Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa secondary menu

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Mga Saksi ni Jehova

Hiligaynon

Ang Sekreto sang Kalipay sa Pamilya

 KAPITULO KINSE

Pagpadungog sa Aton Tigulang Na nga mga Ginikanan

Pagpadungog sa Aton Tigulang Na nga mga Ginikanan

1. Ano ang utang naton sa aton mga ginikanan, kag busa ano dapat ang aton batyagon kag himuon sa ila?

“PAMATII ang imo amay nga nagpakatawo sa imo, kag dili paghikayi ang imo iloy bangod tigulang na sia,” amo ang laygay sang maalam nga tawo sang dumaan nga tion. (Hulubaton 23:22) ‘Indi ko gid paghimuon ina!’ mahimo isiling mo. Sa baylo nga hikayan ang aton iloy—ukon ang aton amay—ang kalabanan sa aton nagahigugma sing tudok sa ila. Ginakilala naton nga daku ang nautang naton sa ila. Una sa tanan, ang aton mga ginikanan naghatag sa aton sing kabuhi. Bisan pa si Jehova amo ang Tuburan sang kabuhi, kon wala ang aton mga ginikanan wala kita nagaluntad. Wala kita sing mahatag sa aton mga ginikanan nga subong ka hamili sa kabuhi. Nian, hunahunaa ang pagsakripisyo sa kaugalingon, mabinalak-on nga pag-atipan, gasto, kag mahigugmaon nga igtalupangod nga nadalahig sa pagbulig sa isa ka bata halin sa pagkalapsag tubtob sa pagkaadulto. Busa, daw ano ka makatarunganon nga ang Pulong sang Dios nagalaygay: “Padunggi ang imo amay kag ang imo iloy . . . agod nga magmaayo sa imo kag magkabuhi ka sing malawig sa duta”!Efeso 6:2, 3.

PAGKILALA SA EMOSYONAL NGA MGA KINAHANGLANON

2. Paano ang dalagku na nga mga anak makahatag sing “nagakaigo nga balos” sa ila mga ginikanan?

2 Si apostol Pablo nagsulat sa mga Cristiano: “Patun-a sila [kabataan ukon mga apo] anay sa paghimo sing diosnon nga debosyon sa ila kaugalingon nga panimalay kag sa padayon nga paghatag sing nagakaigo nga balos sa ila mga ginikanan  kag mga lolo kag mga lola, kay kalahamut-an ini sa itululok sang Dios.” (1 Timoteo 5:4) Ang dalagku na nga mga anak nagatanyag sining “nagakaigo nga balos” paagi sa pagpakita sing apresasyon sa tinuig nga gugma, pagpangabudlay, kag pag-atipan nga ginhinguyang sang ila mga ginikanan kag mga lolo kag mga lola sa ila. Ang isa ka paagi nga mahimo ini sang mga anak amo ang pagkilala nga kaangay ni bisan sin-o, ang mga tigulang nagakinahanglan sing gugma kag pasalig—sa masami sing tuman gid. Kaangay naton tanan, dapat mabatyagan nila nga ginaapresyar sila. Dapat mabatyagan nila nga ang ila kabuhi mapuslanon.

3. Paano naton mapadunggan ang aton mga ginikanan kag mga lolo kag mga lola?

3 Gani mapadunggan naton ang aton mga ginikanan kag mga lolo kag mga lola paagi sa pagpahibalo sa ila nga ginahigugma naton sila. (1 Corinto 16:14) Kon ang aton mga ginikanan wala nagapuyo upod sa aton, dapat naton dumdumon nga ang pagkomunikar sa ila nagakahulugan sing daku gid sa ila. Ang isa ka malipayon nga sulat, tawag sa telepono, ukon pagduaw makadugang sing daku sa ila kalipay. Si Miyo, nga nagapuyo sa Japan, nagsulat sang 82 anyos sia: “Ang akon anak nga babayi [nga ang iya bana isa ka nagalakbay nga ministro] nagasiling sa akon: ‘Nanay, palihug updi kami sa “paglakbay.” ’ Ginapadalhan niya ako sang ila naiskedyul nga ruta kag sang numero sang telepono para sa kada semana. Ginabuksan ko ang akon mapa kag nagasiling: ‘A, yari na sila diri karon!’ Ginapasalamatan ko pirme si Jehova sa pagpakamaayo nga may anak ako nga subong sini.”

PAGBULIG SA MATERYAL NGA MGA KINAHANGLANON

4. Paano ginpalig-on sang Judiyong relihiosong tradisyon ang pagkawalay balatyagon sa tigulang na nga mga ginikanan?

4 Mahimo ayhan nga ang pagpadungog sa mga ginikanan nagalakip man sang pag-atipan sang ila materyal nga mga kinahanglanon? Huo. Sa masami amo sini. Sang adlaw ni Jesus ginsakdag sang Judiyong relihiosong mga lider ang tradisyon nga kon gindeklarar na sang isa ka tawo ang iya kuwarta  ukon propiedad nga “isa ka dulot nga gindedikar sa Dios,” hilway sia sa salabton nga gamiton ini sa pag-atipan sa iya mga ginikanan. (Mateo 15:3-6) Daw ano ka walay balatyagon! Ang matuod, ginpalig-on sadtong relihiosong mga lider ang mga tawo nga indi pagpadunggan ang ila mga ginikanan kundi pakig-angutan sila sing matinamayon paagi sa makagod nga pagdingot sang ila mga kinahanglanon. Indi gid naton luyag nga himuon ina!Deuteronomio 27:16.

5. Walay sapayan sang mga aman nga ginahimo sang mga panguluhan sang pila ka kadutaan, ngaa ang pagpadungog sa mga ginikanan nagalakip kon kaisa sing paghatag sing pinansial nga bulig?

5 Sa madamong kadutaan karon, ang mga programa para sa katilingban nga ginasakdag sang panguluhan nagaaman sing pila ka materyal nga mga kinahanglanon sang mga tigulang, subong sang pagkaon, panapton, kag puluy-an. Dugang sa sina, mahimo nga ang mga tigulang mismo nakatipon sing pila ka butang para sa ila pagtigulang. Apang kon ining mga butang maubos ukon kulangon, ginapadunggan sang mga anak ang ila mga ginikanan paagi sa paghimo sang masarangan nila agod mahatag ang mga kinahanglanon sang mga ginikanan. Sa katunayan, ang pag-atipan sa tigulang na nga mga ginikanan isa ka pamatuod sang diosnon nga debosyon, kon sayuron, sang debosyon sang isa kay Jehova nga Dios, ang Manughimuno sang pamilya nga kahimusan.

GUGMA KAG PAGSAKRIPISYO-SANG-KAUGALINGON

6. Ano nga mga kahimusan sa pagkabuhi ang ginhimo sang iban agod maatipan ang mga kinahanglanon sang ila mga ginikanan?

6 Madamong adulto nga mga anak ang nagpakita sing gugma kag pagsakripisyo-sang-kaugalingon sa mga kinahanglanon sang ila maluya na nga mga ginikanan. Ginpapuyo sang iban ang ila mga ginikanan sa ila mismo puluy-an ukon nagsaylo sila sa duog nga malapit sa ila. Ang iban nagsaylo agod magpuyo upod sa ila mga ginikanan. Sa masami, ining mga kahimusan nangin isa ka pagpakamaayo sa mga ginikanan kag sa mga anak.

7. Ngaa maayo nga indi magpadasudaso sa paghimo sing mga desisyon tuhoy sa tigulang na nga mga ginikanan?

7 Apang, kon kaisa, indi maayo ang resulta sining pagsaylo. Ngaa? Ayhan bangod padasudaso nga ginhimo ang  desisyon ukon ginpasad lamang sa emosyon. “Ang isa nga maalam nagabinagbinag sang iya mga tikang,” maalamon nga paandam sang Biblia. (Hulubaton 14:15) Halimbawa, ibutang ta nga ang imo tigulang na nga iloy nabudlayan sa pagkabuhi nga isahanon kag sa banta mo mahimo nga makabenepisyo sia kon magsaylo sia sa imo. Sa maalamon nga pagbinagbinag sang imo mga tikang, mahimo binagbinagon mo ang masunod: Ano ang iya mga kinahanglanon gid? May yara bala pribado ukon ginasakdag sang estado nga serbisyo sa pagbulig nga nagatanyag sing tal-us nga solusyon nga maayo man? Luyag bala niya magsaylo? Kon luyag niya, sa anong mga paagi maapektuhan ang iya kabuhi? May mga abyan bala sia nga biyaan? Paano ini makaapektar sa iya sa emosyonal nga paagi? Ginhambalan mo na bala ining mga butang upod sa iya? Ano ang mangin epekto sini nga pagsaylo sa imo, sa imo tiayon, sa imo mga anak mismo? Kon kinahanglan sang imo iloy nga atipanon sia, sin-o ang magahatag sini? Sarang bala maambitan ang salabton? Nahambalan mo na bala ini nga butang upod sa tanan nga nadalahig sing direkta?

8. Sin-o ang sarang mo mapamangkutan kon nagapamat-od sa kon paano buligan ang imo tigulang na nga mga ginikanan?

8 Sanglit ang pag-atipan salabton sang tanan nga anak sa pamilya, mahimo maalamon nga maghiwat sila sing komperensia agod nga ang tanan makaambit sa paghimo sing mga desisyon. Ang pagpakighambal sa mga gulang sa Cristianong kongregasyon ukon sa mga abyan nga nakaagi sing amo man nga kahimtangan mahimo nga makabulig man. “Ang mga plano nagakapaslawan kon wala sing kompidensial nga paghambalanay,” paandam sang Biblia, “apang may katigayunan sa kadam-an sang mga manuglaygay.”Hulubaton 15:22.

MANGIN MAHINUKLUGON KAG MAHINANGPANON

9, 10. (a) Walay sapayan sang ila pagtigulang, anong konsiderasyon ang dapat ihatag sa mga tigulang? (b) Walay sapayan sang mga tikang nga ginahimo sang isa ka daku na nga anak para sa iya mga ginikanan, ano ang dapat niya pirme ihatag sa ila?

9 Ang pagpadungog sa aton tigulang na nga mga ginikanan  nagakinahanglan sing kahanuklog kag pagkamahinangpanon. Samtang nagaluya sila sa pagligad sang tinuig, mahimo nga dugang kag dugang pa nga mabudlayan ang mga tigulang sa paglakat, sa pagkaon, kag sa pagdumdom sang mga butang. Mahimo nga nagakinahanglan sila sing bulig. Sa masami ang mga anak nangin maamligon kag nagatinguha sa paghatag sing panuytoy. Apang ang mga tigulang mga adulto nga nakatipon sing kaalam kag eksperiensia, nagaatipan sa ila kaugalingon kag nagahimo sang ila kaugalingon nga mga desisyon sa ila bug-os nga kabuhi. Mahimo nga ang ila identidad kag pagtahod sa ­kaugalingon nasentro sa ila katungdanan subong mga ­ginikanan kag mga adulto. Ang mga ginikanan nga nagabatyag nga dapat nila ipakontrol ang ila kabuhi sa ila mga anak mahimo nga mapung-awan ukon maakig. Ang iban nagahinakit kag nagapamatok sa butang nga sa banta nila mga panikasog agod agawon ang ila pagkaindependiente.

10 Wala sing mahapos nga mga solusyon sa sina nga mga problema, apang pagpakita sing pagkamaluluy-on nga tugutan ang tigulang nga mga ginikanan sa pag-atipan sang ila kaugalingon kag sa paghimo sang ila kaugalingon nga mga desisyon sa kasangkaron nga mahimo. Indi maalamon nga maghimo sing desisyon kon ano ang labing maayo para sa imo mga ginikanan nga wala sila anay ginahambal. Mahimo nga daku ang nadula sa ila bangod sang pagtigulang. Tuguti sila nga huptan nila ang yara pa sa ila. Mahimo masapwan mo nga kon indi mo tanto kontrolon ang kabuhi sang imo mga ginikanan, mangin mas maayo ang imo kaangtanan sa ila. Mangin mas malipayon sila, kag ikaw man. Bisan pa kon kinahanglanon nga mag-insister kamo sa pila ka butang para sa ila kaayuhan, ginapadunggan mo ang imo mga ginikanan kon pakitaan mo sila sing kadungganan kag pagtahod nga takus sa ila. Ang Pulong sang Dios nagalaygay: “Magtindog ka sa atubangan sang ulo nga ubanon, kag dapat kamo magpakita sing konsiderasyon sa pagkatawo sang tigulang nga tawo.”Levitico 19:32.

 PAGHUPOT SING HUSTO NGA PANIMUOT

11-13. Kon indi maayo ang kaangtanan sang isa ka adulto nga anak sa iya mga ginikanan sang una, paano niya sa gihapon maatubang ang hangkat nga atipanon sila sa ila katigulangon?

11 Kon kaisa ang problema nga ginaatubang sang adulto nga mga anak sa pagpadungog sa ila tigulang na nga mga ginikanan nagadalahig sang kaangtanan nila sa ila mga ginikanan sang mga bata pa sila. Ayhan ang imo amay indi masinapakon kag indi mahigugmaon, ang imo iloy dominante kag matigdas. Ayhan nagabatyag gihapon ikaw sing kapaslawan, kaakig, ukon malain nga buot bangod indi sila ang mga ginikanan nga luyag mo. Sarang mo bala malandas ining mga balatyagon? *

12 Si Basse, nga nagdaku sa Finland, nagaasoy: “Ang akon tiyo isa anay ka SS nga opisyal sa Nazi nga Alemanya. Madali mag-init ang iya ulo, kag dayon makatalagam sia. Madamong beses nga ginsakit niya ang akon iloy sa atubangan ko. Isa ka bes sang akig sia sa akon, ginhabyog niya ang iya paha kag ginpatupa sa akon nawong ang bilya sini. Naigo ako sing mabaskog gid amo nga natumba ako sa katre.”

13 Apang, may iban pa nga bahin ang iya pagkatawo. Si Basse nagdugang: “Sa pihak nga bahin, nagtrabaho sia sing lakas kag nagbulig man sa pag-atipan sa pamilya sa materyal. Wala gid sia magpakita sa akon sing amaynon nga gugma, apang nahibaluan ko nga nahalitan ang iya emosyon. Ginpalayas sia anay sang iya iloy sang bata pa sia. Nagdaku sia nga pirme lang may kaaway kag nagbuylog sa inaway sang pamatan-on sia. Nahangpan ko sia sa pila ka kasangkaron kag wala ko sia ginabasol. Sang magdaku na ako, ginbuligan ko sia sa masarangan ko tubtob sang napatay sia. Indi yadto mahapos, apang ginhimo ko ang masarangan ko. Gintinguhaan ko nga mangin maayo nga anak tubtob sang mapatay sia, kag sa banta ko ginbaton niya ako subong sini.”

14 Sa mga kahimtangan sa pamilya, subong sang sa iban  nga mga butang, ang laygay sang Biblia naaplikar: “Panapti ang inyo kaugalingon sing mapinalanggaon nga kaawa, pagkamaluluy-on, mapainubuson nga hunahuna, pagkalum-ok, kag pagkamainantuson. Padayon nga magpinaumuray kag magpinatawaray kon ang isa may rason sa pagreklamo batok sa isa. Subong nga si Jehova nagpatawad sa inyo, amo man ang himuon ninyo.”Colosas 3:12, 13.

ANG MGA MANUG-ATIPAN NAGAKINAHANGLAN MAN SING PAG-ATIPAN

15. Ngaa makapapiot kon kaisa ang pag-atipan sa mga ginikanan?

15 Ang pag-atipan sa maluya na nga ginikanan isa ka mabudlay nga hilikuton nga nagadalahig sing madamo nga hilikuton, daku nga salabton, kag malawig nga inoras. Apang ang labing mabudlay nga bahin amo sa masami ang emosyon.  Makapapiot nga makita ang imo mga ginikanan nga nagakadula ang ila panglawas, memorya, kag pagkaindependiente. Si Sandy, nga taga-Puerto Rico, nagaasoy: “Ang akon iloy amo ang sentro sang igtalupangod sang amon pamilya. Masakit gid nga makita sia nga nagaantos. Sang primero nagsugod sia sa pagkiangkiang; nian nagkinahanglan sia sing baston, sang ulihi sing walk­er, kag sang ulihi pa gid sing wheel­chair. Pagkatapos sadto amat-amat sia nga naggrabe tubtob nga napatay sia. Gintapikan sia sing kanser sa tul-an kag nagkinahanglan sing dalayon nga pag-atipan—adlaw kag gab-i. Ginapaliguan namon sia kag ginapakaon kag ginabasahan. Kabudlay gid sadto—labi na sa emosyon. Sang mahibaluan ko nga malapit na mapatay ang akon iloy, naghibi ako bangod ginahigugma ko gid sia.”

16 Kon masapwan mo ang imo kaugalingon sa kaanggid nga kahimtangan, ano ang mahimo mo agod malandas ini? Ang pagpamati kay Jehova paagi sa pagbasa sang Biblia kag pagpakighambal sa iya paagi sa pangamuyo makabulig sa imo sing daku. (Filipos 4:6, 7) Sa isa ka praktikal nga paagi, pat-ura nga nagakaon ikaw sing balanse nga pagkaon kag tinguhai nga makatulog ikaw sing nagakaigo. Paagi sa paghimo sini, mangin sa mas maayong kahimtangan ikaw, sa emosyon kag sa pisikal, sa pag-atipan sa imo hinigugma. Ayhan makahimos ikaw kon kaisa sing lain nga butang gikan sa adlaw-adlaw nga rutina. Bisan pa kon indi posible nga magbakasyon, maalamon gihapon nga mag-iskedyul sing tion para sa pagpahuwayhuway. Agod nga makapahuway ikaw, mahimo ikaw maghimos sing kahimusan nga may magbantay anay sa imo nagabalatian nga ginikanan.

17 Kinaandan sa adulto nga mga manug-atipan nga magpaabot sing dimakatarunganon nga mga butang sa ila kaugalingon. Apang indi pagbatyaga nga nakasala ikaw sa butang nga indi mo mahimo. Sa pila ka kahimtangan ayhan dapat mo itugyan ang imo hinigugma sa pag-atipan sang isa ka balay-alaypan. Kon ikaw ang nagaatipan, mangin makatarunganon  sa mga butang nga ginapaabot mo sa imo kaugalingon. Dapat mo balansehon ang mga kinahanglanon indi lamang sang imo mga ginikanan kundi sang imo man kabataan, sang imo tiayon, kag sang imo kaugalingon.

KUSOG NGA LABAW SA KINAANDAN

18, 19. Ano nga pagsakdag ang ginasaad ni Jehova, kag ano nga eksperiensia ang nagapakita nga ginatuman niya ini nga saad?

18 Paagi sa iya Pulong, ang Biblia, si Jehova mahigugmaon nga nagaaman sing panuytoy nga makabulig sing daku sa isa ka tawo sa pag-atipan sa nagatigulang na nga mga ginikanan, apang indi lamang ina ang bulig nga ginaaman niya. “Si Jehova malapit sa tanan nga nagapanawag sa iya,” sulat sang salmista sa idalom sang inspirasyon. “Pamatian niya ang ila pagtuaw, kag luwason niya sila.” Luwason, ukon tipigan ni Jehova ang iya mga matutom bisan sa labing mabudlay nga mga kahimtangan.Salmo 145:18, 19.

19 Natun-an ini ni Myrna, nga taga-Pilipinas, sang ginaatipan niya ang iya iloy, nga wala na gid sing mahimo sa kaugalingon bangod sang ­stroke. “Wala na sing bisan ano pa nga makapulung-aw sangsa makita ang imo hinigugma nga nagaantos, indi makasugid sa imo kon diin ang nagasakit,” sulat ni Myrna. “Daw subong ini sang pagtan-aw sa iya nga amat-amat nga nagakalumos, kag wala gid ako sing mahimo. Madamong beses nga nagaluhod ako kag nagapakighambal kay Jehova nga kapoy na ako. Nagsinggit ako kaangay ni David, nga nagpakitluoy kay Jehova nga isulod ang iya mga luha sa isa ka botelya kag dumdumon sia. [Salmo 56:8] Kag subong sang ginsaad ni Jehova, ginhatagan niya ako sing kusog nga ginakinahanglan ko. ‘Si Jehova nangin akon manugsakdag.’ ”Salmo 18:18.

20 Ginasiling nga ang pag-atipan sa nagatigulang nga mga ginikanan isa ka “sugilanon nga wala sing malipayon nga katapusan.” Walay sapayan sang labing maayo nga mga panikasog sa pag-atipan, ang mga tigulang mahimo nga mapatay, subong sang natabo sa iloy ni Myrna. Apang ang mga nagasalig kay Jehova nakahibalo nga ang kamatayon indi  ang katapusan sang sugilanon. Si apostol Pablo nagsiling: “May paglaum ako sa Dios . . . nga may pagkabanhaw sang mga matarong kag mga dimatarong.” (Binuhatan 24:15) Ang mga namatyan sing tigulang na nga mga ginikanan malugpayan sang pagkabanhaw nga paglaum upod ang saad tuhoy sa isa ka makalilipay nga bag-ong kalibutan nga paluntaron sang Dios diin ang “kamatayon wala na.”Bugna 21:4.

21. Ano ang maayong mga resulta sang pagpadungog sa tigulang na nga mga ginikanan?

21 Ang mga alagad sang Dios may daku nga pagpadungog sa ila mga ginikanan, bisan pa nagtigulang na sila. (Hulubaton 23:22-24) Ginapadunggan nila sila. Sa paghimo sini, ginabatyag nila ang ginasiling sang inspirado nga hulubaton: “Magkasadya ang imo amay kag ang imo iloy, kag magkalipay ang nag-anak sa imo.” (Hulubaton 23:25) Kag labaw sa tanan, ang mga nagapadungog sa ila tigulang na nga mga ginikanan nagapahamuot man kag nagapadungog kay Jehova nga Dios.

^ par. 11 Wala namon ginahambalan diri ang mga kahimtangan diin ang mga ginikanan nakasala sing sobra nga pag-abuso sa ila gahom kag katungdanan, nga sarang matamod nga isa ka krimen.