Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Natural Gas—Mapuslanon sa Balay

Natural Gas—Mapuslanon sa Balay

 Natural Gas—Mapuslanon sa Balay

ANG sobra 20 porsiento sang kinahanglanon nga enerhiya sa kalibutan ginakuha sa natural gas. Diin ini naghalin? Daw ano ini katinlo? Daw ano na lang ini kadamo?

Suno sa madamo nga sientipiko, madugay na katama nga naporma ang natural gas. Naghalin ini sa nagkaladunot nga mga tanom kag patay nga mga sapat pati na sa plankton. Suno sa ila, sa sulod sang malawig nga tion, bangod sa kabug-aton sang nagtilipon nga mga butang sa ibabaw, pati na sa init halin sa idalom-duta kag mga mikrobyo, ang organiko nga mga butang nangin mga fossil fuel—pareho sang coal, gas, kag petrolyo. Pagligad sang tion, ang kalabanan sining gas nagsulod sa mga buhobuho sang dalagku nga mga bato nga natabunan pa gid sang mga bato nga wala sing buho. Diri nagtililipon ang gas kag ginatawag ini nga gas reservoir ukon gas field. Ang iban sa sini tama ka dalagku nga nagaunod sing trilyones metro kubiko nga gas. Paano ini matultulan?

Pagpangita sa Natural Gas

Ginagamit ang mga sensing satellite, global positioning system, reflection seismology, kag mga kompyuter sa pagpangita sang gas. Ang reflection seismology nabase sa prinsipio nga ang tunog nagabanda sa mga bato sa idalom sang duta. Bangod sini, mabal-an sang mga sientipiko kon ano ang makita sa idalom. Para makahimo sing tunog, nagagamit sila sing magagmay nga mga explosive ukon vibrator nga ginabutang sa pinasahi nga mga salakyan. Ang mga shock wave halin diri nagakadto sa crust sang duta kag nagabanda pabalik sa mga instrumento. Paagi sa sini nga mga instrumento, makita sang mga sientipiko sa kompyuter ang laragway sang mga bato kag mabal-an nila kon diin nayon ang gas.

Para makahimo sing mga sound wave sa dagat, nagagamit sila sing espesyal nga pusil nga nagatiro sing hangin, steam, ukon tubig. Ang mga pressure wave nga mahimo sini nagalab-ot sa salog sang dagat kag nagabanda pabalik sa mga hydrophone nga ginaguyod sang survey ship paagi sa malaba nga kable. Dayon ginagamit sang mga  researcher ang mga signal para mabal-an kon diin makita ang gas.

Bangod magasto gid ini nga proyekto, kinahanglan madamo gid sing gas ang makita nila nga gas field. Gani dapat siguraduhon sang mga geologo ang pressure kag kadamuon sang gas sa isa ka reservoir. Ang pressure sang gas mahapos lang mahibaluan paagi sa mga pressure gauge. Pero ang kadamuon sini mabudlay mahibaluan. Ang isa ka paagi amo ang pagkuha sing pressure, pagpasungaw, dayon pagkuha naman liwat sing pressure. Kon diutay lang ang ginnubo sang ikaduha nga pressure, buot silingon madamo ini sing gas; pero kon daku, gamay lang ang gas.

Pagproseso sa Gas

Kon makuha na ang natural gas, ginapaagi ini sa tubo pakadto sa mga repinarya para kuhaon ang indi kinahanglanon nga mga kemikal pareho sang carbon dioxide, hydrogen sulfide, kag sulfur dioxide, subong man ang tubig, nga mahimo makapatuktok sa mga tubo. Dayon, ang natural gas ginainit sa manubo nga temperatura para paguaon ang nitroheno kag kuhaon ang helium, butane, ethane, kag propane. Dason, ang mabilin amo ang puro nga methane, nga wala sing kolor, wala sing baho, kag madasig maglupok. Bangod ang methane halin mismo sa aton duta, ginatawag ini nga natural gas.

Para indi delikado gamiton sa balay, ginabutangan ini sing mabaho nga kemikal nga may sulfur. Gani, mapanimahuan ini dayon kon magsungaw kag mapunggan antes pa maglupok. Ang natural gas mas matinlo nga gatong sangsa iban pa nga fossil fuel pareho sang coal kag krudo.

Para madala sa iban nga lugar, ang pila ka natural gas ginapatugnaw sa puerte kanubo nga temperatura para mangin liquefied natural gas. Ang butane kag propane masami nga ginahimo nga liquefied petroleum gas (LPG). Pirme ini nga ginagamit nga gatong sa pagluto. Ginagamit man ang LPG nga gatong sa mga bus, traktura, trak, kag iban pa nga salakyan. Ang butane kag propane ginagamit man sa paghimo sing plastik, solvent, synthetic fiber, kag iban pa nga organiko nga produkto.

Limitado nga Suplay

Pareho sang iban nga fossil fuel, ang natural gas nagakaubos man. Suno sa pagbulubanta, wala pa makit-an ang mga 45 porsiento sang kuluhaon pa lang nga gas sa bilog nga kalibutan. Kon husto ini, kag base sa kadamuon nga ginagamit naton subong, ang suplay sang natural gas asta na lang sa mga 60 ka tuig. Pero nagataas ang konsumo sang madamo nga pungsod, gani posible nga indi na ini malab-utan sing 60 ka tuig.

Mahimo pamensaron mo nga bangod madasig ang pag-uswag sang industriya sa pila ka pungsod, indi gid maubos ang manggad sang duta. Matuod may ara pa nuclear power, kag makakuha man kita sing enerhiya halin sa init sang adlaw ukon sa hangin. Pero masarangan bala sini nga suplayan ang nagadamo nga kinahanglanon nga enerhiya? Matinlo ayhan ini kag indi makahalit sa aton palibot? Mapamatud-an lang ina pagligad sang tion.

[Diagram/Retrato sa pahina 14]

Para sa aktual nga pormat, tan-awa ang publikasyon

Kon makuha na ang natural gas, ginapaagi ini sa tubo pakadto sa mga repinarya dayon ginaproseso para magamit sa mga balay kag negosyo

[Diagram]

Gas well

Repinarya

Kompanya sang gas

[Retrato sa pahina 13]

Ang pinasahi nga kagamitan nagahimo sing mga sound wave nga nagabanda pabalik sa mga instrumento

[Retrato sa pahina 13]

Ginatun-an sang mga geologo ang laragway sa kompyuter nga nakuha nila halin sa mga sound wave

[Picture Credit Lines sa pahina 13]

Top: © Lloyd Sutton/Alamy; bottom: © Chris Pearsall/Alamy