Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Sin-o ang Awtor sang Biblia?

Sin-o ang Awtor sang Biblia?

 Ang Pagtamod sang Biblia

Sin-o ang Awtor sang Biblia?

PRANGKA ang Biblia tuhoy sa mga nagsulat sang kaundan sini. Ang introduksion sang pila ka tulun-an sini amo: “ang mga polong ni Nehemias,” “ang palanan-awon ni Isaias,” kag “ang polong sang GINOO nga nag-abut kay Joel.” (Nehemias 1:1; Isaias 1:1; Joel 1:1) Ang pila ka kasaysayan sini ginalaragway nga maragtas ni Gad, ni Natan, ukon ni Samuel. (1 Cronica 29:29) Ang mga superskripsion sang pila ka salmo sini nagasugid kon sin-o ang nagkomposo sini.—Salmo 79, 88, 89, 90, 103, kag 127.

Bangod mga tawo ang gingamit ni Jehova nga Dios sa pagsulat sang Biblia, nagasiling ang maduhaduhaon nga mga tawo nga kaangay sang bisan ano nga libro, kaalam lamang sang tawo ang ginaunod sini. Apang, may malig-on bala nga basehan ini nga opinyon?

Kap-atan ka Manunulat, Isa ka Awtor

Ginabaton sang kalabanan nga manunulat sang Biblia nga nagsulat sila sa ngalan ni Jehova, ang lamang matuod nga Dios, kag gintuytuyan sila sang Dios ukon sang iya tiglawas nga anghel. (Zacarias 1:7, 9) Ang mga manalagna nga nagsulat sang Hebreo nga Kasulatan kapin sa 300 ka beses nga nagsiling: “Amo ini ang ginasiling sang GINOO.” (Amos 1:3; Miqueas 2:3; Nahum 1:12) Madamo sang ila mga sinulatan ang nagabukas paagi sa mga pulong subong sang: “ang polong sang GINOO nga nag-abut kay Oseas.” (Oseas 1:1; Jonas 1:1) Tuhoy sa mga manalagna sang Dios, nagsiling si apostol Pedro: “Ang mga tawo nagpamulong gikan sa Dios samtang ginatuytuyan sila sang balaan nga espiritu.”—2 Pedro 1:21, NW.

Busa, ang Biblia isa ka libro nga may madamo apang nagahisantuanay nga mga bahin nga ginsulat sang mga tawo nga nagbaton nga ang ila mga sinulatan naghalin sa Dios. Kon sa aton pa, naggamit ang Dios sing tawo nga mga sekretaryo sa pagsulat sang iya mga panghunahuna. Paano niya ginhimo ini?

“Ginbugna sang Dios”

“Ang bug-os nga kasulatan ginbugna sang Dios,” paathag ni apostol Pablo. (2 Timoteo 3:16) Ang Griego nga tinaga nga ginbadbad sa Ingles nga “inspired of God” kag sa Hiligaynon ginbadbad nga “ginbugna sang Dios,” literal nga nagakahulugan sing “ginhuypan sang  Dios.” Buot silingon, naggamit ang Dios sing isa ka di-kitaon nga puersa agod ipaalinton sa tawhanon nga mga manunulat ang iya mensahe sa ila. Apang, sa kaso sang Napulo ka Sugo, si Jehova mismo ang nagsulat sang mga tinaga sa mga tapitapi nga bato. (Exodo 31:18) Kon kaisa naman, gindikta sang Dios ang iya mensahe sa iya tawhanon nga mga alagad. Ang Exodo 34:27 nagasiling: “Ang GINOO nagsiling kay Moises: ‘Isulat mo ining mga polong . . .’”

Sa iban pa gid nga mga higayon, ginhatagan sang Dios sing palanan-awon ang mga manunulat tuhoy sa luyag niya ipasulat sa ila. Amo kon ngaa, si Ezequiel nagsiling: “Nakakita ako sing mga palanan-awon sang Dios.” (Ezequiel 1:1) Sing kaanggid man, “si Daniel may damgo kag mga palanan-awon sa iya olo sa iya higdaan. Niyan ginsulat niya ang damgo.” (Daniel 7:1) Ang katapusan nga tulun-an sang Biblia, ang Bugna, ginpaalinton kay apostol Juan sa amo man sini nga paagi. Nagsulat si Juan: “Paagi sa balaan nga espiritu nagdangat ako sa adlaw sang Ginuo, kag nabatian ko sa akon likuran ang mabaskog nga tingog nga daw trumpeta, nga nagasiling: ‘Ang imo nakita isulat sa isa ka linukot.’”—Bugna 1:10, 11, NW.

Tawhanon nga Estilo

Bangod ang mensahe sang Biblia ginbugna sang Dios sa mga manunulat sini, indi buot silingon nga wala nila magamit ang ila kaugalingon nga estilo. Ang matuod, kinahanglan ini agod masulat ang mensahe sang Dios. Halimbawa, ang manunulat sang Manugwali nga tulun-an sang Biblia, nagsiling nga sia “nagtinguha sa pagpangita sing mga polong nga kalahamut-an, kag yadto nga napanulat sing matadlong nga mga polong sang kamatooran.” (Manugwali 12:10) Sa pagtipon sang iya maragtason nga rekord, mga 14 ka kuluhaan sing impormasyon ang gingamit ni Esdras, subong sang “listahan sa mga maragtas ni Hari David” kag “Tolon-an sang mga Hari sang Juda kag Israel.” (1 Cronica 27:24; 2 Cronica 16:11) Ang manunulat sang Ebanghelyo nga si Lucas ‘nag-usisa sing sibo sang lakat sang tanan nga butang kutub sa ginsuguran, kag ginsulat ini sing pasonod.’—Lucas 1:3.

Ang iban nga mga tulun-an sang Biblia nagahatag sing ideya tuhoy sa personalidad sang isa ka manunulat. Halimbawa, si Mateo Levi, nga isa ka manugsukot sing buhis antes mangin isa sa mga disipulo ni Jesus, partikular sa mga numero. Sia lamang nga manunulat sang Ebanghelyo ang nagsulat nga si Jesus ginluiban sa bili nga “katloan ka bilog nga pilak.” (Mateo 27:3; Marcos 2:14) Si Lucas nga isa ka doktor sibu nga nagrekord sing medikal nga mga detalye. Halimbawa, sang ginlaragway niya ang pila sa ginpang-ayo ni Jesus, gingamit niya ang mga ekspresyon subong sang “mabaskug nga hilanat” kag “nalipus sang aro.” (Lucas 4:38; 5:12; Colosas 4:14) Gani, masami nga gintugutan ni Jehova ang mga manunulat nga gamiton ang ila kaugalingon nga mga tinaga kag estilo sa pagpabutyag sang ila kaugalingon; apang, sa amo man nga tion, gintuytuyan niya ang ila panghunahuna agod nga ang ila sinulatan sibu kag nagpaalinton sang iya mensahe.—Hulubaton 16:9.

Ang Resulta

Indi bala makatilingala gid kon paano ang mga 40 ka manunulat gikan sa nanuhaytuhay nga kadutaan nga nagsulat sa sulod sang 1,600 ka tuig, nakahuman sing isa ka libro nga wala gid sing nagasumpakilay nga impormasyon kag nagaunod sing isa lamang ka matahom nga tema? (Tan-awa ang “Ano ang Kaundan Sang Biblia?” pahina 19.) Imposible nga matabo ini kon wala sila gintuytuyan sang isa ka Awtor.

Obligado bala si Jehova nga mga tawo ang pasulaton niya sang iya Pulong? Indi. Apang, nagapakita ini sang iya labaw nga kaalam. Sa pagkamatuod, ginapabutyag sang mga manunulat sang Biblia ang tanan nga sahi sang emosyon sang tawo, bisan gani ang ginatublag nga konsiensia sang isa ka mahinulsulon nga nakasala nga nagapakiluoy sa Dios nga patawaron sia subong sang ginhimo ni Hari David. Isa ini sa mga rason kon ngaa madamo sa bug-os nga kalibutan ang luyag magbasa sing Biblia.—Salmo 51:2-4, 13, 17, superskripsion.

Bisan pa mga tawo ang gingamit ni Jehova sa pagsulat, makasalig man kita sa ila sinulatan kaangay sang mga Cristiano sang nahauna nga siglo, nga nagbaton sa Balaan nga Kasulatan “indi subong sang polong sang mga tawo kondi nga sa pagkamatuud amo gid ini, ang polong sang Dios.”—1 Tesalonica 2:13.

NAMANGKOT KA BALA?

▪ Sin-o ang Awtor sang “bug-os nga kasulatan”?—2 Timoteo 3:16.

▪ Ano nga mga paagi ang gingamit ni Jehova nga Dios sa pagpaalinton sang iya mga panghunahuna?—Exodo 31:18; 34:27; Ezequiel 1:1; Daniel 7:1.

▪ Paano nadayag ang personalidad kag estilo sang manunulat sang Biblia sa ila ginpanulat?—Mateo 27:3; Lucas 4:38.