Accessibility setting

De ogbè dopo

Yì hosọ flinflin lẹ ji

Yì todowhinnu hosọ lẹ tọn ji

Yì hosọ lẹ ji

Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ

Gungbe

ATỌ̀HỌ̀-NUHIHỌ́ LỌ TỌN (ZINJẸGBONU OPLỌN TỌN) JANVIER 2014

Sẹ̀n Jehovah Whenuena Azán Awufiẹsa Tọn lẹ Ma Ko Wá

Sẹ̀n Jehovah Whenuena Azán Awufiẹsa Tọn lẹ Ma Ko Wá

“Flin Mẹdatọ towe.”—YẸWH. 12:1.

1, 2. (a) Ayinamẹ tẹwẹ Sọlomọni na jọja lẹ to gbọdo glọ? (b) Naegbọn ayinamẹ Sọlomọni tọn sọ yọ́n-na-yizan na Klistiani he ko tindo owhe 50 linlán lẹ?

AHỌLU SỌLOMỌNI wlan hogbe ehelẹ to gbọdo glọ na jọja lẹ dọmọ: “Flin Mẹdatọ towe to azán ovu whenu towe tọn, whenuena [azán awufiẹsa tọn lẹ] ma ko wá.” Etẹwẹ “azán awufiẹsa tọn lẹ” nọtena? Sọlomọni yí hogbe milomilo lẹ zan nado basi zẹẹmẹ ninọmẹ awufiẹsa tọn he nọ zọnpọ hẹ yọnhowhe tọn—yèdọ alọ he to whinwhàn, agún he ma ló, ayọ̀npọ́n he ma tindo adú, nukun he ma to numọ ganji, otó he ma to ohó sè ganji, owhà, gọna tọ́tọ́ zinzọ̀n. Mẹdepope ma dona nọtepọn ojlẹ ehe to gbẹzan etọn mẹ whẹpo do jẹ Jehovah sẹ̀n ji.—Hia Yẹwhehodọtọ 12:1-5.

2 Klistiani susu he ko tindo owhe 50 linlán gbẹ́ nọ pò to jogún-jogún. Yé sọgan ko tindo owhà to ota jẹ obá de mẹ, ṣigba yé sọgan gbẹ́ pò to jogún-jogún to vogbingbọn mẹ na nuhe Sọlomọni basi zẹẹmẹ etọn. Be Klistiani ehelẹ he ko tindo mẹhowhe sọgan hodo ayinamẹ gbọdo he yin nina jọja lẹ dọ, “Flin Mẹdatọ towe” ya? Etẹwẹ ayinamẹ enẹ zẹẹmẹdo?

3. Etẹwẹ Mẹdatọ Daho mítọn finflin nọ biọ?

 3 Eyin mí tlẹ ko to Jehovah sẹ̀n sọn owhe susu die, e na yọ́n nado nọ yiagbọji to whedelẹnu nado nọ lẹnnupọndo lehe Mẹdatọ mítọn klo do sọ ji po pinpẹn-nutọn-yinyọnẹn po. Be ogbẹ̀ ma jiawu ya? Aliho he mẹ nulẹ yin didá te jiawu sọmọ bọ gbẹtọvi lẹ ma sọgan mọnukunnujẹ yé mẹ to gigọ́ mẹ. Awuwledainanu Jehovah tọn lẹ sù sọmọ bọ dotẹnmẹ hundote susu lẹ wẹ mí tindo nado duvivi ogbẹ̀ tọn. To whenue mí lẹnnupọndo nudida Jehovah tọn lẹ ji, mí nọ yọ́n pinpẹn owanyi, nuyọnẹn po huhlọn etọn po tọn dogọ. (Ps. 143:5) Ṣigba, nado flin Mẹdatọ Daho mítọn sọ biọ dọ mí ni nọ lẹnnupọndo nubiọtomẹsi etọn lẹ ji. To ojlẹ ayihamẹlinlẹnpọn tọn mọnkọtọn lẹ mẹ, ayihaawe ma tin dọ mí nọ yidogọna gbemima mítọn nado do pinpẹn-nutọn-yinyọnẹn mítọn hia Mẹdatọ mítọn gbọn nuhe go mí pé lẹpo wiwà nado sẹ̀n ẹn to gigọ́ mẹ dali dile mí na togbẹ̀ dẹnsọ.—Yẹwh. 12:13.

DOTẸNMẸ HUNDOTE VONỌTAUN LẸ TO MẸHOWHE MẸ

4. Kanbiọ tẹwẹ Klistiani he ko tindo numimọ susu lẹ sọgan kanse yede, podọ etẹwutu?

4 Eyin hiẹ ko whẹ́n mẹho bo tindo numimọ gbẹ̀mẹ tọn susu, kanbiọ titengbe de die he hiẹ sọgan kanse dewe, ‘Etẹwẹ n’na yí gbẹzan ṣie do wà todin he n’gbẹ́ pò to jogún-jogún jẹ obá de mẹ?’ Taidi Klistiani numimọnọ de, hiẹ tindo dotẹnmẹ hundote delẹ he mẹdevo lẹ ma tindo. Hiẹ sọgan má nuhe a ko plọn sọn Jehovah dè lẹ hẹ jọja lẹ. Hiẹ sọgan nọ hẹn mẹdevo lẹ lodo gbọn numimọ he a ko duvivi etọn to sinsẹ̀nzọn Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹ mimá hẹ yé dali. Ahọlu Davidi hodẹ̀ nado mọ dotẹnmẹ hundote mọnkọtọn lẹ to whenuena e dọmọ: “Jiwheyẹwhe E, hiẹ wẹ plọn mi sọn ovu whenu ṣie. . . . Dinvie ga whenuena yẹn zun yọnhonọ bosọ wú owhà, Jiwheyẹwhe E, a gbẹ́ mi blo; kaka yẹn nado yí huhlọn towe hia whẹndo he ja, hlọnhlọn towe hlan yé he ja to godo lẹpo.”—Ps. 71:17, 18.

5. Nawẹ Klistiani he ko tindo mẹhowhe lẹ sọgan nọ má nuhe yé ko plọn lẹ hẹ mẹdevo lẹ gbọn?

5 Nawẹ hiẹ sọgan nọ má nuyọnẹn he a ko bẹpli na owhe susu hẹ mẹdevo lẹ gbọn? Be hiẹ sọgan nọ basi oylọna devizọnwatọ Jiwheyẹwhe tọn he yin jọja lẹ wá owhé towe gbè nado nọ jlọ yé dote to ayidedai whenu ya? Be a sọgan nọ biọ to yé si nado tọ́n hẹ we yì kunnudegbe bo do ayajẹ he a nọ mọ to sinsẹ̀nzọn Jehovah tọn mẹ hia yé ya? To hohowhenu, Elihu dọmọ: “Azán lẹ do dọho, podọ susu owhe lẹ tọn do plọn nuyọnẹn omẹ.” (Job 32:7) Apọsteli Paulu dotuhomẹna mẹmẹyọnnu numimọnọ lẹ nado nọ na tuli mẹdevo lẹ to ohó po walọ po mẹ. E wlan dọmọ: “Gbọ yọnnu mẹhomẹ lẹ ni . . . yin mẹplọntọ onú dagbe tọn lẹ.”—Titu 2:3.

LẸNNUPỌNDO NUGOPIPE HE A TINDO NADO GỌALỌNA MẸDEVO LẸ JI

6. Naegbọn Klistiani he ko tindo numimọ susu lẹ ma dona nọ yí nukunpẹvi do pọ́n nugopipe yetọn?

6 Eyin Klistiani numimọnọ de wẹ hiẹ yin, be a tindo nugopipe titengbe de. Pọ́n nukunnumọjẹnumẹ he a tindo todin, ehe a ma ko tindo to owhe 30 kavi 40 die. Hiẹ sọgan yí nunọwhinnusẹ́n Biblu tọn lẹ do yizan mẹ to gbẹ̀mẹ po azọ́nyinyọnẹn po. Ayihaawe ma tin dọ hiẹ sọ tindo nugopipe lọ nado jẹ ahun mẹdevo lẹ tọn mẹ po nugbo Biblu tọn lẹ po. Eyin mẹho agun tọn de wẹ a yin, a yọ́n lehe yè nọ gọalọna mẹmẹsunnu he ṣì afọ ze lẹ do. (Gal. 6:1) Vlavo hiẹ ko plọn nado nọ deanana nuwiwa agun tọn lẹ, azọ́n voovo he gando plidopọ go lẹ kavi Plitẹnhọ Ahọluduta tọn gbigbá. Hiẹ sọgan yọ́n lehe yè nọ na tuli doto lẹ nado yí nukunpedomẹgo dotowhé tọn he ma bẹ ohùn hẹn lẹ zan do. Eyin hiẹ tlẹ ṣẹṣẹ mọ nugbo wẹ, a tindo numimọ he họakuẹ de to gbẹ̀mẹ. Di apajlẹ, eyin a ko plọn ovi lẹ whẹ́n, a na ko tindo nuyọnẹn susu he sọgan gọalọ to adà ehe mẹ. Asisa tulinamẹ tọn titengbe de wẹ Klistiani he ko tindo mẹhowhe lẹ yin na omẹ Jehovah tọn lẹ, na yé sọgan plọnnu mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu lẹ po, deanana yé bosọ hẹn yé lodo wutu.—Hia Job 12:12.

7. Azọ́nplọnmẹ họakuẹ tẹwẹ Klistiani he ko tindo mẹhowhe lẹ sọgan na jọja lẹ?

 7 Nawẹ hiẹ sọgan yí nugopipe towe zan to gigọ́ mẹ gbọn? Vlavo hiẹ sọgan do lehe yè nọ bẹ plọnmẹ Biblu lẹ jẹeji bo nọ deanana yé do hia jọja lẹ. Eyin mẹmẹyọnnu de wẹ hiẹ yin, be hiẹ sọgan dohia vinọ jọja lẹ lehe yé sọgan zindonukọn to nuwiwa gbigbọmẹ tọn lẹ mẹ do dile yé to nukunpedo ovi pẹvi lẹ go ya? Eyin mẹmẹsunnu de wẹ hiẹ yin, be hiẹ sọgan plọn mẹmẹsunnu jọja lẹ nado nọ na hodidọ po zohunhun po podọ nado yin wẹndagbe-jlatọ kọdetọn dagbenọ ya? Be hiẹ sọgan dohia yé lehe a nọ dla mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mẹhomẹ lẹ po pọ́n do nado na tuli yé to gbigbọ-liho ya? Eyin hiẹ ma tlẹ sọ tindo huhlọn di dai tọn ba, hiẹ tindo dotẹnmẹ hundote jiawu lẹ nado plọnazọ́n jọja lẹ. Ohó Jiwheyẹwhe tọn dọmọ: “Gigo dẹpẹ lẹ tọn wẹ huhlọn yetọn: aṣọ́ yọnhonọ lẹ tọn wẹ owhà.”—Howh. 20:29.

SINSẸ̀N TO FIE NUHUDO SÙ TE

8. Etẹwẹ apọsteli Paulu wà to whenue e ko tindo mẹhowhe?

8 Apọsteli Paulu yí nugopipe etọn lẹpo zan nado sẹ̀n Jiwheyẹwhe to whenue e tindo mẹhowhe. To ojlẹ he mẹ e yin tuntundote sọn gànpamẹ to Lomu to nudi owhe 61 W.M., e ko doakọnna whlepọn sinsinyẹn lẹ na owhe susu to sinsẹ̀nzọn mẹdehlan tọn mẹ, podọ e sọgan ko basi dide nado gbọṣi Lomu nado vò bo dọyẹwheho. (2 Kọl. 11:23-27) Ayihaawe ma tin dọ eyin e ko wàmọ wẹ, mẹmẹsunnu he tin to tòdaho enẹ mẹ lẹ na ko yọ́n pinpẹn godonọnamẹ etọn tọn. Ṣigba, Paulu mọdọ nuhudo sù to otò devo lẹ mẹ hugan. To pọmẹ hẹ Timoti po Titu po, e gọ̀ azọ́n mẹdehlan tọn etọn bẹ, bo zingbejizọnlin yì Efesu, enẹgodo yì Klete, podọ vlavo yì Makedonia. (1 Tim. 1:3; Titu 1:5) E do ojlo hia nado yì Ẹspaini, amọ́ mí ma yọnẹn eyin e wàmọ.—Lom. 15:24, 28.

9. Whetẹnu wẹ Pita na ko sẹtẹn nado yì sẹ̀n to fie nuhudo sù te? (Pọ́n yẹdide he tin to bẹjẹeji hosọ ehe tọn.)

9 Apọsteli Pita sọgan ko tindo owhe 50 linlán to whenue e sẹtẹn yì fie nuhudo sù te. Etẹwutu mí do dọ mọ? Eyin owhe dopolọ wẹ e tindo hẹ Jesu kavi vlavo hú mẹho e vude, e na ko tindo nudi owhe 50 to whenue e pli hẹ apọsteli he pò lẹ to Jelusalẹm to owhe 49 W.M. (Owalọ 15:7) Ojlẹ vude to opli enẹ godo, Pita sẹtẹn yì Babilọni, podọ e họnwun dọ e wàmọ nado dọyẹwheho na Ju susu he tin to lẹdo enẹ mẹ lẹ. (Gal. 2:9) Finẹ wẹ e te to whenue e wlan wekanhlanmẹ gbọdo etọn tintan, to nudi owhe 62 W.M. (1 Pita 5:13) Tẹnsisẹ yì otò devo mẹ sọgan yin avùnnukundiọsọmẹnu de, ṣigba Pita ma dike mẹhowhe ni glọnalina ẹn nado mọ ayajẹ he Jehovah sinsẹ̀n to gigọ́ mẹ nọ hẹnwa.

10, 11. Dọ numimọ de gando mẹhe tindo mẹhowhe bo sẹtẹn yì fie nuhudo sù te de go.

10 To egbehe, Klistiani susu he ko tindo owhe 50 linlán nọ mọdọ ninọmẹ yetọn lẹ ko diọ podọ dotẹnmẹ yọyọ lẹ ko hundote na yé nado sẹ̀n Jehovah. Mẹdelẹ ko sẹtẹn yì fie nuhudo sù te. Di apajlẹ, Robert wlan dọmọ: “To whenue yẹn po asi ṣie po tindo nudi owhe 55, mí wá doayi e go dọ dotẹnmẹ yọyọ delẹ hundote na mí. Visunnu dopo gee he mí tindo ko jẹ ede si, mẹjitọ yọnhonọ de masọ pò to kọ̀ji na mí ba, podọ mí mọ ogú pẹẹde yí. N’mọdọ eyin mí sà owhé mítọn, akuẹ lọ na pé nado sú ahọ́ he to okọ̀ na mí podọ nado penukundo míde go kaka n’nado jẹ akuẹ gbọjẹ whenu gaa tọn ṣie yí ji. Mí sè dọ to otò Bolivie tọn mẹ, sọha mẹhe to alọkẹyi plọnmẹ Biblu lẹ tọn yiaga podọ nulẹ ma vẹahi to dọ́n. Enẹwutu, mí basi dide nado sẹtẹn yì finẹ. Adàdidiọ sọgbe hẹ ninọmẹ yọyọ mítọn ma bọawu. Nulẹpo wẹ gbọnvo na nuhe mí ko jẹakọ hẹ to Agewaji Amelika tọn. Ṣigba, vivẹnudido mítọn lẹ tindo kọdetọn dagbe taun.”

11 Robert yidogọ dọmọ: “Todin, gbẹzan mítọn lẹpo wẹ mí nọ yizan na nuwiwa agun tọn lẹ. Mẹdelẹ yí baptẹm to mẹhe mí plọn Biblu hẹ lẹ mẹ. Mí plọnnu hẹ whẹndo wamọnọ de he nọ nọ̀ gbétatò he dẹn do mí na kilomẹtlu susu de mẹ. Podọ to osẹ dopodopo mẹ, gbejizọnlin he hagbẹ whẹndo enẹ tọn lẹ nọ basi wá opli lẹ to tòhomẹ ma bọawu. Mì yí nukun homẹ tọn  do pọ́n ayajẹ mítọn to whenue mí mọ nukọnyiyi whẹndo enẹ tọn bọ visunnu yetọn tintan tlẹ bẹ sinsẹ̀nzọn gbehosọnalitọ tọn jẹeji!”

NUHUDO TIN TO AIGBA-DENAMẸ JONỌGBÈ TỌN LẸ JI

12, 13. Dọ numimọ Klistiani de tọn he yí dotẹnmẹ hundote yọyọ lẹ zan nado sẹ̀n Jehovah to gbọjẹ whenu gaa tọn yíyí godo.

12 Agun po kándo jonọgbè tọn lẹ po sọgan mọaleyi taun sọn apajlẹ mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu he ko tindo mẹhowhe lẹ po tọn mẹ. Humọ, azọ́nwiwa to aigba-denamẹ mọnkọtọn lẹ ji nọ hẹn ayajẹ wá taun. Di apajlẹ, Brian wlan dọmọ: “Alọnu yẹn po asi ṣie po tọn wá vò taun to whenue n’tindo owhe 65, yèdọ owhe he yè nọ tindo bo nọ yí gbọjẹ whenu gaa tọn to Grande-Bretagne. Ovi mítọn lẹ ko jẹ yede si, podọ e nọ vẹawu nado mọ jlodotọ he mí sọgan plọn Biblu hẹ lẹ. To gbèdopo, n’dukosọ hẹ jọja Chine-nu de he to dodinnanu basi to wehọmẹ alavọ tọn lẹdo lọ tọn. E kẹalọyi oylọ he n’basi na ẹn nado wá opli mítọn bọ n’jẹ Biblu plọn hẹ ẹ ji. To osẹ vude godo, e jẹ azọ́nwatọgbẹ́ etọn Chine-nu de hẹnwa ji. Osẹ awe godo, e plan mẹdevo wá, podọ enẹgodo e sọ plan omẹ ẹnẹtọ devo wá.

13 “To whenue Chine-nu atọ́ntọ biọ nado plọn Biblu, n’dọna dee dọ, ‘E ma yin na n’tindo owhe 65 wẹ zọ́n bọ n’na yí gbọjẹ to sinsẹ̀nzọn Jehovah tọn mẹ.’ Enẹwutu, n’kanse asi ṣie he n’hú mẹho na owhe awe eyin e na jlo nado plọn Chine-gbè. Mí yí tito-to-whinnu yidokanji ogbè pinplọn tọn de zan. Enẹ ko yì owhe ao todin. Yẹwhehodidọ to aigba-denamẹ jonọgbè tọn ji ko hẹn mí tindo numọtolanmẹ lọ dọ mí gbẹ́ pò to jọja. Kakajẹ din, mí ko plọn Biblu hẹ Chine-nu 112! Podọ, suhugan yetọn wẹ wá opli lẹ. Todin, yọnnu dopo to yé mẹ to sinsẹ̀n hẹ mí taidi gbehosọnalitọ.”

Mẹhowhe sọgan nọma glọnalina we nado gbloada na lizọnyizọn towe (Pọ́n hukan 12, 13)

DUVIVI NUHE GO A PÉ WIWÀ TỌN

14. Etẹwẹ sọgan nọ hẹn Klistiani he ko tindo mẹhowhe lẹ jaya, podọ nawẹ apajlẹ Paulu tọn sọgan na tuli yé gbọn?

14 Dile etlẹ yindọ Klistiani susu he ko tindo owhe 50 linlán lẹ nọ yí dotẹnmẹ hundote yọyọ lẹ zan nado sẹ̀n Jehovah, e ma yin yemẹpo wẹ sọgan wàmọ. Delẹ to yé mẹ ma  tindo agbasalilo dagbe, podọ mẹdevo lẹ to nukunpedo mẹjitọ he ko poyọnho kavi ovi lẹ go. Homẹ towe sọgan hùn dọ Jehovah yọ́n pinpẹn nudepope he wà a te to sinsẹ̀nzọn etọn mẹ tọn. Enẹwutu, kakati nado nọ jẹflumẹ gando nuhe a ma sọgan wà go, nọ duvivi nuhe a sọgan wà tọn. Lẹnnupọndo apajlẹ apọsteli Paulu tọn ji. Na owhe susu lẹ, e yin wiwle do gànpamẹ bo ma sọgan zindonukọn to gbejizọnlin mẹdehlan tọn etọn lẹ mẹ. Ṣigba, whedepopenu he gbẹtọ lẹ wá dla ẹ pọ́n, e nọ dọhona yé gando Owe-wiwe lẹ go bo nọ hẹn yise yetọn lodo.—Owalọ 28:16, 30, 31.

15. Naegbọn mí do nọ yọ́n pinpẹn Klistiani mẹhomẹ lẹ tọn taun?

15 Jehovah sọ nọ yọ́n pinpẹn nuhe mẹhomẹ lẹ sọgan wà to sinsẹ̀nzọn etọn mẹ tọn. Dile etlẹ yindọ Sọlomọni basi zẹẹmẹ dọ azán awufiẹsa tọn he nọ zọnpọ hẹ yọnhowhe ma yin ojlẹ dagbe hugan lọ to gbẹ̀mẹ, Jehovah nọ yọ́n pinpẹn nuhe Klistiani mẹhomẹ lẹ sọgan wà nado pagigona ẹn lẹ tọn. (Luku 21:2-4) Hagbẹ agun tọn lẹ nọ yọ́n pinpẹn apajlẹ nugbonọ-yinyin tọn he devizọnwatọ he ko sẹ̀n na ojlẹ dindẹn lẹ nọ zedai to ṣẹnṣẹn yetọn.

16. Lẹblanulọkẹyi tẹlẹ wẹ Anna ma penugo nado duvivi etọn to mẹhowhe etọn mẹ, ṣigba etẹwẹ e penugo bo wà to sinsẹ̀nzọn Jiwheyẹwhe tọn mẹ?

16 Biblu na linlin dọ yọnnu mẹhomẹ de he nọ yin Anna zindonukọn nado to Jehovah pà po nugbonọ-yinyin po kaka biọ mẹhowhe mẹ. Asuṣiọsi owhe 84 mẹvi wẹ e yin to whenue Jesu yin jiji. Vlavo e ma nọgbẹ̀ dẹn sọmọ nado lẹzun hodotọ Jesu tọn, nado yin dide gbọn gbigbọ wiwe dali, kavi nado duvivi yẹwheho wẹndagbe Ahọluduta lọ tọn didọ tọn. Ṣogan, Anna duvivi nuhe e sọgan wà tọn. E “ma nọ gọ̀n tẹmpli mẹ gbede, bo nọ . . . to sinsẹ̀nzọn wiwe wà to ozán po okle po.” (Luku 2:36, 37) To whenue yẹwhenọ to nuwhẹ́nkun mẹ̀ to tẹmpli mẹ to afọnnu podọ to whèjai lẹpo, Anna na ko tin to gbẹtọgun he pli do awánu lọ mẹ lẹ mẹ bo na to dẹ̀ho to ahun mẹ vlavo na nudi nukunwhiwhe gbàn. To whenue e mọ Jesu he yin viyẹyẹ lọ, e jẹ “ohó ovi lọ tọn dọna mẹhe to tenọpọn whlẹngán Jelusalẹm tọn lẹpo” ji.—Luku 2:38.

17. Nawẹ mí sọgan penugo nado gọalọna Klistiani mẹhomẹ po madogánnọ lẹ po nado nọgodona sinsẹ̀n-bibasi nugbo lọ gbọn?

17 To egbehe, mí dona nọ tin to aṣeji nado nọ gọalọna Klistiani mẹhomẹ kavi madogánnọ lẹ. Delẹ to yé mẹ na ko nọ jlo vẹkuvẹku nado tin to opli agun tọn lẹ po plidopọ lẹ po ji, ṣigba e ma nọ saba pà yé. To lẹdo delẹ mẹ, agun lẹ nọ gbọn owanyi dali basi tito, na mẹhomẹ mọnkọtọn lẹ nido dotó opli lẹ to alokan ji. To lẹdo devo lẹ mẹ, ehe sọgan nọma yọnbasi. Etomọṣo, Klistiani he ma sọgan yì opli lẹ sọgan gbẹ́ nọgodona sinsẹ̀n-bibasi nugbo lọ. Di apajlẹ, odẹ̀ yetọn lẹ nọ yidogọna kọdetọn dagbe agun Klistiani tọn.—Hia Psalm 92:13, 14.

18, 19. (a) Etẹwẹ dohia dọ Klistiani he ko yin mẹhomẹ lẹ sọgan nọma yọ́n obá he mẹ yé nọ na tuli mẹdevo lẹ jẹ? (b) Mẹnu lẹ go wẹ ayinamẹ lọ, “flin Mẹdatọ towe” sọ gando?

18 Klistiani mẹhomẹ lẹ sọgan nọma yọ́n obá he mẹ yé nọ na tuli mẹdevo lẹ jẹ. Di apajlẹ, dile etlẹ yindọ Anna yí nugbonọ-yinyin do nọ tin to tẹmpli mẹ to owhe enẹ lẹpo gblamẹ, e sọgan nọma yọnẹn dọ to owhe kanweko susu lẹ godo apajlẹ etọn na gbẹ́ to tulina mẹdevo lẹ. Owanyi he Anna tindo na Jehovah yin kinkandai do Owe-wiwe lẹ mẹ. Ayihaawe ma tin dọ owanyi he a tindo na Jiwheyẹwhe na gbọṣi ahun yisenọ hatọ towe lẹ tọn mẹ. Abajọ Ohó Jiwheyẹwhe tọn do dọmọ: “Jẹgbakun gigo tọn wẹ ota owhànọ, eyin yè mọ ẹn to aliho dodo tọn ji”!—Howh. 16:31.

19 Mímẹpo wẹ tindo dogbó gando nuhe mí sọgan wà to sinsẹ̀nzọn Jehovah tọn mẹ go. Ṣigba, mì gbọ mẹhe gbẹ́ pò to jogún-jogún jẹ obá de mẹ to mí mẹ lẹ ni hẹn ohó gbọdo ehelẹ do ayiha mẹ dọmọ: “Flin Mẹdatọ towe . . . whenuena [azán awufiẹsa tọn lẹ] ma ko wá.”—Yẹwh. 12:1.