Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Robot—Ano Na ang Masarangan Sini Himuon?

Robot—Ano Na ang Masarangan Sini Himuon?

 Robot​—Ano Na ang Masarangan Sini Himuon?

SUNO SA MANUNULAT SANG MAGMATA! SA JAPAN

ROBOT. Ano ang mapensaran mo kon mabatian mo ini nga tinaga? Ginakabig sang iban ang mga robot subong mainabyanon kag mabuligon. Ang iban naman nabalaka nga basi sa ulihi buslan sang mga robot ang mga tawo bangod mangin mas maalam pa ini sa ila. Apang, madamo nga tawo ang nagahunahuna nga ang mga robot himuhimo lang nga istorya sang siensia kag indi gid matuod.

Kamusta naman karon? Suno sa isa ka pagtuon nga ginpagua sang 2006, sang International Federation of Robotics, ginbulubanta nga may halos isa ka milyon na nga robot nga ginagamit sa mga pabrika sa bug-os nga kalibutan, kag ang halos katunga sini masapwan sa Asia. Ngaa amo sina kadamo ang ginhimo nga robot?

Ano ang Ginahimo sang mga Robot?

Handurawa ang isa ka trabahador nga tuman kapisan, wala nagareklamo, kag wala ginakapoy sa pagtrabaho sing 24 oras kada adlaw kag pito ka adlaw kada semana. Bueno, amo sina ang ginahimo sang mga robot sa pabrika. Ginagamit sila sa paghimo sing mga salakyan, de-koryente nga mga pagkabutang, kag mga kasangkapan sa balay. Ginatungdan sang mga robot ang kahulugan sang ila ngalan nga naghalin sa Czech nga tinaga nga robota, nga nagakahulugan sing “pilit nga pagpangabudlay.” Ginbulubanta nga sang 2005, may isa ka robot sa kada 10 ka trabahador sa mga pabrika sang salakyan!

Apang, ang mga robot wala lang ginagamit sa pabrika. Ang pila sa sini may mga gamit nga sarang makakilala sing tingog, makabulig sa pagbalanse, makabaton sing instruksion gikan sa malayo nga lugar, may Global Positioning System, kag mga sensor nga makakilala sing init, puersa, ultrasound, mga kemikal, kag radiasyon. Ang mga robot mapuslanon na katama karon kag makahimo sang mga butang nga ginakabig sang una nga imposible. Binagbinaga ang pila ka halimbawa.

Serbisyo. Sa botika sang isa ka ospital sa Gran Britanya, may robot nga nagakuha kag nagahatag sing mga bulong sa sulod lang sang pila ka segundo. Sa mga post office sa Estados Unidos madamo nga robot ang ginagamit sa pagpain, paghakwat, kag sa pagtangkas sang mga kahon. May mga robot man nga may kamot nga daw man-ug nga sarang sini masuok sa makitid nga mga espasyo​—subong sang nasulod nga bahin sang mga pakpak sang eroplano—​agod mag-inspeksion ukon magkay-o.

Kaupod. Sa isa ka balay-alaypan sa Japan, ang mga tigulang nga pasyente nagabulosbulos sa paghapulas sang makalilingaw, mabalahibuhon nga robot nga bata nga seal. Ang robot nga seal may reaksion sa pagtandog, kasanag, tunog, kag temperatura, subong man sa paagi sang pag-uyat sa sini. Daw matuod gid ini nga sapat kay nagahuni ini, nagapamisok, kag nagaiwol-iwol sang iya ikog. Ginasiling nila nga ang robot nga seal makalingaw gid sa mga tawo nga wala sing kaupod sa kabuhi kag isa ini ka sahi sang terapiya.

Pagpabulong. Isa ka robot nga may tatlo ka kamot ang yara sa tupad sang pasyente. Mga pila ka metro ang antad sa sini, may doktor nga nagagamit sang isa ka daku nga instrumento kag makita niya sa sini ang laragway sang tagipusuon sang pasyente gikan sa tatlo ka direksion. Ginakontrol sang doktor ang kamot sang robot samtang ginaoperahan sini ang tagipusuon nga may palyado nga balbula. Ini nga sistema nagabulig nga malikawan ang daku nga pilas bangod sa tuman kasibu nga hulag sang robot, amo nga diutay lang ang dugo nga mawasi, kag mas madasig ang pag-ayo.

Kabulig sa Balay. May robot nga bilog ang korte nga sa isa lang ka tum-ok, magatinlo gilayon sang inyo salog. Nagatiyogtiyog ini sa sistematiko nga paagi samtang ginakobrehan ang malapad nga mga salog, tubtob “matun-an” sini ang plastada sang balay. Mamutikan sini ang mga hagdanan kag ginalikawan ini. Kon matapos na sini ang pagpanglimpyo, awtomatiko ini nga nagakadto sa kalargahan sang baterya. Mga duha na ka milyon sining manuglimpyo nga robot ang ginagamit sa karon.

Kahawaan. Ang Mars ginalagulad sang robot nga ginhingalanan nga Spirit. Ining robot may anom ka ruweda kag ang mga kamot sini may sientipiko nga mga instrumento nga iya ginagamit sa pag-usisa sa mga balas kag mga bato sang Mars. Si Spirit may yara man kamera kag nakakuha na sing kapin sa 88,500 ka retrato sang Mars, lakip sa sini ang mga kadutaan, baba sang bulkan, panganod, bagyo nga yab-ok, kag pagtunod sang adlaw. Isa lang ini sa mga robot nga nagapanghikot karon sa Mars.

Pagpangluwas. Sang narumpag ang World Trade Center, may 17 ka robot nga daw bola sang basketbol ka daku ang nagsuhot sa mga salsalon nga nagaaso sa tuman ka init kag nagkaladugmok nga mga semento, agod pangitaon ang natampukan nga mga tawo. Sugod sadto, madamo pa nga bag-o nga modelo ang gin-imbento kaangay sang makita sa ubos.

Idalom-Tubig. May mga robot karon nga daw kaangay sang magamay nga mga submarino nga ginagamit sang mga sientipiko agod mausisa ang nabilin nga duog nga wala pa malagulad​—ang kadagatan. Ini nga mga salakyan wala sing tawo kag de-baterya. Ang iban pa nga sarang mahimo sini amo ang pagpangita sang mga nadula, pag-inspeksion sang mga kable sang telepono, pagsunod sa mga balyena, kag pagpangita sing mga bomba sa dagat.

 Pareho Na Bala sa Tawo?

Siniglo na nga ginahandum sang mga tawo nga maghimo sing humanoid​—isa ka robot nga daw kaangay gid sa tawo. Apang ina nga handum mabudlay gid lab-uton! “Mas mahapos pa mag-obra sing supercomputer, magtukod sing tuman kataas nga mga bilding, ukon magdesinyo sang isa ka siudad sangsa maghimo sing makina nga makahulag, makakita, makapanimaho, makabati, makabatyag, kag makapamensar kaangay sang tawo,” siling sang magasin nga Business Week.

Halimbawa, binagbinaga ang daw mahapos lang nga proyekto nga paghimo sang humanoid nga makalakat kaangay sang tawo. Pagkatapos sang 11 ka tuig nga pagtuon kag pag-eksperimento, kag sa paggasto sing minilyon ka dolyar, nagmadinalag-on gid man ang mga enhinyero nga Hapon sa paghimo sini sang Septiembre 1997. Sugod sadto, naghimo pa gid sila sang mga humanoid nga sarang makasaka sa hagdan, makadalagan, makasaot, makahakwat sang basket, makatulod sang karito, kag makabangon pa gani kon matumba!

Kamusta Naman sa Palaabuton?

Ano ang palaabuton sang mga robot? Ang U.S. National Aeronautics and Space Administration nagaimbento karon sing “robonaut,” isa ka robot nga makahimo sing delikado nga mga hilikuton sa kahawaan. Si Bill Gates, nga kilala gid sa patag sang kompyuter, nagsiling nga “sa ulihi ang mga robot mahimo na mangin kabulig ukon manug-atipan pa gani sang mga tigulang.”

May kaangtanan sini, ang isa ka report nga ginpagua sang gobierno sang Japan nagsiling nga ginapanan-aw nila nga sa 2025, ang mga robot magakabuhi na upod sa mga tawo kag magaalagad subong mga manug-atipan, manugbantay sa bata, kag kabulig sa balay. Kag sa 2050, ginalauman sang mga sientipiko nga makita ang isa ka team sang robot nga magapierde sa team sang mga tawo sa hampang nga soccer. Ginalauman man nila nga sa masunod nga mga dekada, makaimbento na sila sing mga makina nga may ikasarang nga labaw pa sa mahimo sang utok sang tawo.

Bisan pa dalayawon inang mga prediksion, ang iban negatibo tuhoy sa sini. May kaangtanan sa kabudlayan sa teknolohiya nga ginaatubang nila, ang manugpanalawsaw tuhoy sa artificial-intelligence nga si Jordan B. Pollack nagsiling: “Ginpakadiutay gid namon ang kasibod sang buhi nga mga organismo.”

Wala kita nakahibalo kon ano pa ang pagahimuon sang mga robot sa palaabuton. Apang, isa lang ang mapat-od naton: Ang ikasarang nga maghigugma kag magpakita sing kaalam, katarungan, kag gahom iya lamang sang tawo. Ngaa? Bangod maathag nga ginasiling sang Biblia nga di-kaangay sang iban nga buhi nga mga tinuga, ang tawo lang ang gintuga suno sa larawan sang Dios. (Genesis 1:27) Ang mga tawo indi mga makina nga wala sing emosyon. May kahilwayan sila sa pagbuot, kag may pangalibutan kag ikasarang sa pagsimba sa Dios. Bangod sini, kabay nga mangin suod pa gid kita sa aton Manunuga, si Jehova nga Dios!​—Santiago 4:8.

[Credit Lines sang retrato sa pahina 16]

Courtesy Aaron Edsinger

Courtesy OC Robotics

 [Credit Lines sang retrato sa pahina 17]

Courtesy AIST

© 2008 Intuitive Surgical, Inc.

Courtesy iRobot Corp.

 [Credit Lines sang retrato sa pahina 18]

Top: NASA/​JPL-Solar System Visualization Team; left: NASA/​JPL/​Cornell University

© The RoboCup Federation

Greg McFall/​NOAA/​Gray’s Reef National Marine Sanctuary

[Credit Line sang retrato sa pahina 19]

© 2007 American Honda Motor Co., Inc.