Accessibility setting

Magpili sing lenguahe

Magdiretso sa segundaryo nga menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Magdiretso sa kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

Mangin Suod kay Jehova

 KAPITULO 9

“Si Cristo ang Gahom sang Dios”

“Si Cristo ang Gahom sang Dios”

1-3. (a) Anong makahaladlok nga eksperiensia ang inagihan sang mga disipulo sa Dagat sang Galilea, kag ano ang ginhimo ni Jesus? (b) Ngaa husto tawgon si Jesus nga “si Cristo ang gahom sang Dios”?

KINULBAAN ang mga disipulo. Nagatabok sila sa Dagat sang Galilea sang hinali nga nag-unos. Walay duhaduha nga nakaagi na sila anay sing mga unos sa sini nga linaw—kay man, ang iban sa ila eksperiensiado nga mga mangingisda. * (Mateo 4:18, 19) Apang isa ini ka “mabaskog nga unos,” kag gilayon nga nag-alimbukad ang dagat. Ginhingagaw sang mga disipulo nga timonelan ang sakayan, apang tuman kabaskog sang unos. Ang dalagku nga mga balod “nagsalta sa sakayan,” nga amat-amat nga nagkapan. Walay sapayan sang kinagula, nagakatulog si Jesus sa ulin, nga kapoy kaayo bangod sang bug-os nga adlaw nga pagpanudlo sa mga kadam-an. Sa kahadlok nga basi malunod sila, ginpukaw sia sang mga disipulo, nga nagapakitluoy: “Ginuo, luwasa kami, mapatay na kami!”—Marcos 4:35-38; Mateo 8:23-25.

2 Wala mahadlok si Jesus. Upod ang bug-os nga pagsalig, ginsabdong niya ang hangin kag ang dagat: “Hipos! Maglinong ka!” Sa gilayon, nagtuman ang hangin kag ang dagat—nagpuas ang unos, nagkalma ang mga balod, kag “nagluntad ang daku nga kalinong.” Dinapuan sing indi kinaandan nga kahadlok ang mga disipulo. “Sin-o gid bala ini?” amo ang mahinay nga pinamangkutanay nila. Sa pagkamatuod, ano nga sahi sang tawo ang makasabdong sa hangin kag sa dagat nga daw nagasaway lamang sa isa ka batinggilan nga bata?—Marcos 4:39-41; Mateo 8:26, 27.

3 Apang si Jesus indi isa ka ordinaryo nga tawo. Ang gahom ni Jehova ginpasundayag sa iya kag paagi sa iya sa tumalagsahon nga mga paagi. Nagakaigo nga gintawag sia sang inspirado nga si  apostol Pablo nga “si Cristo ang gahom sang Dios.” (1 Corinto 1:24) Sa anong mga paagi ang gahom sang Dios ginpakita paagi kay Jesus? Kag ano ang epekto sa aton kabuhi sang paggamit ni Jesus sing gahom?

Ang Gahom sang Bugtong nga Anak sang Dios

4, 5. (a) Ano nga gahom kag awtoridad ang gintugyan ni Jehova sa iya bugtong nga Anak? (b) Paano ining Anak nasangkapan sa pagtuman sang pagpanuga nga mga katuyuan sang iya Amay?

4 Binagbinaga ang gahom ni Jesus antes sia mangin tawo. Gingamit ni Jehova ang iya “dayon nga gahom” sang gintuga niya ang iya bugtong nga Anak, nga nakilala subong si Jesucristo. (Roma 1:20; Colosas 1:15) Pagkatapos sadto, gintugyanan ni Jehova ang iya Anak sing daku nga gahom kag awtoridad, agod tumanon niya ang Iya pagpanuga nga mga katuyuan. Tuhoy sa Anak, ang Biblia nagasiling: “Ang tanan nga butang nagluntad paagi sa iya, kag walay bisan ano nga butang nga nagluntad nga indi paagi sa iya.”—Juan 1:3.

5 Indi naton mahantop sing bug-os ang kadakuon sang ginpahimo kay Jesus. Handurawa ang gahom nga kinahanglanon agod paluntaron ang minilyon ka gamhanan nga mga anghel, ang pisikal nga uniberso upod ang binilyon ka galaksiya sa sini, kag ang duta upod ang bugana nga pagkananuhaytuhay sang kabuhi sa sini. Agod mahimo ini, sarang magamit sang bugtong nga Anak ang labing gamhanan nga puwersa sa uniberso—ang balaan nga espiritu sang Dios. Nakasapo ining Anak sing daku nga kalipay subong Batid nga Manugpangabudlay, nga gingamit ni Jehova sa pagtuga sang tanan nga iban pa nga mga butang.—Hulubaton 8:22-31.

6. Sa tapos sia mapatay sa duta kag mabanhaw, ano nga gahom kag awtoridad ang gintugyan kay Jesus?

6 Makabaton bala ang bugtong nga Anak sing dugang pa nga gahom kag awtoridad? Sa tapos si Jesus mapatay sa duta kag mabanhaw, sia nagsiling: “Ang bug-os nga awtoridad ginhatag na sa akon sa langit kag sa duta.” (Mateo 28:18) Huo, gintugyanan si Jesus sing ikasarang kag kinamatarong sa paggamit sing gahom sa bug-os nga uniberso. Subong “Hari sang mga hari kag Ginuo sang mga ginuo,” gin-awtorisahan sia nga ‘laglagon ang tanan nga panguluhan  kag ang tanan nga awtoridad kag gahom’—kitaon kag di-kitaon—nga nagapamatok sa iya Amay. (Bugna 19:16; 1 Corinto 15:24-26) “Wala magbilin ang Dios sing bisan anong butang nga indi sakop” ni Jesus—buot silingon, luwas kay Jehova.—Hebreo 2:8; 1 Corinto 15:27.

7. Ngaa mapat-od naton nga indi gid pag-abusuhan ni Jesus ang gahom nga gintugyan sa iya ni Jehova?

7 Dapat bala kita mabalaka nga basi abusuhan ni Jesus ang iya gahom? Indi gid! Ginahigugma gid ni Jesus ang iya Amay kag indi sia maghimo sing bisan ano nga magapaakig sa iya. (Juan 8:29; 14:31) Nahibaluan ni Jesus nga wala gid ginaabusuhan ni Jehova ang iya labing gamhanan nga gahom. Nasaksihan ni Jesus nga si Jehova nagapangita sing mga kahigayunan “agod ipakita ang iya kusog tungod sa ila nga ang tagipusuon himpit ayon sa iya.” (2 Cronica 16:9) Sa pagkamatuod, may gugma man si Jesus sa katawhan kaangay sang iya Amay, gani makasalig kita nga gamiton pirme ni Jesus ang iya gahom para sa kaayuhan. (Juan 13:1) Nakatukod na si Jesus sing isa ka himpit nga rekord sa sining bahin. Binagbinagon naton kon ano ang iya gahom samtang sa duta sia kag kon paano sia napahulag nga gamiton ini.

“Gamhanan sa . . . Pulong”

8. Sa tapos sia mahaplasan, ginhatagan si Jesus sing gahom nga himuon ang ano, kag paano niya gingamit ang iya gahom?

8 Mahimo gid nga si Jesus wala maghimo sing mga milagro sang bata pa sia nga nagadaku sa Nasaret. Apang nagbalhin ini sa tapos sia mabawtismuhan sang 29 C.E., sang mga 30 anyos sia. (Lucas 3:21-23) Ang Biblia nagasugid sa aton: “Ginhaplasan sia sang Dios sing balaan nga espiritu kag gahom, kag naglibot sia sa kadutaan nga nagahimo sing kaayuhan kag nagapang-ayo sa tanan nga ginpapiutan sang Yawa.” (Binuhatan 10:38) “Nagahimo sing kaayuhan”—wala bala ini nagapahangop nga gingamit ni Jesus sing husto ang iya gahom? Sa tapos sia mahaplasan, sia “nangin isa ka manalagna nga gamhanan sa buhat kag pulong.”—Lucas 24:19.

9-11. (a) Sa diin si Jesus masunson nga nagpanudlo, kag ano nga hangkat ang gin-atubang niya? (b) Ngaa nagdayaw ang mga kadam-an sa pagpanudlo ni Jesus?

9 Paano si Jesus nangin gamhanan sa pulong? Masunson nga  nagpanudlo sia sa guwa—sa higad sang mga linaw kag sa mga bakulod subong man sa mga kalye kag sa mga tiendahan. (Marcos 6:53-56; Lucas 5:1-3; 13:26) Indi kuntani makapadugay ang iya mga tagpalamati kon wala sila mawili sa iya mga pulong. Sadto nga dag-on nga wala pa sing naimprinta nga mga libro, ang mahimo lamang sang mainapresyahon nga mga tagpalamati amo nga huptan ang iya mga pulong sa ila hunahuna kag tagipusuon. Gani dapat gid nga ang pagpanudlo ni Jesus mangin makawiwili, mahapos hangpon, kag madali dumdumon. Apang indi ini nangin problema kay Jesus. Binagbinaga, halimbawa, ang iya Sermon sa Bukid.

10 Isa ka aga, sa maaga nga bahin sang 31 C.E., nagtipon ang kadam-an sa isa ka bakulod malapit sa Dagat sang Galilea. Ang iban naghalin pa sa Judea kag Jerusalem, 100 pa 110 kilometros ang kalayuon. Ang iban pa gid naghalin sa baybayon sang Tiro kag Sidon, sa aminhan. Madamo nga masakiton ang nagpalapit kay Jesus agod tandugon sia, kag ginpang-ayo niya sila tanan. Sang mapaayo niya ang tanan nga malala nga balatian, nagsugod sia sa pagpanudlo. (Lucas 6:17-19) Sang makatapos sia sang ulihi sa paghambal, nagdayaw sila sa ila nabatian. Ngaa?

11 Pagligad sang mga tinuig, ang isa nga nakabati sadto nga sermon nagsulat: “Ang mga kadam-an natingala sa iya paagi sang pagpanudlo; kay nagtudlo sia sa ila subong sa isa ka tawo nga may awtoridad.” (Mateo 7:28, 29) Nagpamulong si Jesus nga may gahom nga mabatyagan nila. Nagpamulong sia subong tiglawas sang Dios kag ginsakdag niya ang iya panudlo paagi sa awtoridad sang Pulong sang Dios. (Juan 7:16) Ang pinamulong ni Jesus maathag, ang iya mga laygay makahalaylo, kag ang iya mga argumento indi masuay. Natandog sang iya mga pulong ang gamot sang mga hulusayon subong man ang tudok nga balatyagon sang iya mga tagpalamati. Gintudluan niya sila kon paano makasapo sing kalipay, kon paano mangamuyo, kon paano pangitaon ang Ginharian sang Dios, kag kon paano magtukod para sa isa ka malig-on nga palaabuton. (Mateo 5:3–7:27) Ang iya mga pulong nagpukaw sa tagipusuon sang mga ginagutom sa kamatuoran kag pagkamatarong. Handa sila nga ‘sikwayon’ ang ila kaugalingon  kag talikdan ang tanan agod sundon sia. (Mateo 16:24; Lucas 5:10, 11) Daw ano ini nga pamatuod sa gahom sang mga pulong ni Jesus!

“Gamhanan sa Buhat”

12, 13. Sa anong kahulugan si Jesus “gamhanan sa buhat,” kag anong nanuhaytuhay nga mga milagro ang ginhimo niya?

12 Si Jesus “gamhanan [man] sa buhat.” (Lucas 24:19) Ang Mga Ebanghelyo nagasugid sing kapin sa 30 ka espesipiko nga milagro nga ginhimo niya—tanan sa “gahom ni Jehova.” * (Lucas 5:17) Naapektuhan sang mga milagro ni Jesus ang kabuhi sang linibo. Ang duha lamang ka milagro—ang pagpakaon sa 5,000 ka lalaki kag sang ulihi sa 4,000 ka lalaki, “walay labot ang mga babayi kag kabataan”—nagdalahig sa mga kadam-an nga ayhan may kabilugan nga mga 20,000 ka tawo!—Mateo 14:13-21; 15:32-38.

“Nakita nila si Jesus nga nagalakat sa dagat”

13 Nanuhaytuhay gid ang mga milagro nga ginhimo ni Jesus. May awtoridad sia batok sa mga demonyo, amo nga mahapos lang nga napaguwa niya sila. (Lucas 9:37-43) May gahom sia sa pisikal nga mga elemento, amo nga nahimo niya ang tubig nga mangin alak. (Juan 2:1-11) Sa katingala sang iya mga disipulo, naglakat sia sa mamadlos nga Dagat sang Galilea. (Juan 6:18, 19) May gahom sia batok sa balatian, amo nga napaayo niya ang mga depekto sa lawas, ang nagalukmatlukmat nga mga balatian, kag ang delikado nga mga balatian. (Marcos 3:1-5; Juan 4:46-54) Ginhimo niya ining mga pagpang-ayo sa nanuhaytuhay nga mga paagi. Ang iban gin-ayo nga malayo kay Jesus, samtang ang iban naman gintandog mismo ni Jesus. (Mateo 8:2, 3, 5-13) Ang iban gilayon nga gin-ayo, ang iban naman amat-amat.—Marcos 8:22-25; Lucas 8:43, 44.

14. Sa idalom sang anong mga kahimtangan ginpakita ni Jesus nga may gahom sia sa pagdula sang kamatayon?

14 Talalupangdon nga si Jesus may gahom nga dulaon ang kamatayon. Sa tatlo ka narekord nga okasyon, ginbanhaw niya ang mga patay, sa amo ginbalik niya ang 12-anyos nga lin-ay sa iya mga ginikanan,  ang bugtong nga anak sa iya balo nga iloy, kag ang isa ka hinigugma nga utod nga lalaki sa iya mga utod nga babayi. (Lucas 7:11-15; 8:49-56; Juan 11:38-44) Wala sing kahimtangan nga nangin tuman kabudlay. Ginbanhaw niya ang 12-anyos nga lin-ay gikan sa hiligdaan wala lang madugay sa tapos sia mapatay. Ginbanhaw niya ang anak nga lalaki sang isa ka balo nga babayi nga yara na sa lungon, walay duhaduha sang adlaw nga napatay sia. Kag ginbanhaw niya si Lazaro gikan sa lulubngan sa tapos sia mapatay sing apat ka adlaw na.

Di-makagod, Responsable, kag Mapatugsilingon nga Paggamit sang Gahom

15, 16. Ano ang ebidensia nga si Jesus di-makagod sa paggamit sang iya gahom?

15 Mahanduraw mo bala ang posibilidad nga mag-abuso kon ang gahom ni Jesus gintugyan sa isa ka di-himpit nga manuggahom? Apang si Jesus wala sing sala. (1 Pedro 2:22) Nagdumili sia nga mamusingan sang kakagod, ambisyon, kag kadalok nga nagatiklod sa di-himpit nga mga tawo nga gamiton ang ila gahom sa paghalit sa iban.

16 Si Jesus indi makagod sa paggamit sang iya gahom, kag wala gid niya gingamit ini para sa iya kaugalingon nga kaayuhan. Sang ginagutom sia, wala niya paghimua ang mga bato nga mangin tinapay para sa iya kaugalingon. (Mateo 4:1-4) Ang iya diutay nga pagkabutang ebidensia nga wala niya ginpanguwartahan ang iya gahom. (Mateo 8:20) May yara dugang pa nga pamatuod nga ang iya gamhanan nga mga buhat ginpahulag sang di-makagod nga mga motibo. Sang maghimo sia sing mga milagro, ginhimo niya ini nga may pagsakrispiyo. Sang gin-ayo niya ang mga masakiton, ang gahom nagguwa sa iya. Mabatyagan gid niya kon magguwa ang gahom sa iya, bisan pa isa lang ang iya ginaayo. (Marcos 5:25-34) Apang, gintugutan niya ang mga kadam-an sang katawhan nga tandugon sia, kag nag-ayo sila. (Lucas 6:19) Daw ano ka di-makagod nga espiritu!

17. Paano ginpakita ni Jesus nga responsable sia sa paggamit sang iya gahom?

17 Responsable si Jesus sa paggamit sang iya gahom. Wala gid sia maghimo sing gamhanan nga mga buhat agod magpadayawdayaw lamang ukon subong walay pulos nga pasundayag. (Mateo 4: 5-7) Wala sia maghimo sing mga tanda agod lamang pasundan ang sayop sing motibo nga pagkamausisaon ni Herodes. (Lucas 23:8, 9) Sa baylo nga ipamalita ang iya gahom, masunson nga ginpaandaman ni Jesus ang iya mga gin-ayo nga indi manugid kay bisan sin-o. (Marcos 5:43; 7:36) Indi niya luyag nga maghinakop ang mga tawo tuhoy sa iya, pasad sa ginapasobrahan nga mga balita.—Mateo 12:15-19.

18-20. (a) Ano ang nag-impluwensia sa paggamit ni Jesus sang iya gahom? (b) Ano ang masiling mo sa kon paano gin-ayo ni Jesus ang isa ka bungol nga tawo?

18 Ining gamhanan nga tawo, nga si Jesus, indi gid kaangay sang tawhanon nga mga manuggahom nga wala nagasapak sa mga kinahanglanon kag pag-antos sang iban. Gin-ulikdan ni Jesus ang mga tawo. Naluoy gid sia bisan makita lang ang isa nga nagaantos amo nga ginapahulag sia nga paumpawan ang ila pag-antos. (Mateo 14:14) Mapatugsilingon sia sa ila ginabatyag kag kinahanglanon, kag naimpluwensiahan sining mahigugmaon nga kabalaka ang iya paggamit sang iya gahom. Ang isa ka makatalandog nga halimbawa masapwan sa Marcos 7:31-37.

19 Sini nga okasyon, nakita sang dakung mga kadam-an si Jesus kag gindala nila sa iya ang madamo nga nagamasakit, kag sila tanan ginpang-ayo niya. (Mateo 15:29, 30) Apang isa ka tawo ang ginpili ni Jesus agod hatagan sing pinasahi nga igtalupangod. Ini nga tawo bungol kag halos indi makahambal. Mahimo nga namutikan ni Jesus ang tumalagsahon nga kakulba ukon kahuya sini nga tawo. May patugsiling nga gindala ni Jesus ang tawo—palayo sa kadam-an—padulong sa isa ka pribado nga duog. Nian naggamit si Jesus sing pila ka mga tanda agod ipaalinton sa tawo ang buot niya himuon. “Gingulo [niya] ang iya mga tudlo sa mga dulunggan sang tawo kag, pagkatapos manupla, gintandog niya ang iya dila.” * (Marcos 7:33) Nian, nagtangla si Jesus sa langit kag mapangamuyuon nga nanghakroy. Ini nga mga buhat nagpaalinton sa tawo sining mga pulong, ‘Ang buot ko himuon para sa imo mahanabo  bangod sang gahom gikan sa Dios.’ Sang ulihi, si Jesus nagsiling: “Magbukas ka.” (Marcos 7:34) Sa sina, ang palamatin-an sang tawo napasag-uli, kag makahambal na sia sing normal.

20 Daw ano ka makatalandog hunahunaon nga bisan sa paggamit sang iya hatag-Dios nga gahom sa pagpang-ayo sa mga nagaantos, nagpakita si Jesus sing kahanuklog sa ila mga balatyagon! Indi bala makapasalig mahibaluan nga gintugyan ni Jehova ang Mesianikong Ginharian sa subong sini ka mainulikdon, mapatugsilingon nga Manuggahom?

Isa ka Patimaan sang mga Butang nga Magaabot

21, 22. (a) Ano ang ginpatimaan sang mga milagro nga ginhimo ni Jesus? (b) Bangod kontrolado ni Jesus ang kinaugali nga mga puwersa, ano ang mapaabot naton sa idalom sang iya paggahom sa Ginharian?

21 Ang gamhanan nga mga buhat nga ginhimo ni Jesus sa duta mga laragway lamang sang daku pa nga mga pagpakamaayo nga magaabot sa idalom sang iya harianon nga paggahom. Sa bag-ong kalibutan sang Dios, magahimo liwat si Jesus sing mga milagro—apang sa bug-os kalibutan nga kasangkaron! Binagbinaga ang pila sang makakulunyag nga mga butang nga magaabot.

22 Ipasag-uli ni Jesus ang ekolohiya sang duta sa himpit nga pagkatimbang. Dumduma nga nakontrol niya ang kinaugali nga mga puwersa paagi sa pagpatunong sa isa ka unos. Pat-od, kon amo, nga sa idalom sang paggahom ni Cristo sa Ginharian, indi na mahadlok ang katawhan nga mahalitan sila sang mga bagyo, linog, paglupok sang bulkan, ukon iban pa nga kinaugali nga kalamidad. Sanglit si Jesus amo ang Batid nga Manugpangabudlay, nga gingamit ni Jehova sa pagtuga sang duta kag sang tanan nga kabuhi sa sini, nahangpan niya sing bug-os ang pagkahuman sang duta. Nahibaluan niya kon paano gamiton sing nagakaigo ang duna nga mga manggad sang duta. Sa idalom sang iya paggahom, ining bug-os nga duta himuon nga Paraiso.—Lucas 23:43.

23. Subong Hari, paano ihatag ni Jesus ang mga kinahanglanon sang katawhan?

23 Kamusta naman ang mga kinahanglanon sang katawhan? Ang ikasarang ni Jesus sa pagpakaon sa linibo sing bugana, paagi sa pila ka bilog lamang nga kalan-on, nagapasalig sa aton nga  ang iya paggahom magadala sing kahilwayan gikan sa gutom. Sa pagkamatuod, wala na sing magutman, kon ang pagkaon mangin bugana kag alalangay. (Salmo 72:16) Ang iya gahom batok sa mga balatian nagasugid sa aton nga ang masakiton, bulag, bungol, baldado, kag piang nga mga tawo ayuhon—sing bug-os kag sing permanente. (Isaias 33:24; 35:5, 6) Ang iya ikasarang sa pagbanhaw sa mga patay nagapasalig nga ang iya gahom subong isa ka langitnon nga Hari magalakip sang gahom sa pagbanhaw sa di-maisip nga minilyon, nga nahamut-an sang iya Amay nga dumdumon.—Juan 5:28, 29.

24. Samtang ginabinagbinag naton ang gahom ni Jesus, ano ang dapat naton tandaan, kag ngaa?

24 Samtang ginabinagbinag naton ang gahom ni Jesus, tandaan naton nga ining Anak himpit nga nagailog sa iya Amay. (Juan 14:9) Sa amo, ang paggamit ni Jesus sang gahom nagahatag sa aton sing isa ka maathag nga laragway kon paano ginagamit ni Jehova ang iya gahom. Halimbawa, hunahunaa ang tuhoy sa mapinalanggaon nga pag-ayo ni Jesus sa isa ka aruon. Bangod sang kaluoy, gintandog ni Jesus ang tawo kag nagsiling: “Luyag ko.” (Marcos 1:40-42) Paagi sa kasaysayan kaangay sini, daw subong bala nga si Jehova nagasiling, ‘Amo sina ang paggamit ko sang akon gahom!’ Indi ka bala mapahulag sa pagdayaw sa aton labing gamhanan nga Dios kag magpasalamat nga ginagamit niya ang iya gahom sa sining mahigugmaon nga paagi?

^ par. 1 Kinaandan sa Dagat sang Galilea ang hinali nga mga pag-unos. Bangod sang kanubuon sang dagat (mga 200 metros ubos sa katupungan sang dagat), mas mainit diri ang hangin sangsa palibot, kag ginabangdan ini sang mga pagmadlos. Ang mabaskog nga hangin nagahuyop sa Nalupyakan sang Jordan gikan sa Bukid Hermon, nga yara sa aminhan. Ang kalmado nga tiempo mahimo nga hinali lang nga mangin isa ka mabaskog nga unos.

^ par. 12 Dugang pa, ginatingob kon kaisa sang Mga Ebanghelyo ang madamo nga milagro sa idalom sang isa ka kabilugan nga paglaragway. Halimbawa, sang isa ka okasyon, ang “bug-os nga siudad” nakigkita sa iya, kag gin-ayo niya ang “madamo” nga masakiton.—Marcos 1:32-34.

^ par. 19 Ang pagdupla isa ka paagi ukon tanda sang pagpaayo nga ginabaton sang mga Judiyo kag mga Gentil, kag ang paggamit sing laway sa pagpamulong ginasambit sa mga sinulatan sang mga rabbi. Mahimo nga nagdupla si Jesus agod lamang ipaalinton sa tawo nga ayuhon na sia. Kon ano man, wala gingamit ni Jesus ang iya laway subong isa ka kinaugali nga butang sa pagpang-ayo.

Magtuon sing Dugang Pa

“Magkari ang Imo Ginharian”—Pero San-o?

Ngaa makasalig kita nga ang hinaplas sang Dios nga Hari magahulag sa indi madugay para matuman sing bug-os ang kabubut-on sang Dios sa duta?