Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Baptisterio—Mahipos nga Testigo sa isa ka Nadula na nga Padugi

Baptisterio—Mahipos nga Testigo sa isa ka Nadula na nga Padugi

 Baptisterio—Mahipos nga Testigo sa isa ka Nadula na nga Padugi

SUNO SA MANUNULAT SANG MAGMATA! SA PRANSIA

“GINTUGMAWAN sa Katedral,” amo ang ulong-dinalan sang isa ka pamantalaan sa Pransia sang 2001. Apang, upod sa sini nga artikulo amo ang laragway sang isa ka bag-o nga kumbertido sa Katolisismo nga nagatindog sa isa ka daku nga pool nga may tubig tubtob sa tuhod kag ginabubuan sia sing tubig sa ulo sang isa ka Katoliko nga obispo. Ginapakita sini nga danyag, nga ginailog man sa madamo nga duog sa bug-os nga kalibutan, ang huyog sang Iglesia Katolika halin sang Ikaduha nga Konsilyo sang Batikano nga bawtismuhan ang bag-o nga mga kumbertido paagi sa isa ka sahi sang bawtismo nga wala ginatum-oy sa tubig ang bug-os nga lawas. Gani, ang mga pamangkot amo: Bangod ang kalabanan nga mga Katoliko ginbawtismuhan paagi sa pagwisik lamang sing tubig sa ila ulo sang lapsag pa sila, ano nga sahi sang bawtismo ang nagahisanto sa halimbawa nga ginhatag ni Juan Bautista kag sang mga apostoles ni Jesus? Paano dapat bawtismuhan ang mga Cristiano karon? Ang maragtas sang mga baptisterio (mga duog nga balawtismuhan) magabulig sa pagsabat sa sini nga mga pamangkot. *

Ang Ginsuguran kag ang Kahulugan sang Bawtismo

Sang primero gid, ang mga Cristiano ginabawtismuhan paagi sa pagtum-oy sang ila bug-os nga lawas sa tubig. Ginapakita ini sang rekord sa Biblia sang ginbawtismuhan ni Felipe ang isa ka Etiopianhon nga opisyal. Sang makilala na sini nga opisyal kon sin-o si Cristo kag nakakita sia sing tubig, nagsiling sia: “Ano ang nagapugong sa akon sa pagpatugmaw?” (Binuhatan 8:26-39, The Emphatic Diaglott) Ang Griego nga tinaga diri amo ang ba·ptiʹzo, buot silingon “pagtum-oy” ukon “pagtugmaw,” nga amo ang ginhalinan sang Iningles nga tinaga nga “baptize” ukon “pagbawtismo” sa Hiligaynon. Nagapatuhoy ini sa pagtugmaw sa bug-os nga lawas. Amo kon ngaa sa Biblia, ang bawtismo ginapaanggid sa paglubong. (Roma 6:4; Colosas 2:12) Talalupangdon nga gintawag sang pila ka Pranses nga mga manugbadbad sang Biblia (halimbawa, sanday Chouraqui kag Pernot) si Juan Bautista nga Juan nga Manugtugmaw.

Sa sulod sang una gid nga ginatos ka tuig sang Cristianismo, ang pagtugmaw ginahimo sa bisan diin nga duog nga may yara bastante nga tubig, subong sang mga suba, dagat, ukon pribado nga mga bathtub. Apang, samtang nagadamo ang mga kumbertido sa Cristianismo, gintukod ang mga baptisterio sa madamo nga duog sa Emperyo sang Roma, halin sa Dalmatia pakadto sa Palestina kag halin sa Gresya pakadto sa Egipto. Ang isa sa pinakadaan nga baptisterio nga nakutkutan amo ang nasapwan sa Siria, sa pangpang sang Suba Eufrates, kag ginpetsahan sang mga 230 C.E.

Sang opisyal nga ginkilala sang Emperyo sang Roma ang “Cristiano” nga pagtuluuhan sang ikap-at nga siglo C.E., minilyon ka tawo ang nangin “mga Cristiano” kag dapat sila bawtismuhan. Bangod sini, madamo nga baptisterio ang gintukod bisan diin. Sang ikan-um nga siglo, sa Roma lamang, mga 25 ka baptisterio ang gintukod, lakip ang isa sa basilica ni St. John Lateran. Sa Gaul, mahimo gid nga ang tagsa ka diosesis may ila kaugalingon nga baptisterio. Suno sa isa ka tiliman-an, mga 150 ini tanan. Mahimo nga mga ginatos pa ang gintukod sa mga uma malapit sa magagmay  nga mga simbahan, mga lulubngan, ukon mga monasteryo.

Mga Desinyo kag Kon Diin Ginkuha ang Tubig

Ang baptisterio sang una nga gintukod subong isa ka pinasahi kag napain nga edipisyo ukon naangot sa simbahan masami nga tipulon ang korte ukon may madamo nga kilid. Ginapakita sang mga pagkutkot nga gamay lamang ini nga mga tinukod (sa masami kubos sa 200 metros kuadrados) apang napunihan sing mga kolonada (dekorasyon nga mga haligi), marmol, kag matahom nga mga laragway sa dingding, nga kon kaisa nagalaragway sang mga danyag sa Biblia. Ang iban nga mga baptisterio subong sang makita sa Mariana, Corsica, may yara pa gani matahom nga atop-atop sa ibabaw sang tubig. Ang pool mismo nga may lainlain nga korte ginatawag man nga baptisterio. Ginapakita sang kasangkaron kag kadalumon sini nga ang mga baptisterio sang una gindesinyo para sa pagbawtismo sa daku na nga mga tawo. Masami nga hustuhan ang kadakuon sini agod makaigo ang duha ka tawo. Halimbawa, ang pool sa Lyon, sa nasidlangan sang sentral nga Pransia, may kasangkaron nga 3.25 metros. Madamo nga pool ang may hagdan—sa masami pito ka halintang—paubos sa tubig.

Ang isa ka butang nga ginabinagbinag gid sang mga desinyador amo kon diin kuhaon ang tubig. Madamo nga baptisterio ang gintukod malapit sa tuburan ukon sa mga kagulub-an sang mga paliguan nga may tubig halin sa mainit nga tuburan, subong sang makita sa Nice, sa nabagatnan nga Pransia. Masami nga ang tubig ginapaagi sa tubo kon pasudlan ukon pahubsan sing tubig ang pool. Sa iban nga mga duog, ang tubig-ulan nga ginpundo sa tangke amo ang ginasag-ub.

Ang St. John Baptistery sa Poitiers, sa nakatundan nga Pransia, nga gintukod sang mga 350 C.E. daw amo gid ang hitsura sang isa ka baptisterio sang mga Cristiano sang ikap-at nga siglo. Sa sulod sang isa ka rektanggulo nga kuarto, may isa ka daku nga pool nga may walo ka kiliran kag tatlo sing halintang nga hagdan. Ang kadalumon sang pool 1.41 metros kag 2.15 metros ang kasangkaron sa pinakamalapad nga bahin sini. Naangot ini sa isa ka daku nga tubo nga amo ang nagadala sing tubig sa siudad halin sa malapit nga tuburan.

Pagtum-oy Bala Ukon Pagbubo Lamang sa Ulo?

Bug-os lawas bala nga pagbawtismo ang padugi sa sini nga mga baptisterio? Indi ang sabat sang pila ka Katoliko nga mga istoryador, kay siling nila, ang pagbubo lamang sing tubig sa ulo ginsambit nga amo ang posible nga paagi sang pagbawtismo sang maaga nga bahin sang maragtas sang Iglesia Katolika. Nagsiling man sila nga ang kadalumon sang madamo nga pool tubtob lamang sa isa ka metro, gani kulang ini agod matum-oy sing bug-os ang isa ka daku na nga tawo. Ang insiklopedia sang mga Katoliko nagasiling nga sa Poitiers “sarang matungtong sang manugbawtismo [pari] ang iya tiil sa ikatlo nga halintang nga indi ini mabasa.”

Apang, ang mga laragway sang pagbawtismo nga gindrowing sang mga pintor tubtob sang ika-12 nga siglo nagapakita nga ang pagtum-oy sa bug-os nga lawas sang kandidato sa bawtismo amo  ang kinaandan nga padugi sadto, kay ginapakita sini nga ang tubig tagadughan ukon tagaliog pa gani sang kandidato antes sang bawtismo. (Tan-awa ang mga laragway sa ibabaw.) Posible bala nga matum-oy sing bug-os ang lawas sang isa ka tawo nga kasarangan lang ang kadakuon kon ang tubig tagahawak niya? Nagsiling ang isa ka libro nga mahimo nga ginsupunan anay ang guluwaan sang tubig tubtob matum-oy ang bug-os nga lawas sang nagaluhod ukon nagasikuko nga kandidato sa bawtismo. * Si Pierre Jounel, propesor sa Katoliko nga liturhiya sa Paris nagkomento: Ang kandidato “nagtindog sa tagahawak nga tubig. Gin-uyatan sang pari ukon sang deakono ang ulo sang kandidato sa bawtismo kag ginpaduko sia sa tubig tubtob matum-oy ang iya bug-os nga lawas.”

Amat-amat nga Ginpagamayan ang mga Baptisterio

Sang ulihi, ang simple lamang nga seremonya sang bawtismo sang panahon sang mga apostol nangin isa ka komplikado nga ritwal, nga may pinasahi nga mga panapton kag mga kumpas, mga pangamuyo sa pagtabog sa demonyo, pagbendita, mga pangadi, kag paghaplas sing lana. Ang sahi sang bawtismo nga wala ginatum-oy ang bug-os nga lawas padayon gihapon nga ginhimo sa iban nga mga duog. Ginpagamayan ang mga baptisterio, ang iban sini katunga na lang sang orihinal nga kasangkaron kag kadalumon sini ukon mas gamay pa gani. Halimbawa, sa Cazères, sa nabagatnan nga Pransia, ang orihinal nga 1.13 metros kadalom nga pool ginhimo na lang nga 0.48 metro kadalom sang ikan-um nga siglo. Sang ulihi, sang mga ika-12 nga siglo, ang sahi sang bawtismo nga wala ginatum-oy ang bug-os nga lawas, gin-islan sang Romano nga Katolisismo sing pagwisik lamang sing tubig sa ulo. Suno sa Pranses nga propesor nga si Pierre Chaunu, ginhimo ini bangod “nangin kinaandan na ang pagbawtismo sa bata sa mga pungsod nga indi nagakaigo ang tiempo, kay indi puede itum-oy ang isa ka bag-o mabun-ag nga lapsag sa matugnaw nga tubig.”

Ini nga mga pagbag-o nagdul-ong sa pagpatindog sing gamay pa gid nga mga pasilidad para sa bawtismo. Sa iya pagtuon sa maragtas sang pagbawtismo, ang istoryador nga si Frédéric Buhler nagsiling: “Ginapakita sang arkeolohiya, sang nasulat nga mga dokumento, kag sang mga laragway kag mga iskultura nga ang pagtum-oy sa bug-os nga lawas sang tawo sa sulod sang una nga mga siglo sang Cristiano nga dag-on gin-islan sang pagwisik lamang sing tubig sa mga lapsag, apang antes sini, may mga tion nga kon bata gani, ginatum-oy ang iya bug-os nga lawas sa tubig apang kon daku na nga tawo, indi bug-os nga lawas ang ginatum-oy.”

Daw nagapopular na karon ang sahi sang pagbawtismo nga wala ginatum-oy ang bug-os nga lawas, kag mas dalagku karon nga mga baptisterio ang ginatukod. Nahisanto sa gintawag ni Buhler nga kahidlaw sa sahi sang bawtismo nga ginatum-oy ang bug-os nga lawas, ginarekomendar gid karon sang liturhiya sang Iglesia Katolika, ang bawtismo nga ginatum-oy sa tubig ang bug-os nga lawas. Talalupangdon nga halin sang una pa, ginapakita sang Biblia nga ang nagakaigo nga paagi sang bawtismo para sa mga Cristiano amo ang pagtum-oy sang bug-os nga lawas sa tubig.

[Mga nota]

^ par. 3 Ang termino nga “baptisterio” masami nga nagapatuhoy sa isa ka simbahan ukon sa isa ka bahin sang simbahan, diin ginahimo ang mga seremonya para sa bawtismo.

^ par. 14 Madamo nga mga Saksi ni Jehova sa karon ang ginbawtismuhan paagi sa pagtum-oy sang ila bug-os nga lawas sa gamay nga mga swimming pool ukon bisan gani sa mga bathtub.

[Retrato sa pahina 13]

Ang St. John Baptistery sa Poitiers, Pransia

[Retrato sa pahina 13]

Pagtukod liwat sa baptisterio nga ginpatindog sa Mariana sang ikalima nga siglo, sa Corsica

[Credit Line]

© J.-B. Héron pour “Le Monde de la Bible”/Restitution: J. Guyon and J.-F. Reynaud, after G. Moracchini-Mazel

[Mga retrato sa pahina 14]

MGA LARAGWAY SANG GINBAWTISMUHAN SI CRISTO

Ang tubig sa Suba Jordan tubtob sa dughan ni Jesus, kag gindalhan sia sang mga anghel sing tualya agod pamalhon ang iya lawas, ikasiam nga siglo

[Credit Line]

Cristal de roche carolingien-Le baptême du Christ © Musée des Antiquités, Rouen, France/Yohann Deslandes

Si Jesus sa Suba Jordan, kag tagaliog niya ang tubig sini. Sa wala, ang duha ka anghel nagauyat sing tualya, nga handa agod pamalhon ang iya lawas, ika-12 nga siglo

[Credit Line]

© Musée d’Unterlinden-F 68000 COLMAR/Photo O. Zimmermann