksi ni Jehova. Nagtuon sia sang Chinese para mabuligan ang mga estudyante sa unibersidad nga gusto magtuon parte sa Dios. Ginapangamuyo ko gid ini nga bulig, gani nalipay gid ako nga makilala sia.

Ginpakita sa akon ni Ruth nga bisan indi isa ka libro sang siensia ang Biblia, nagasanto ini sa siensia. Halimbawa, ang manunulat sang Biblia nga si David nangamuyo sa Dios: “Nakita mo na ako sang wala pa ako mabun-ag; nasulat sa imo libro ang tanan ko nga bahin sang mga adlaw nga ginhimo ini sang wala pa nagluntad ang bisan isa sini.” (Salmo 139:16) Bisan pa nagabinalaybay si David, husto gid sia! Antes pa mahuman ang mga bahin sang lawas, nasulat na tanan ang mga instruksion kon paano ini maporma. Ang pagkasibu sang Biblia nagkumbinsi sa akon nga Pulong sang Dios gid ini. Nahangpan ko man nga isa lang gid ang matuod nga Dios, si Jehova. 1

Ano ang nagkumbinsi sa imo nga gintuga sang Dios ang kabuhi?

Ang katuyuan sang pagpanalawsaw sa siensia amo ang paghibalo sang kamatuoran, indi agod sakdagon ang nahimo na nga  daan nga mga ideya. Bangod sa akon pagtuon sa kon paano naporma ang wala pa mabun-ag nga lapsag, naghinakop ako nga ang kabuhi gintuga. Sa pag-ilustrar, ang mga enhinyero nagadesinyo sang mga gamit nga nagatakod sang husto nga mga piyesa sang isa ka butang sing pasunod kag sing insakto. Kaangay man sini ang pagporma sang wala pa mabun-ag nga lapsag pero mas masibod pa ini.

Indi bala nga nagasugod ini nga proseso sa isa ka pertilisado nga selula?

Huo. Ining gamay kaayo nga selula nagatunga, amo ini ang panugod sang proseso nga pagtunga sang selula. Sa sulod sang pila ka tion, ang kadamuon sang mga selula nagadoble kada 12 asta 24 ka oras. Sa una nga mga bahin sini nga proseso, nagaporma ang mga selula nga ginatawag nga mga stem cell. 2 Ang mga stem cell makahimo sang bisan ano sa 200 ukon kapin pa ka lainlain nga selula nga kinahanglan agod maporma ang isa ka lapsag, kaangay sang selula sang dugo, tul-an, ugat, kag iban pa.

Bangod sa akon pagtuon sa kon paano naporma ang wala pa mabun-ag nga lapsag, naghinakop ako nga ang kabuhi gintuga

Ang husto nga mga selula dapat maporma sa husto nga pagpasunod kag sa husto nga lugar sini. Una, ang mga selula maporma nga mga tisyu, dayon ang mga tisyu mangin mga organo kag mga tiil kag mga kamot. May enhinyero bala nga makasulat sang kaangay sini nga mga instruksion para sa sini nga proseso? Pero ini nga mga instruksion nasulat sa DNA sang wala pa mabun-ag nga lapsag. Sang ginbinagbinag ko ang katahom sini tanan, nakumbinsi ako nga ang kabuhi gindesinyo sang Dios.

Ngaa nangin isa ka sa mga Saksi ni Jehova?

Bangod sang gugma. Si Jesucristo nagsiling: “Paagi sini mahibaluan sang tanan nga mga disipulo ko kamo, kon nagahigugmaanay kamo.” (Juan 13:35) Ina nga gugma wala sing ginapasulabi. Wala ini maimpluwensiahan sang pungsod, kultura, ukon kolor sang panit sang mga tawo. Naobserbahan ko kag naeksperiensiahan ini nga gugma sang nagpakig-upod ako sa mga Saksi.

^ 2. Bangod sa iya Cristianong konsiensia, si Propesor Yan-Der Hsuuw wala nagapakigbahin sa pagtuon sa mga stem cell halin sa wala pa mabun-ag nga lapsag.

Magtuon sing Dugang Pa