Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Arthritis—Ang Makapainutil nga Balatian

Arthritis—Ang Makapainutil nga Balatian

 Arthritis—Ang Makapainutil nga Balatian

“INDI MO MAHANDURAW ANG KASAKIT TUBTOB MAEKSPERIENSIAHAN MO INI. SA BANTA KO, ANG LAMANG NGA PAAGI AGOD MAUMPAWAN AKO, AMO ANG MAPATAY AKO.”​—⁠SETSUKO, JAPAN.

“BANGOD 16 ANYOS AKO SANG MAGBALATIAN AKO SINI, GINABATYAG KO NGA GINKAWAT SINI NGA BALATIAN ANG AKON PAGKAPAMATAN-ON.”​—⁠DARREN, GRAN BRITANYA.

“NAWASI KO ANG DUHA KA TUIG SANG AKON KABUHI BANGOD NAGPARUMATAY LAMANG AKO SA HIGDAAN.”​—⁠KATIA, ITALYA.

“SANG MAGSUGOD SA PAGNGUTNGOT ANG AKON MGA LUTALUTAHAN, WALA NA MADULA SA AKON KABUHI ANG PAGNGUTNGOT.”​—⁠JOYCE, BAGATNAN NGA APRIKA.

AMO ini ang ginayamo sang mga biktima sang balatian nga ginatawag arthritis. Bangod sang arthritis, minilyon ang nagapadoktor kada tuig agod makatigayon sing paumpaw gikan sa pagngutngot, masakit nga paghulaghulag, kag paglubag sang mga bahin sang lawas nga mahimo matuga sini.

Sa Estados Unidos lamang, kapin sa 42 milyones ka tawo ang may arthritis, sa amo 1 sa kada 6 ka biktima sini ang ginahimo nga inutil. Sa kamatuoran, ang arthritis amo ang panguna nga ginabangdan sang pagkainutil sa sini nga pungsod. Ang epekto sa ekonomiya sini nga balatian “daw sarang mapaanggid sa haganhagan nga pagpamigado,” siling sang National Centers for Disease Control and Prevention, kay kapin sa 64 bilyones dolyares ang ginagasto sang mga Amerikano kada tuig sa pagpabulong kag sa nabuhin nga produksion. Suno sa World Health Organization, ang mga surbe sa imol nga mga pungsod, subong sang Brazil, Chile, China, India, Indonesia, Malaysia, Mexico, Pakistan, Pilipinas, kag Thailand, nagpakita nga ang problema bangod sa arthritis ukon iban pa rayumatiko nga mga balatian sa sini nga mga pungsod halos “pareho lamang sa industriyalisado nga kalibutan.”

Ang pagpati nga ang arthritis isa ka balatian sang mga tigulang lamang indi  matuod. Matuod, ini nga balatian dugang nga nagalala samtang nagatigulang ang mga tawo. Apang ang isa sang labing kinaandan nga mga porma, ang rheumatoid arthritis, kinaandan nga nagaapektar sa mga tawo nga nagaedad sa ulot sang 25 kag 50 anyos. Sa Estados Unidos, halos 3 sa kada 5 ka tawo nga may arthritis ang lamhad pa sa 65 anyos. Sa Gran Britanya man, sa 8 milyones nga biktima, 1.2 ka milyon ang lamhad pa sa 45 anyos. Kapin sa 14,500 ang kabataan.

Kada tuig, ang kadamuon sang ginaarthritis madasig nga nagadugang. Sa Canada, sa sulod sang masunod nga dekada, ginabanta nga ang kadamuon sang mga tawo nga may arthritis madugangan sing isa ka milyon. Bisan pa mas madamo ang may arthritis sa Europa sangsa Aprika kag Asia, nagadamo man ini karon sa sining ulihi nasambit nga mga kontinente. Sa amo, ang daku nga pagdugang sang arthritis nagtiklod sa World Health Organization nga ideklarar ang 2000-2010 subong ang Dekada Sang mga Tul-an kag mga Lutalutahan. Sa sulod sini nga tion magabuligay ang mga doktor kag mga propesyonal sa pag-atipan sa lawas sa bilog nga kalibutan agod mapauswag ang kalidad sang kabuhi sang mga tawo nga may balatian nga nagaapektar sa mga maskulo kag mga tul-an subong sang arthritis.

Ano ang nahibaluan nahanungod sining masakit nga balatian? Sin-o ang mahimo nga magamasakit sini? Paano malandas sang mga may arthritis ang makapainutil nga mga epekto sini? May bulong bala nga matukiban sa palaabuton? Binagbinagon sang amon masunod nga mga artikulo ini nga mga hulusayon.

[Picture Credit Line sa pahina 3]

X ray: Gingamit bangod sa mainayuhon nga pahanugot sang Arthritis Research Campaign, United Kingdom (www.arc.org.uk)