Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Paglandas sa Asperger’s Syndrome

Paglandas sa Asperger’s Syndrome

 Paglandas sa Asperger’s Syndrome

SUNO SA MANUNULAT SANG MAGMATA! SA BRITANYA

LUYAG mo makig-abyan, apang nabudlayan ka makigsugilanon. Pero, masarangan mo makig-istorya sing inoras tuhoy sa paborito mo nga topiko. Ang imo kabuhi puro rutina kag nagalalain ka kon mabag-o ini. Masami ka nagabatyag sing kabalaka kag kapaslawan, kag kon kaisa sing kapung-aw.

Indi ka mahangpan sang iban nga tawo. Ginatawag ka nila nga lain sa iban, mabudlay pakig-angutan, ukon di-matinahuron pa gani. Mabudlay para sa imo nga hangpon kon ano ang ginahunahuna kag ginabatyag sang iban, kay indi mo mabasa ang ekspresyon sang ila guya ukon kon ano ang ginapahangop sang ila mga giho. Amo ini pirme ang nagakatabo sa tawo nga may Asperger’s syndrome.

Kon tulukon mo ang mga may Asperger’s syndrome daw kaangay man sila sa iban nga tawo, kag masami nga tuman sila kaalam. Apang, may bahin sang ila nervous system nga wala nagapanghikot sing maayo kag nagaapektar ini sa ila pagpakigsugilanon kag pagpakig-angot sa iban. Ini nga balatian madamo sing nagkalainlain nga palatandaan, kag indi palareho ang epekto sini sa kada tawo. Apang, ang Asperger’s syndrome sarang malandas. Binagbinaga ang eksperiensia ni Claire.

Sa Katapusan, ang Sakit Natukiban!

Sang gamay pa si Claire, tuman sia ka hipuson kag pirme nagaisahanon. Ginalikawan niya magtulok sa mata sang iban kag nahadlok sia sa mga lugar nga madamo sing tawo. Temprano sia nakatuon sa paghambal, apang diutay lang nga mga tinaga ang ginagamit niya kag isa lang ang tono. Luyag niya ang regular nga rutina, kag nabalaka sia kon mabag-o ini.

Sa eskwelahan, nagaugtas ang mga manunudlo kay Claire kay abi nila ginahungod niya nga pabudlayan sila, kag ginasunlog sia sang iban nga kabataan. Ang iya iloy nagaantos man, kay ginabasol sia sang iban kon ngaa amo sini ang batasan ni Claire. Sang ulihi, sia na lang ang nagtudlo kay Claire sa ila balay tubtob nakatapos ini sa pag-eskwela.

May pila ka natrabahuan si Claire pero ginpahalin sia bangod nabudlayan sia magpasibu sa mga pagbag-o sa iya rutina kag sa paghimo sang ginapaabot sa iya. Sa iya pinakaulihi nga natrabahuan nga isa ka balay-alaypan, namutikan sang mayordoma nga may problema gid si Claire. Sang 16 anyos si Claire, nasayasat nga Asperger’s syndrome ang iya balatian.

Nahibaluan gid man sang iloy ni Claire kon ngaa tuhay gid ang paggawi sang iya bata sangsa iban. Ang iya abyan may nakuha nga impormasyon tuhoy sa sini nga balatian, kag sang nabasa ini ni Claire, nakibot gid sia kag namangkot: “Ginahimo ko bala ini? Amo bala ako sini?” Ang isa ka ahensia sa gobierno sa ila lugar naglaygay kay Claire nga maghimo sing regular kag mapuslanon nga mga hilikuton agod mabulong  ang iya balatian. Si Chris, isa ka Saksi ni Jehova nga may eksperiensia sa pagbulig sa mga kabataan nga may pinasahi nga mga kinahanglanon. Ginbuligan niya si Claire nga isa man ka Saksi, nga makaboluntaryo sa pagpaninlo sa isa ka bilding nga ginagamit sang mga Saksi sa Cristianong pagsimba.

Pagtuon sa Pagkabuhi sing Normal

Sang primero, talagsa lang nagapakigsugilanon si Claire sa kaupod niya nga mga boluntaryo. Sang nakaatubang sia sing problema, ginsulatan niya si Chris kay mas makapabutyag sia sing maayo sa sini nga paagi sangsa maghambal. Amat-amat nga ginpalig-on sia ni Chris nga makigsugilanon sing maayo. Mapailubon niya nga gintudluan si Claire kon paano magkabuhi sing normal. Ginsilingan ni Chris si Claire nga kon luyag niya magkabuhi sing normal dapat indi sia maglikaw sa iban kag maghimo sang kon ano lang ang iya gusto. Paagi sa bulig ni Chris, natun-an ni Claire nga magkooperar sa iban.

Bangod sa di-maayo nga inagihan ni Claire, nadulaan sia sing kompiansa, amo nga kon pangabayon gani sia nga maghimo sing isa ka hilikuton ang sabat niya, “Indi ko ina masarangan.” Paano gin-atubang ni Chris ini nga problema? Ginhatagan niya si Claire sing mahapos nga hilikuton kag ginpaathag kon paano ini himuon. Pagkatapos nagsiling sia, “Masarangan mo ina.” Nalipay gid si Claire kon matapos niya ang ginapahimo sa iya. Ginadayaw sia ni Chris kag ginahatagan sing iban naman nga hilikuton. Nabudlayan si Claire sa pagdumdom sa mga instruksion kon ihambal lamang, apang mahapos niya ini sundon kon nasulat na. Nian, amat-amat sia nga nakatigayon sing kompiansa.

Bangod nagalikaw si Claire sa madamo nga tawo, mabudlay gid para sa iya ang pagpakigsugilanon sa iban sa mga miting para sa Cristianong pagsimba. Naandan na niya nga magpungko sing isahanon sa unahan nga bahin sang Kingdom Hall. Apang, ginhimo niya nga tulumuron nga pagkatapos sang miting, makadto sia gilayon sa likod kag mag-istorya sa isa ka tawo.

Sang ulihi, madamo na ang ginaistorya ni Claire. “Apang indi ini mahapos,” siling niya. Bisan pa mabudlay katama ang iya kahimtangan, regular sia nga may bahin sa Teokratikong Eskwelahan Para sa Ministeryo, isa ka programa nga gindesinyo agod buligan ang tanan nga Saksi ni Jehova nga makigsugilanon sing maayo.

Paglandas sa Mas Mabudlay nga Hangkat

Samtang nagauswag ang kompiansa ni Claire, ginpanugda ni Chris nga tilawan niya nga mag-auxiliary payunir, isa ka termino nga ginagamit sang mga Saksi ni Jehova para sa mga bawtismado nga mga Saksi nga nagahinguyang sing 50 ukon kapin pa nga oras kada bulan sa pagpaambit sang  ila pasad sa Biblia nga mga pagtuluuhan sa iban. “Indi ko ina masarangan,” sabat ni Claire.

Apang, ginpalig-on sia ni Chris nga bisan pa indi niya malab-ot ang 50 ka oras sa sina nga bulan, malipay sia kon panikasugan niya nga lab-uton ini. Busa gintilawan ini ni Claire, kag naluyagan gid niya ini nga eksperiensia. Sulitsulit niya ini nga ginhimo, kag labi niya ini nga naluyagan. Napauswag sini ang iya kompiansa, ilabi na gid sang nakasapo sia sing madamo nga tawo nga luyag sing dugang pa nga ihibalo sa Biblia.

Ginaserioso gid ni Claire ang mga pagpalig-on nga nabatian niya sa Cristianong mga miting tuhoy sa pagbinagbinag kon bala may nagapugong sa iya nga mangin isa ka regular payunir, ukon bug-os tion nga ebanghelisador. Gani nagdesisyon sia nga mag-aplay. Ano ang resulta? Suno kay Claire, “Amo ini ang pinakamaayo nga butang nga dapat himuon!” Nangin mas suod sia sa iya mga kaupod sa kongregasyon kag madamo sing nangin abyan. Nanamian mag-upod sa iya ang mga bata, kag malipayon niya sila nga ginabuligan samtang magkaupod sila nga nagabantala.

Paghatag sing Bulig

Huo, indi tanan nga may Asperger’s syndrome sarang makaalagad subong bug-os tion nga ministro. Apang, ginapakita sang eksperiensia ni Claire nga sarang sila makahimo sing mga hilikuton nga abi nila indi nila masarangan. Ang regular nga iskedyul ni Claire nagakaigo gid sa iya kinahanglanon nga rutina, kag ang iya kapisan kag pagkamasaligan nakabulig sa iya nga mag-uswag sa iya ginpili nga karera.

Nagbatyag si Claire nga importante gid nga mahibaluan sang mga tawo nga may yara sia sing Asperger’s syndrome agod mahibaluan nila kon ngaa tuhay sia sa iban kag nga sia mismo nabudlayan sa sini. Nagpaathag sia, “Bangod indi mo mapabutyag sing maayo ang imo luyag ihambal, abi sang mga tawo indi na husto ang imo pensar.” Daku gid ang mabulig kon may yara ka masugiran.

Sa mga tawo nga may amo sini nga balatian, ginpanugda ni Chris kag ni Claire nga magpahamtang sila sing magagmay nga mga tulumuron, kag lab-uton ini sing amat-amat. Importante man nga magpabulig sila sa isa nga nakahangop sa sini nga balatian. Sa amo, mapauswag nila ang kompiansa sa kaugalingon kag malandas ang mga kabudlayan.

Ginapakita sang eksperiensia ni Claire nga daku ang mahimo sang pagpailob kag pagpalig-on sa pagbulig sa mga may Asperger’s syndrome. Ginpamatud-an ini ni Claire paagi sa pagsiling: “Sang una, wala ko gid mapamensar nga mahimo ko gali ang mga ginahimo ko subong.”

[Blurb sa pahina 24]

Nagbatyag si Claire nga importante gid nga mahibaluan sang mga tawo nga may yara sia sing Asperger’s syndrome

[Kahon sa pahina 22]

ASPERGER’S SYNDROME

Ang ngalan sining balatian naghalin kay Dr. Hans Asperger, nga amo ang una nga nakatukib sini sang 1944. Apang, sini lang nga tinuig ini gintun-an sing maayo agod mahangpan kag mabuligan ang mga may amo sini nga balatian. Indi pa mapat-od sang mga doktor kon bala isa ini ka indi malala nga autismo ukon isa ka tuhay nga balatian. Tubtob karon, wala pa sing nakahibalo kon ano ang kabangdanan sang Asperger’s syndrome. Apang, indi ini bangod sa pagdingot sang pagpalangga ukon sa paagi sang pagpadaku sa bata.

[Kahon sa pahina 24]

PAGBULIG SA MGA MAY ASPERGER’S SYNDROME

Magpakita sing interes sa mga may Asperger’s syndrome, kag tinguhai nga kilalahon sila. Bisan pa nabudlayan sila makigsugilanon, dumduma nga luyag man nila makig-abyan kag nagakinahanglan sila sing mga abyan. Wala nila ginahungod nga mangin mabudlay pakig-angutan.

Mangin mapailubon kag tinguhai nga hangpon ang ila mga problema. Dumduma man nga kinahanglan mo ipaathag sa ila sing sibu kag sing maathag ang buot mo silingon, kay mahimo nila hangpon sing literal katama ang imo ginahambal. Kon kinahanglan mo bag-uhon ang ila rutina, ipaathag sing maayo ang mga detalye kag mas maayo kon ipasundayag mo ang mga pagbag-o nga luyag mo ipahimo sa ila.

Kon nakita mo nga nabalaka gid sila sa ila nakita ukon nabatian, palig-una sila nga magkonsentrar sa matahom nga laragway ukon magpamati sa matahom nga musika.

[Retrato sa pahina 23]

Ginapaathag ni Chris kay Claire kon paano magkooperar sa iban

[Retrato sa pahina 23]

Natun-an na ni Claire kon paano makig-abyan sa iban