Accessibility setting

Magpili sing lenguahe

Magdiretso sa segundaryo nga menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Magdiretso sa kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

MAGMATA! OKTUBRE 2012

Kon Paano Masolbar ang Sobra nga Katambukon sang Kabataan

Kon Paano Masolbar ang Sobra nga Katambukon sang Kabataan

SUNO sa Department of Health and Human Services sa Estados Unidos, “halin sang 1980 asta 2002, nagtriple ang kadamuon sang mga tin-edyer nga sobra katambok kag nagdoble ang kadamuon sang sobra katambok nga mga bata.” Ang sobra nga katambukon sang bata mahimo magresulta sa alta presyon, diabetes, balatian sa tagipusuon, kag sa pila ka sahi sang kanser. *

Mahimo nga madamo ang ginatunaan sang sobra nga katambukon sang bata. Ang pila sini amo ang estilo sang pagkabuhi nga pirme lang nagapungko, mga pasayod nga ginapuntariya ang mga bata, kag ang barato kag mahapos baklon nga mga pagkaon nga indi masustansia. Ang Centers for Disease Control sa Estados Unidos nagsiling: “Ang sobra nga katambukon sang bata resulta sang pagkaon sing sobra kadamo nga kalori kag wala sing pisikal nga aktibidades.”

Dapat usisaon sang mga bata, mga tin-edyer, kag mga adulto ang ila batasan sa pagkaon. Makabulig ang simple lang nga mga paagi. Binagbinaga, halimbawa, ang naeksperiensiahan sang isa ka pamatan-on nga si Mark. Nag-ayo ang iya panglawas sang ginbag-o niya ang iya batasan sa pagkaon. “Palakaon gid ako sadto sang junk food,” siling ni Mark. Gin-interbyu sang Magmata! si Mark agod hibaluon kon paano sia nagbag-o.

San-o nagsugod ang imo problema sa pagkaon?

Pagkatapos ko sa hayskul. Pirme ako sadto nagakaon sa restawran. May duha ka restawran nga malapit sa akon ginaubrahan, gani didto ako nagapanyaga halos kada adlaw. Mas mahapos nga manyaga ako sa restawran sangsa magluto pa ako.

Ano ang ginhimo mo sang wala ka na nagaistar sa inyo balay?

Naggrabe pa gid ang akon batasan sa pagkaon. Indi ako makahibalo magluto, kag diutay lang ang akon kuarta; pero ang akon paborito nga restawran ara lang sa ikaduha nga bangga. Mahapos lang kag barato pa kon didto ako magkaon. Pero indi masustansia kag sobra pa kadamo ang akon ginakaon. Indi ako mabusog sa regular lang nga order sang pagkaon. Nagaorder ako sing dugang nga French fries kag hamburger, kag  mas daku nga soft drink. Ang pinakadaku amo ang ginaorder ko, basta masarangan ko lang bayaran.

Ano gid ang nagpabag-o sa imo?

Sang lampas na ako 20 anyos, nabalaka na ako sa akon panglawas. Sobra sa akon katambok. Mahinay ako maghulag kag wala ako sing kompiansa sa akon kaugalingon. Narealisar ko nga dapat ako magbag-o.

Paano mo nakontrol ang imo pagkaon?

Ginhimo ko ini sing amat-amat lang. Ginbuhinan ko anay ang kadamuon sang akon ginakaon. Ginasilingan ko ang akon kaugalingon, “Indi ini ang katapusan ko nga kaon; makakaon pa ako liwat.” Kon kaisa nagapalayo ako sa lamesa nga ginakan-an ko. Pero pagkatapos sini, naganami ang akon pamatyag, kay nakontrol ko ang akon kaugalingon.

May ginhimo ka bala nga daku nga pagbag-o?

Gin-untatan ko gid ang pila ka butang. Halimbawa, sa baylo sang soft drink, tubig na lang ang ginainom ko. Nabudlayan gid ako kay gusto ko gid ang soft drink, kag wala ako nanamian sang tubig. Pagkatapos ko inom sang tubig, nagainom ako sing diutay nga juice agod may lain ako nga masaboran. Pero sang ulihi, nanamian na ako sang tubig.

Ano pa gid ang ginhimo mo luwas sa pag-untat kaon sang indi masustansia nga pagkaon?

Masustansia na nga pagkaon ang ginakaon ko. Nagakaon na ako sing mga prutas nga mansanas, saging, strawberry [Fragaria ananassa], blueberry [genus Vaccinium], raspberry [genus Rubus], kag melon. Nagakaon man ako sing karne kag isda nga diutay lang ang tambok, pareho sang manok kag tuna. Sang ulihi, nangin paborito ko na ini nga pagkaon. Mas madamo man ang ginakaon ko nga utan. Naobserbahan ko nga kon masustansia ang akon ginapamahaw antes sang tigkalaon, diutay na lang ang akon makaon. Sang ulihi wala na ako sing gana sa mga junk food.

Wala ka na gid bala nagakaon sa restawran?

Nagakaon gihapon, pero talagsa na lang, kag ginakontrol ko na ang akon ginakaon. Kon madamo ang isa ka order, nagapangayo ako sing suludlan kag ginaputos ko anay ang katunga sini antes ako magkaon. Gani hustuhan na lang ang akon makaon, kay ginakonsiensia ako kon may mabilin sa akon pinggan.

Ano nga kaayuhan ang natigayon mo sa imo pagbag-o?

Nabuhinan ang akon katambukon, kag nagpagsik ako. Nagnami ang akon pamatyag. Labaw sa tanan, nalipay ako bangod nahibaluan ko nga paagi sa pag-atipan ko sang akon lawas, ginapadunggan ko ang Dios nga nagregalo sa akon sing kabuhi. (Salmo 36:9) Pagdumdom ko sadto makatalaka ang mapagros nga estilo sang pagkabuhi. Pero, karon nga nagakaigo na ang akon ginakaon, determinado ako nga padayunon ini bisan ano pa ang matabo! *

^ par. 2 Ang sobra nga katambukon isa ka balatian nga nagaapektar sa mga bata kag mga tin-edyer. Ginsiling sang mga eksperto nga ang mga bata nga sobra katambok may 70 porsiento nga tsansa nga magsobra katambok man kon magdaku na sila.

^ par. 20 Wala ginarekomendar sang Magmata! kon ano ang kaunon. Dapat binagbinagon sing maayo sang kada isa kon ano ang iya kaunon kag magkonsulta sia sa doktor antes magdesisyon parte sa nutrisyon. Likawi ang popular nga mga pagkaon nga mahimo makatalagam.