Magdiretso sa kaundan

Magdiretso sa listahan sang kaundan

Pagbantay Sa Kalibutan

Pagbantay Sa Kalibutan

 Pagbantay sa Kalibutan

Mga Kabataan kag Makapakibot nga Musika

Ang kabataan nga nagapangidaron sing pito ukon walo ka tuig nagapamati na sing mga musika nga binastos, napatuhoy sa sekso, kag masingki, report sang Chicago Tribune. “Sang una, ang mga bata nga nagaeskwela halin sa kindergarten tubtob sa elementarya may ila kaugalingon nga ‘musika sang mga bata,’” apang “ang mga bata karon sa elementarya mahimo nga nagapamati man sa mga estasyon nga ginapamatian sang ila mga ginikanan ukon sang ila mga magulang nga mga tin-edyer.” Kag bisan pa ginapatuman sa mga recording company sa Estados Unidos nga butangan sing nagapaandam nga mga etiketa ang mga compact disc nga may masingki kag malaw-ay nga mga liriko agod indi ini matigayon sang mga bata, ini nga mga musika madali mapamatian sa mga balaligyaan sang mga recording. Si Diane Levin, isa ka espesyalista sa kultura sang kalingawan kag sa mga bata sa Wheelock College sa Boston, nagpaandam: “Labi pa gid kita nga nagakabalan samtang nagalain pa gid ang mga kahimtangan.”

“Saint” Columbus?

“Ginapilit ang Batikano nga himuon nga isa ka santo si Christopher Columbus,” report sang The Times sa London. Ang mga iskolar nga nagausisa sang mga talaguan sang mga dokumento sang Batikano nagsiling nga, indi sanday King Ferdinand kag Queen Isabella sang Espanya ang naggasto sa pagpanakayon ni Columbus, kundi si Papa Innocent VIII nga nagpadala sa iya sa isa ka tago nga misyon agod suportahan ang mga Krusada kag agod “mangumbertir para sa Cristianismo.” Ang bahin sang sulat ni Papa Pius IX sang 1851 nagasiling: “Mapat-od gid nga ginsunod ni Columbus ang iya maayo gid nga plano sa sugo kag sa bulig sini nga papa.” Ang masunod nga papa, nga si Leo XIII, naglaragway kay Columbus subong “isa ka tawo nga malapit sa Simbahan.” Apang, sang magbalik si Columbus sa Espanya sang 1493, ang kinamatarong sa iya mga natukiban pormal nga ginhatag sa hari sang Espanya sang Espanyol nga si Papa Alexander VI, nga amo ang nagbulos kay Innocent VIII.

Paglikaw sa Utang

Ang isa ka grupo sang mga nagaamlig sa mga konsumidor sa United Kingdom “naglansar sing daku nga kampanya nga, Indi pagtuguti ang imo pagpangutang nga malubong ka sa utang, agod paandaman ang mga tawo batok sa katalagman sang sobra nga kautangan,” report sang Newstream.com. Suno sa Office of Fair Trading (OFT), ang consumer credit sa UK hinali nga nagtaas sa kapin sa 60 porsiento sang nagligad nga apat ka tuig. Dugang pa, ang promedyo nga tawo karon may mga $3,700 nga utang nga wala sing seguro. Ginapanugda sang OFT nga himuon mo ang masunod antes ka magpangutang: “Pamangkuta ang imo kaugalingon sing bunayag kon masarangan mo ini.” Ikaduha, magpangusisa anay agod makabarato. Pinakabarato ang ginapangita sang madamo nga tawo kon nagapamalaklon sila, apang kon mangutang gani sila, kontento na sila bisan ano man ka daku ang ipasaka sang isa ka manugpautang. Ipaanggid ang tuigan nga mga saka sang mga bangko ukon sang mga kompanya sang mga credit card agod makakita sang manubo gawa nga saka. Kag ikatlo, kon magdaku na ang imo utang, mangayo sing bulig.

Mapahituon nga Pag-recycle

Paagi sa paggamit sa ginpanghaboy na nga mga plastik nga botelya, ang isa ka grupo sang mga mangunguma naghimo sing walo ka kilometro nga alagyan sang tubig malapit sa Trujillo, sa naaminhan nga Peru. Suno sa pamantalaan nga El Comercio sa Lima, nakatigayon ang 81 ka mangunguma sing lamgod nga duta kag nakakita sing tuburan sang tubig, apang indi nila masarangan magbakal sing tubo nga kinahanglan agod maglab-ot ang tubig sa ila duta. Agod malubad ang problema, nagpanugda ang isa sang mga mangunguma sing isa pa ka paagi. Nagbakal sila sing ginpanghaboy na nga mga plastik nga botelya kag sa sulod sang 14 ka adlaw ginpang-utod nila ang mga punta sini kag ginpangtabid ang 39,000 sini agod mangin isa ka malaba nga tubo. Ini nga alagyan sang tubig mangin temporaryo nga halinan sang tubig samtang wala pa sing bubon nga makutkot.

Ang mga Kiring Makatuon kag Makadumdom

“Indi lamang makatuon ang mga lapsag samtang ginabusong, kundi may 10 minutos kag 24 oras man sila nga pagdumdom,” report sang Reuters news service. Ang Olandes nga mga manugpanalawsaw sa University Hospital sa Maastricht naggamit sing mga vibration kag acoustics (tunog) agod pahulagon ang “25 ka kiring nga ginabusong sing 37 tubtob 40 ka semana” kag “ginpanilagan ang ila reaksion paagi sa ultrasound scanner.” Pagkatapos sang una nga mga pagtilaw, ginsulit ang pagpahulag kada 10 minutos kag kada 24 oras. “Kon maghulag ang butkon ukon batiis sang lapsag sa isa ka segundo sang pagpahulag, ginkabig ini subong isa ka positibo nga reaksion,” siling sang Reuters, apang “kon ang lapsag wala sing reaksion pagkatapos sang apat ka sunodsunod nga pagpahulag, ginpakita sini nga nakilala na sang lapsag ang pagpahulag.” Natukiban sang mga sientipiko nga sang ginsulitsulit ang mga pagtilaw, ang mga kiring naanad na sa sini kag wala na sing reaksion, nga nagapakita nga nadumduman nila ang pagpahulag.