Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Ang mga Lalantawan sa Kabukiran sang Svaneti

Ang mga Lalantawan sa Kabukiran sang Svaneti

 Ang mga Lalantawan sa Kabukiran sang Svaneti

NAGAUYAT kami sing hugot sa balayan samtang nagatamwa sa atop sang 800 anyos nga torre nga human sa bato, nga yara sa pungsod sang Georgia. Halin sa amon nahamtangan, nga mga 25 metros ang kataason, nakita namon ang madamo nga lalantawan sa bilog nga Mestia, ang kapital sang Svaneti.

Kitaon gid ang berde nga mga hilamon sa bakulod kay nagapugati ang mga niebe sa putukputukan sang mga bukid  sa amon palibot. Nanamian gid kami sa sining dumaan nga lugar, kag daw nagbalik lang kami sang 500-1500 A.D. Nagkadto kami diri kay gusto namon makita ining bantog nga mga lalantawan sang Svaneti.

Pagpamasyar

Halin sa Zugdidi, Georgia malapit sa Black Sea, nagpakadto kami sa kabukiran sang Svaneti. Maayo ang tiempo sina nga aga, kag makita na namon ang matahom nga mga putukputukan. Nag-agi kami sa Inguri River. Sa sini nga talon, madamo sing pako, azalea, laurel, kag rhododendron nga puti ang bulak.

Pagkagab-i, nakaabot kami sa matahom nga lugar sang Becho. Yara ini sa tiilan sang Bukid Ushba nga may duha ka putukputukan sang granito. Pareho sang sapatsapat nga nagaamag sa suga, nanamian man ang mga mountain climber sa putukputukan sang Bukid Ushba. Bangod nagataas ini sing 4,710 metros, gintawag ini nga “Matterhorn sang Caucasus.”

Kinapoy kami kag ginutom sa amon paglakbay, gani nagbakal kami sing karnero kag gin-ihaw ini para sa panihapon. Nagdabok kami kag nagkaon upod sa amon mga abyan nga Svan sing inasal nga karnero. Ginkaon namon ini upod sa mainit-init pa kag malapad nga tinapay nga ginluto sa pugon. Sa tapos sang amon panihapon, nag-inom kami sing Saperavi, ang manamit nga alak nga produkto sang Georgia.

Pagkaaga, nakalab-ot kami sa Mestia. Kitaon na diri ang lalantawan nga ginsambit namon kaina, kag nakasiling gid kami nga ang Svaneti isa sa pinakamatahom nga kabukiran sa kalibutan. Mga 45 kilometros halin sa Mestia, pakadto sa mga kabukiran, nahamtang ang mga komunidad sang Ushguli. Nagataas ini nga lugar sing 2,200 metros. Amo ini “ang pinakamataas nga mga lugar nga ginaistaran sa Europa.”

Para makalab-ot sa sini nga komunidad, nag-agi kami sa isa ka mamingaw kag makitid nga dalan sa kilid sang pil-as nga may suba sa ubos. Pag-abot namon sa Ushguli, daw nadula ang amon kakapoy kay tama gid katahom sini nga lugar. Ang dumaan nga mga lalantawan napalibutan sang madamo nga balay kag sa likod sini, amo ang Bukid Shkhara. Kitaon gid ang puti nga niebe sa putukputukan sang bukid sa asul nga kahawaan.

Sa kataason nga 5,201 metros, ang Bukid Shkhara amo ang pinakamataas nga bukid sa Georgia. Bahin ini sang ginatawag nga Bezengi Wall, ang tawag sa 12 kilometros nga nagakubay nga mga putukputukan nga halos may palareho nga kataason. Sakop ini sang Greater Caucasus nga mga 1,207 kilometros nga kabukiran. Makita namon bisan diin ang berde nga kabakuluran nga tama gid katahom. Pero mabudlay ini kadtuan, luwas lang sa mga arisgado ukon sa mga tumandok.

Ang mga Tumandok

Ang mga Svan, nga nagaistar sa Upper Svaneti, amo ang tumandok diri kag may kaugalingon sila nga lenguahe. Halin sang una, kilala sila nga wala nagapadominar sa iban. Sang ika-18 nga siglo, naobserbahan sang isa ka explorer nga ang mga Svan “naghimo sing isa ka maayo nga katilingban sa diin ang mga tawo may kahilwayan kag wala nagahilabtanay.”

May duha ka rason sa pinasahi nga kahilwayan sang mga Svan. Una, indi sila masalakay bangod sa tama ka tag-as nga mga kabukiran nga nagaseparar sa ila sa iban nga mga lugar. Ikaduha, ang lalantawan nagaamlig sa ila batok sa ila mga kaaway kag sa mga tawo nga maakig sa ila nga nagaistar sa kaingod  nga mga lugar. Makapanago man sila diri kon matiphag ang dalagku nga mga niebe.

Kabuhi sa Lalantawan

Gin-imbitar kami sang isa ka pamilya nga Svan sa ila lalantawan nga ginhimo pa sang ika-12 nga siglo. Ang bilding may duha ka mayor nga bahin—ang lalantawan nga ginatawag nila nga murkvam, kag ang balay nga naangot sa sini nga ginatawag kor. Sa una nga panalgan sang kor, may daku nga dalabukan, nga nagahatag sing init kag kapawa sa ila. Makita man dayon ang daku nga pulungkuan nga kahoy para sa patriarka. Sia ang nagadumala sa daku nga pamilya, nga nagalakip sa iya asawa, kabataan, kag umagad. Nagabulosbulos ang mga babayi sa mga ulubrahon sa sulod sang balay. Nagagaling sila sing harina, nagahimo sing tinapay, nagapanglimpiyo, nagapakaon sa mga sapat, kag nagadabok sa dalabukan.

Ining daku nga torre human sa mga bato kag napalitadahan. May apat ini ka panalgan. Nagalabaw ini sa duha ka panalgan nga balay. Pagsulod namon sa torre halin sa balay, ginpaanad anay namon sing makadali ang amon mata kay medyo madulom. Ang idalom sini ginataguan sing tubig, harina, prutas, keso, alak, kag karne.

Kon may emerhensia, ang pamilya nagatulog sa idalom kag sa tunga nga panalgan sang torre. May atop ang pinakaibabaw nga bahin kag may gamay nga mga buho sa barandilya sini. Ini nga lugar ginagamit para awayan. Ang isa ka bisita sang ika-19 nga siglo nagsiling nga bangod “wala sing awtoridad sa sini nga lugar para magpatuman sing kasuguan, gani kon may problema, masami nga nagaaway sila para masolbar ini.” Gani ang kada pamilya handa sa pagdepensa sa ila kaugalingon.

Pagpauli namon, nagpasalamat gid kami kay Jehova kay nakita namon kon daw ano katahom ang iya mga tinuga sa Svaneti. Ang una nga mga pumuluyo nga nagaistar sadto sa mga lalantawan, may kahigayunan nga mabuhi sa bag-o nga kalibutan sang Dios. Sa sina nga tion, wala na sing magpatindog sing mga lalantawan ukon mga pamakod para proteksionan ang ila kaugalingon. Ngaa? Kay ang Biblia nagpromisa nga “magalingkod . . . ang tagsa ka tawo sa idalum sang iya uvas kag sa idalum sang iya higuera, kag wala na sing magapahadluk sa ila.”—Miqueas 4:4; Roma 8:21, 22.

[Picture Credit Line sa pahina 16]

Top: Paata Vardanashvili