Kon Paano Ko Nakita ang Sabat sa Inhustisya

Panugiron ni Ursula Menne

Halin sang una, gusto ko gid makita nga alalangay kag may hustisya ang pagtratar sa tanan. Bangod sini, ginbilanggo ako sa Communist East Germany. Kag didto ko pa nakita ang sabat sa inhustisya. Isaysay ko kon ngaa.

NATAWO ako sang 1922 sa banwa sang Halle sa Germany. Narekord ang sobra sa 1,200 ka tuig nga kasaysayan sini nga banwa. Mga 200 kilometros ini sa bagatnan-katundan sang Berlin kag isa ini sa mga lugar sang una nga madamo sing Protestante. Ang akon manghod nga babayi nga si Käthe, natawo sang 1923. Militar ang amon amay. Si Nanay naman nagakanta sa teatro.

Kay Tatay ko nailog ang handum nga solbaron ang inhustisya. Sang nag-untat si Tatay subong militar, nagbukas sia sing balaligyaan. Imol ang kalabanan niya nga kustomer, gani ginapautang niya sila. Bangod sang iya kaayo, naputo sia. Didto ko narealisar nga indi gali mahapos ang pagpakigbato sa inhustisya. Pero subong isa ka pamatan-on indi ko mapunggan ang akon ginabatyag.

Kay Nanay ko naman nailog ang akon talento kag sia ang nagtudlo sa amon ni Käthe sing musika, kanta, kag saot. Masinadyahon ako nga bata, kag kanami gid sang amon kabuhi ni Käthe. Pero nagbag-o ini sang 1939.

Malain nga Kahimtangan

Pagkatapos ko eskwela, nagtuon ako sing ballet. Natun-an ko diri ang Ausdruckstanz (expressive dance), nga gintudlo ni Mary Wigman. Sia ang nag-umpisa sang saot nga ginatawag Expressionist, sa diin ginapabutyag sang isa ang iya balatyagon paagi sa saot. Nagsugod man ako sa pag-painting. Gani malipayon gid ang akon kabuhi kag madamo ako sing natun-an subong tin-edyer. Pero nagbag-o ini sang nagsugod ang Bug-os Kalibutan nga Inaway II sang 1939. Isa pa, napatay si Tatay sa TB sang 1941.

Kululbaan gid ang inaway. Bisan 17 anyos pa lang ako sadto, nakasiling ako nga nagbuang na ang kalibutan. Nakita ko nga naggamo ang kabuhi sang ordinaryo nga mga tawo bangod sa Nazi. Dayon, may gutom, kamatayon, kag kagulub-an. Ginbombahan ang amon balay kag pila sa amon paryente ang napatay.

Sang nag-untat ang inaway sang 1945, ako, si Nanay, kag si Käthe, ara pa sa Halle. Sa sini nga tion, may bana na ako kag may bata na kami nga babayi, pero may problema ang amon pag-asawahay. Gani, sang nagbulagay kami sang akon bana, ako na lang ang nagsagod sa amon bata. Nag-obra ako subong dancer kag painter.

 Pagkatapos sang inaway, natunga sa apat ka pagginahom ang Germany, kag ang amon banwa nasakop sang Unyon Sobyet. Gani, dapat kami maanad sa paggahom sang Komunista. Sang 1949, ang amon ginaistaran nga masami gintawag nga East Germany, nangin German Democratic Republic (GDR).

Paggahom sang Komunismo

Sadto nga tinuig, nagmasakit si Nanay, gani kinahanglan ko sia atipanon. Nakaobra ako sa opisina sang gobierno. Sa sini man nga tion, nakilala ko ang mga estudyante nga nagaprotesta bangod sang mga inhustisya. Halimbawa, isa ka pamatan-on ang wala ginbaton sa isa ka unibersidad bangod ang iya tatay miembro sadto sang Nazi. Kilala ko gid ini nga estudyante kag updanay kami nga nagatokar. Sa pensar ko, ‘Ngaa sia ang maantos sa ginhimo sang iya tatay?’ Pirme na ako nagapakig-upod sa sini nga mga estudyante, kag nagaentra ako sa mga protesta. Isa ka bes, ginpatapik ko ang mga leaflet sa hagdan sa gua sang korte.

Nadugangan pa gid ang akon kaakig sa inhustisya bangod sa pila ka sulat nga ginpamakinilya sa akon subong sekretarya sang Regional Peace Committee. Halimbawa, bangod sa pulitika, nagplano ini nga Komite nga padal-an sing mga materyal parte sa propaganda sang Komunista ang isa ka tigulang nga lalaki sa West Germany para suspetsahan sia nga Komunista. Naakig gid ako sa sini, amo nga gintago ko ini nga mga sulat sa opisina. Gani wala gid ini mapadala.

“Ang Pinakamalain nga Tawo” Naghatag sa Akon sing Paglaum

Sang Hunyo 1951, may duha ka lalaki nga nagkadto sa akon opisina kag nagsiling: “Arestado ka.” Gindala nila ako sa bilangguan nga ginatawag Roter Ochse, ukon Pula nga Toro. Pagkadason nga tuig, gin-akusahan ako nga nagapamatok sa gobierno. Ginsugid ako sang isa ka estudyante sa Stasi, ukon secret police, nga isa ako sa mga nagprotesta nga nagpanapik sang mga leaflet. Wala sing pulos ato nga bista kay wala man sang namati sa akon. Ginsentensiahan ako sing anom ka tuig nga pagkabilanggo. Sadto nga tion, nagmasakit ako kag gindala sa ospital sang bilangguan upod sa mga 40 ka babayi. Sang nakita ko nga makaluluoy gid ang ila kahimtangan, nagsalasala ako. Nagdalagan ako sa puwertahan kag ginsumbag ini.

“Ano ang gusto mo?” pamangkot sang guardia.

“Paguaa ko di,” singgit ko. “Ibartolina na lang ’ko, basta indi lang diri!” Siempre, wala niya ako ginsapak. Dugaydugay, nakita ko ang isa ka babayi nga lain sangsa iban. Kalmado lang sia. Gani nagpungko ako sa tupad niya.

“Halong ka gid kon magtupad ka sa akon,” siling niya, kag nakibot gid ako. “Nagsiling ang iban nga ako ang pinakamalain nga tawo diri kay Saksi ni Jehova ako,” dugang niya.

Sadto nga tion, wala ako makahibalo nga kaaway sang Komunista ang mga Saksi ni Jehova. Pero ang nabal-an ko lang nga may duha ka Estudyante sa Biblia (ang tawag sang una sa mga Saksi) nga pirme nagabisita kay Tatay sang bata pa ako. Nadumduman ko pa nga nagsiling si Tatay, “Husto gid ang mga Estudyante sa Biblia!”

Nakahibi ako kag daw nahaw-asan sang naistorya ko ining babayi nga si Berta Brüggemeier. “Palihug, sugiri ako parte kay Jehova,” siling ko. Sugod sadto, pirme na kami nagaistoryahanay parte sa Biblia. Natun-an ko nga si Jehova amo ang matuod nga Dios, nga sia Dios sang gugma, hustisya, kag paghidait. Natun-an ko man nga dulaon niya ang tanan nga halit nga ginhimo sang malaut kag mapintas nga mga tawo. “Sa diotay pa nga tion, kag ang malauton wala na . . . Apang ang mapainubuson magapanubli sang duta, kag magakalipay sila sa kabuganaan sang paghidait,” siling sang Salmo 37:10, 11.

Kahilwayan kag Pagkadto sa West Germany

Ginhilway ako sang 1956, pagkatapos sing sobra lima ka tuig nga pagkabilanggo. Pagligad  sang lima ka adlaw, nagkadto ako sa West Germany, dala ang akon duha ka bata nga babayi nga sanday Hannelore kag Sabine. Diri kami nagdiborsio sang akon bana. Nagkitaay man kami liwat sang mga Saksi. Natun-an ko sa Biblia nga kinahanglan ko magbag-o para masunod ang mga prinsipio ni Jehova. Nagbag-o ako kag nabawtismuhan sang 1958.

Sang ulihi namana ako liwat. Sia si Klaus Menne nga isa ka Saksi ni Jehova. Malipayon gid kami ni Klaus kag may duha kami ka bata, sanday Benjamin kag Tabia. Napatay si Klaus sa aksidente sang nagligad nga 20 ka tuig, kag wala na ako namana liwat. Pero naumpawan gid ako sa paglaum nga pagkabanhaw, kay nahibaluan ko nga mabuhi sia liwat sa Paraiso nga duta. (Lucas 23:43; Binuhatan 24:15) Nalipay man ako kay ang apat ko ka bata nagaalagad kay Jehova.

Bangod sa pagtuon sa Biblia, natun-an ko nga si Jehova lang ang makahatag sing matuod nga hustisya. Indi pareho sang mga tawo, nahibaluan niya ang aton kahimtangan kag ang aton ginhalinan. Bangod sining hamili nga ihibalo, nakatigayon ako sing kalinong bisan pa makakita ukon makaeksperiensia ako sing inhustisya. Ang Manugwali 5:8 nagsiling: “Kon makita mo ang pagpigus sang mga imol kag ang malugus nga nagakuha sang katarungan kag pagkamatarung sa puud, dili ka magkatingala sa butang; kay ang isa nga mataas pa sa mataas nagatamud, kag may mataas pa sa ila.” Ining “mataas pa sa ila” amo ang aton Manunuga. “Ang tanan nga butang hublas kag dayag gid sa iya mga mata kag manabat kita sa iya,” siling sang Hebreo 4:13.

Paghinumdom sang Nagligad nga mga 90 ka Tuig

Kon kaisa ginapamangkot ako sang mga tawo kon ano ang kahimtangan sang naggahom ang Nazi kag Komunista. Pareho ini nga indi mahapos. Ginapakita sini nga indi gid masarangan sang bisan ano nga paggahom sang tawo, lakip na sang Nazi kag Komunista, nga gamhan ang iya kaugalingon. Ang Biblia nagsiling: “Ang isa ka tawo may gahum sa isa sa iya kasamaran.”—Manugwali 8:9.

Sang bata pa ako, nagapangita ako sing tawo nga magagahom nga may hustisya. Pero subong nahibaluan ko nga ang aton lamang Manunuga ang makahatag sing matuod nga hustisya paagi sa pagdula sa tanan nga malauton. Himuon niya ini paagi sa paghatag sang pagginahom sa duta sa iya Anak nga si Jesucristo, nga nagauna pirme sa kaayuhan sang iban. Parte kay Jesus, ang Biblia nagsiling: “Ginhigugma mo ang pagkamatarong, kag gindumtan mo ang pagkamalinapason.” (Hebreo 1:9) Nagapasalamat gid ako sa Dios kay ginbuyok niya ako sa maayo kag matarong nga Hari, nga sa iya pagginahom nagalaum ako nga mabuhi sing dayon!

[Retrato sa pahina 23]

Upod sa akon mga bata nga sanday Hannelore kag Sabine pag-abot namon sa West Germany

[Retrato sa pahina 23]

Upod sa akon bata nga si Benjamin, kag sa iya asawa nga si Sandra