Yì hosọ lẹ ji

Yì todowhinnu hosọ lẹ tọn ji

Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ

De ogbè dopo Gungbe

Nọ Na Gbégbò Mẹhe Gbégbò Jẹna

Nọ Na Gbégbò Mẹhe Gbégbò Jẹna

“Pipà, gbégbò, gigo po hlọnhlọn po ni tin hlan Ewọ he sinai do ofìn lọ ji podọ hlan Lẹngbọvu lọ kakadoi.” —OSỌ. 5:13.

OHÀN LẸ: 9, 108

1. Naegbọn e sọgan biọ dọ mí ni gbògbéna mẹdelẹ, podọ etẹ ji wẹ mí na dọhodo todin?

GBÉGBÒ nina mẹde zẹẹmẹdo nado na mẹlọ ayidonugo vonọtaun he zọnpọ hẹ sisi. E sọgbe hẹ lẹnpọn dagbe nado donukun dọ mẹhe mí na na ayidonugo po sisi mọnkọtọn po dona ko wà nude he jẹna gbégbò kavi tin to otẹn vonọtaun de mẹ. Enẹwutu, mí sọgan kanse míde dọ, Mẹnu wẹ mí dona gbògbéna podọ naegbọn mẹlọ do jẹna gbégbò mọnkọtọn?

2, 3. (a) Naegbọn Jehovah do jẹna gbégbò vonọtaun? (Pọ́n yẹdide he tin to bẹjẹeji hosọ ehe tọn.) (b) To Osọhia 5:13 mẹ, mẹnu wẹ yin Lẹngbọvu lọ, podọ naegbọn e do jẹna gbégbò?

2 Dile Osọhia 5:13 dohia do, “Ewọ he sinai do ofìn lọ ji podọ . . . Lẹngbọvu lọ” jẹna gbégbò na nugbo tọn. To weta 4tọ owe Biblu tọn dopolọ tọn mẹ, mí doayi whẹwhinwhẹ́n dopo he wutu Jehovah do jẹna gbégbò go. Nudida gbigbọnọ lẹ to olọn mẹ nọ ze ogbè yetọn daga nado pà Jehovah, yèdọ “Mẹlọ he togbẹ̀ kakadoi podọ doidoi.” Yé nọ lá dọmọ: “Jehovah Jiwheyẹwhe mítọn, hiẹ wẹ jẹ nado mọ gigo, gbégbò po huhlọn po yí, na hiẹ wẹ dá nulẹpo, podọ to ojlo towe mẹ wẹ yé do wá aimẹ bosọ do yin didá.”—Osọ. 4:9-11.

 3 Jesu Klisti wẹ Lẹngbọvu lọ, yèdọ “Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn lọ he ze ylando aihọn tọn yì.” (Joh. 1:29) Biblu dọna mí dọ gbẹtọvi he yin ahọlu kavi ko yin ahọlu pọ́n lẹ depope ma gán nọte to apá na ẹn. E dọmọ: “Ewọ wẹ Ahọlu mẹhe to gandu taidi ahọlu lẹ tọn podọ Oklunọ mẹhe to gandu taidi oklunọ lẹ tọn, mẹlọ he ewọ kẹdẹ wẹ tindo jọmaku, mẹhe nọ nọ̀ hinhọ́n he ma yọ́n dọnsẹpọ mẹ, mẹhe gbẹtọ depope ma ko mọ pọ́n kavi ma sọgan mọ.” (1 Tim. 6:14-16) Na nugbo tọn, ahọlu devo tẹwẹ ko desọn ojlo mẹ bo kú taidi ofligọ de na ylando mítọn lẹ? Be a ma yin whinwhàn nado kọnawudopọ hẹ nudida olọn mẹ tọn susugege he to lilá dọ: “Lẹngbọvu lọ he ko yin hùhù wẹ jẹ nado mọ huhlọn, adọkun, nuyọnẹn, hlọnhlọn, gbégbò, gigo po pipà po yí” lẹ ya?—Osọ. 5:12.

4. Naegbọn gbégbigbòna Jehovah po Klisti po ma yin whẹho nujlomẹ tọn de?

4 Gbégbigbòna Jehovah po Klisti po ma yin whẹho nujlomẹ tọn de. Eyin mí na mọ ogbẹ̀ madopodo, mí dona wàmọ. Nuhe Jesu dọ to Johanu 5:22, 23 mẹ lẹ gọalọna mí nado mọnukunnujẹ ehe mẹ hezeheze, e dọmọ: “Otọ́ ma nọ dawhẹna mẹdepope, ṣigba ewọ ko ze whẹdida lẹpo do alọmẹ na Visunnu lọ, na mẹlẹpo nido sọgan gbògbéna Visunnu lọ kẹdẹdile yé nọ gbògbéna Otọ́ do. Mẹdepope he ma gbògbéna Visunnu ma gbògbéna Otọ́ he do e hlan.”—Hia Salmu lẹ 2:11, 12.

5. To paa mẹ, naegbọn mí dona do gbégbò po sisi po hia gbẹtọ lẹ jẹ obá de mẹ?

5 Gbẹtọvi lẹ yin didá “to apajlẹ Jiwheyẹwhe tọn mẹ.” (Jen. 1:27) Enẹ wẹ zọ́n bọ suhugan yetọn nọ do jẹhẹnu Jiwheyẹwhe tọn nkọ delẹ hia jẹ obá voovo lẹ mẹ. Gbẹtọvi lẹ nọ penugo nado do owanyi, homẹdagbe po awuvẹmẹ po hia ode awetọ. Na yé yin didá po ayihadawhẹnamẹnu de po wutu, to paa mẹ yé tindo nugopipe jọwamọ tọn de he nọ zọ́n bọ yé nọ yọ́n dagbe dovo na oylan, nugbo dovo na lalo, podọ nuhe sọgbe dovo na nuhe ma sọgbe, dile etlẹ yindọ e ma nọ yinmọ to whelẹponu. (Lom. 2:14, 15) Mẹsusu wẹ nọ yiwanna nuhe wé bo yọnwhanpẹ lẹ. To paa mẹ, yé nọ jlo na nọ jijọho mẹ hẹ mẹdevo lẹ. Vlavo yé yọnẹn wẹo kavi lala, yé nọ do gigo Jehovah tọn hia jẹ obá de mẹ, podọ na ehe wutu, yé jẹna gbégbò po sisi po jẹ obá de mẹ.—Salm. 8:5.

HẸN JLẸKAJININỌ GO TO GBÉGBÒ NINA MẸDEVO LẸ MẸ

6, 7. Na nuhe dù gbégbigbòna gbẹtọvi lẹ, nawẹ Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ gbọnvona mẹsusu gbọn?

6 E nọ biọ jlẹkajininọ nado yọ́n gbégbò wunmẹ he mí dona nọ na mẹdevo lẹ, podọ obá he mẹ mí dona wàmọ jẹ. Gbigbọ aihọn Satani tọn nọ tindo nuyiwadomẹji sinsinyẹn do gbẹtọvi mapenọ susu ji. Enẹwutu wẹ gbẹtọ lẹ nọ tindo ayilinlẹn lọ nado pọ́n sunnu kavi yọnnu delẹ hlan di yẹwhe kakati nado na yé gbégbò po sisi he yé jẹna po poun. Yé nọ ze nukọntọ sinsẹ̀n tọn lẹ, tonudọtọ lẹ, aihundatọ lanmẹyiya tọn lẹ, aihundatọ sinima tọn he diyin lẹ po omẹ nukundeji devo lẹ po daga, bo nọ saba pọ́n yé hlan di mẹhe tindo huhlọn he hugan jọwamọ tọn lẹ. Enẹwutu, jọja po mẹho po nọ pọ́n yé hlan taidi apajlẹ, vlavo bo nọ yinuwa kavi sọnú di yé.

7 Klistiani nugbo lẹ ma nọ hodo aliho agọ̀ gbégbigbòna gbẹtọ lẹ tọn mọnkọtọn. Klisti wẹ yin gbẹtọvi dopo gee he nọgbẹ̀ pọ́n bọ mí sọgan pọnhlan di apajlẹ pipé de. (1 Pita 2:21) Homẹ Jiwheyẹwhe tọn ma na hùn eyin mí nọ na gbégbò gbẹtọ lẹ hugan nuhe yé jẹna. Mí dona hẹn nugbo titengbe ehe do ayiha mẹ dọ: “Mẹlẹpo wẹ ko waylando bo whete do gigo Jiwheyẹwhe tọn go.” (Lom. 3:23) Na nugbo tọn, gbẹtọvi depope ma jẹ nado yin gbégbòna taidi yẹwhe de.

8, 9. (a) Nukun tẹwẹ Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ nọ yí do pọ́n ahọluzọnwatọ lẹ? (b) Obá tẹ mẹ wẹ mí sọgan do godonọnamẹ mítọn hia ahọluzọnwatọ lẹ jẹ?

8 To aihọn lọ mẹ, mẹdelẹ tin to otẹn  aṣẹpipa tọn mẹ. E nọ yin nukundo sọn ahọluzọnwatọ lẹ si dọ yé ni hẹn ẹn diun dọ gbẹtọ lẹ to osẹ́n hodo bọ nulẹ to titoji, podọ dọ yé ni penukundo nuhudo tòvi lẹ tọn go. Ehe nọ hẹn ale wá na mẹlẹpo. Enẹwutu, apọsteli Paulu na ayinamẹ Klistiani lẹ nado nọ pọ́n aṣẹpipa gbẹtọvi tọn mọnkọtọn lẹ hlan taidi “aṣẹpipa daho lẹ” he Klistiani lẹ dona yin mẹmẹglọ na. E na yé anademẹ dọmọ: “Mì nọ na mẹdopodopo nuhe e jẹna: tòkuẹ na mẹhe tòkuẹ jẹna; . . . gbégbò na mẹhe gbégbò jẹna.”—Lom. 13:1, 7.

9 Enẹwutu, Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ nọ desọn ojlo mẹ nado gbògbéna devizọnwatọ gbangba tọn lẹ, yèdọ dile e sọgan yin nukundo kavi nọ saba yì do to otò yetọn mẹ. Mí nọ kọngbedopọ hẹ yé dile yé to azọ́n yetọn wà. Na nugbo tọn, gbégbò po godonọnamẹ he mí nọ dohia yé po tindo dogbó he sọgbe hẹ lẹnpọn dagbe bo sinai do Owe-wiwe lẹ ji. Dile mí to gbégbòna yé, mí ma sọgan vẹtolina Jiwheyẹwhe kavi tùnafọ kadaninọ Klistiani tọn mítọn ji.—Hia 1 Pita 2:13-17.

10. Nawẹ devizọnwatọ Jehovah tọn lẹ to hohowhenu ze apajlẹ dagbe dai to nuyiwa yetọn hẹ gandudu po ahọluzọnwatọ lẹ po mẹ gbọn?

10 To hohowhenu, devizọnwatọ Jehovah tọn lẹ ze apajlẹ dagbe dai to nuyiwa yetọn hẹ gandudu po ahọluzọnwatọ lẹ po mẹ. To whenue Ahọluigba Lomu tọn biọ to gbẹtọ lẹ si nado wá ze yinkọ dai, Josẹfu po Malia po setonu. Yé zingbejizọnlin yì Bẹtlẹhẹm mahopọnna dọ Malia na ji viplọnji etọn to madẹnmẹ. (Luku 2:1-5) To nukọn mẹ, to whenue Paulu yin owhẹ̀ agọ̀ sadokọna, e yí sisi do yiavùnlọna ede bo do gbégbò he jẹ hia Ahọlu Hẹlọdi Aglipa gọna Festu, yèdọ ayimatẹn-gán Lomu tọn he to Jude.—Owalọ 25:1-12; 26:1-3.

11, 12. (a) Naegbọn mí nọ yinuwa hẹ ahọluzọnwatọ lẹ po nukọntọ sinsẹ̀n tọn lẹ po to aliho voovo mẹ? (b) To whenue Kunnudetọ Autriche tọn de do gbégbò hia tonudọtọ de, etẹwẹ yin kọdetọn lọ?

11 Ṣigba, Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ ma nọ yinuwa hẹ nukọntọ sinsẹ̀n tọn lẹ taidi mẹhe jẹna gbégbò vonọtaun de gba, dile etlẹ yindọ nukọntọ enẹlẹ sọgan donukun dọ mí ni wàmọ. Sinsẹ̀n lalo ma nọ dọ nugbo gando Jiwheyẹwhe go bo nọ slokọna nuplọnmẹ he to Ohó etọn mẹ lẹ. Enẹwutu, mí nọ yinuwa hẹ nukọntọ sinsẹ̀n tọn lẹ dile mí nọ yinuwa hẹ gbẹtọ lẹ do to paa mẹ, amọ́ mí ma nọ na yé gbégbò vonọtaun. Mí nọ flindọ Jesu do sunnu mọnkọtọn lẹ hia to azán etọn gbè taidi yẹnuwatọ podọ alihiamẹtọ nukuntọ́nnọ lẹ. (Mat. 23:23, 24) To vogbingbọn mẹ, sisi po gbégbò he jẹ po he mí nọ dohia ahọluzọnwatọ lẹ sọgan hẹn kọdetọn dagbe lẹ wá to whedelẹnu, etlẹ yin kọdetọn he mí ma donukun lẹ.

12 Leopold Engleitner yin Kunnudetọ zohunhunnọ de sọn Autriche, yèdọ mẹhe Nazi lẹ wle bo dohlan osla yasanamẹ Buchenwald tọn mẹ gbọn pinpán mẹ. Osẹ́n-zọ́nwatọ akonka Heinrich Gleissner yin dopo to gàntọ he to pinpán lọ mẹ lẹ mẹ. Tonudọtọ de wẹ e yin to Autriche dai. Amọ́, Nazi lẹ wá diọnukunsọ ẹ. To whenue yé to gbejizọnlin lọ ji jei osla yasanamẹ tọn lọ mẹ, Mẹmẹsunnu Engleitner yí sisi do basi zẹẹmẹ nuyise etọn lẹ tọn na Gleissner he dotoai po sọwhiwhe po. To wẹkẹ-whàn awetọ godo, Gleissner yí aṣẹpipa etọn zan whlasusu nado gọalọna Kunnudetọ lẹ to Autriche. A sọgan flin apajlẹ devo lẹ he do kọdetọn dagbe he e sọgan hẹnwa hia to whenue Kunnudetọ lẹ do sisi he jẹ hia ahọluzọnwatọ lẹ bo na yé gbégbò he Biblu biọ dọ Klistiani lẹ ni nọ na yé.

MẸDEVO LẸ HE JẸNA GBÉGBÒ

13. Mẹnu lẹ na taun tọn wẹ jẹna sisi po gbégbò po, podọ etẹwutu?

13 Matin ayihaawe, mẹhe gando mí go to yise mẹ lẹ jẹna gbégbò po sisi po. Ehe yin nugbo titengbe na nuhe dù mẹho he to anadenanu lẹ. (Hia 1 Timoti 5:17.) Mí nọ gbògbéna mẹmẹsunnu enẹlẹ mahopọnna otò  he mẹ yé wá sọn, obá he mẹ yé sewé jẹ, ninọmẹ yetọn kavi vlavo yé yin wamọnọ kavi adọkunnọ. Biblu dlẹnalọdo yé taidi ‘sunnu he yin ninamẹ di nunina lẹ,’ podọ yé nọ yí adà titengbe de wà to tito he Jiwheyẹwhe zedai nado nọ penukundo nuhudo omẹ etọn lẹ tọn go mẹ. (Efe. 4:8) Lẹnnupọndo mẹho agun tọn lẹ, nugopọntọ lẹdo tọn lẹ, mẹhe to Wedegbẹ́ Alahọ tọn mẹ lẹ po mẹhe to Hagbẹ Anademẹtọ lọ mẹ lẹ po ji. Mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mítọn owhe kanweko tintan tọn lẹ po nọ yí nukun nujọnu tọn do pọ́n mẹhe yin dide nado deanananu lẹ, podọ nudopolọ wẹ mílọsu nọ wà to egbehe. Mí ma nọ pọ́n afọzedaitọ nukundeji he to agun Klistiani tọn mẹ lẹ hlan di yẹwhe kavi yinuwa to whenue mí mọ yé taidi dọ angẹli lẹ wẹ to ote to apá na mí nkọ. Etomọṣo, mí nọ na sisi po gbégbò po mẹmẹsunnu mọnkọtọn lẹ na azọ́n sinsinyẹn po whiwhẹ yetọn po wutu.—Hia 2 Kọlintinu lẹ 1:24; Osọhia 19:10.

14, 15. Vogbingbọn tẹwẹ tin to Klistiani lẹngbọhọtọ nujọnu tọn lẹ po mẹhe nọ sọalọkọ́n poun dọ emi yinmọ lẹ po ṣẹnṣẹn?

14 Mẹho agun tọn mọnkọtọn lẹ yin yinyọnẹn taidi lẹngbọhọtọ gbigbọmẹ tọn whiwhẹnọ lẹ. Nado do whiwhẹ yetọn hia, yé nọ gbẹ́ nado yin nuyiwa hẹ taidi omẹ nukundeji lẹ. To adà ehe mẹ, yé gbọnvona nukọntọ sinsẹ̀n tọn egbezangbe tọn susu podọ na mẹhe go Jesu dọho gando to owhe kanweko tintan whenu lẹ dọmọ: “Yé nọ yiwanna otẹn nukundeji lẹ to hùnwhẹ lẹ tẹnmẹ po aisintẹn nukọn tọn lẹ po to sinagọgu lẹ mẹ bosọ nọ jlo nado yin nudọdo po sisi po to ahi lẹ mẹ.”—Mat. 23:6, 7.

15 Klistiani lẹngbọhọtọ nujọnu tọn lẹ nọ gbọn whiwhẹ dali setonuna hogbe Jesu tọn lẹ dọmọ: “Mì dike yè ylọ mì dọ Labi blo, na mẹdopo wẹ yin Mẹplọntọ mìtọn, bọ mìmẹpo yin mẹmẹsunnu lẹ. Humọ, mì ylọ mẹde dọ otọ́ mìtọn to aigba ji blo, na mẹdopo wẹ yin Otọ́ mìtọn, yèdọ Ewọ he to olọn lọ. Mọdopolọ, mì dike yè ylọ mì dọ nukọntọ blo, na Nukọntọ dopo wẹ mì tindo, yèdọ Klisti lọ. Ṣigba, mẹhe klohugan to mì mẹ dona yin lizọnyitọ mìtọn. Mẹdepope he ze ede daga wẹ yè na whiwhẹ, podọ mẹdepope he whiwhẹ ede wẹ yè na zedaga.” (Mat. 23:8-12) Gbọnmọ dali, a sọgan mọ nuhewutu Kunnudetọ hatọ lẹ do nọ do owanyi, sisi po gbégbò po hia mẹho agun tọn lẹ lẹdo aihọn pé.

Owanyi, sisi po gbégbò po nọ yin didohia mẹho agun tọn he nọ yí whiwhẹ do wadevizọn lẹ (Pọ́n hukan 13-15tọ)

16. Naegbọn a dona to vivẹnudo zọnmii nado mọnukunnujẹ nuhe Biblu dọ gando gbégbò didohia go mẹ bosọ nọ yí i do yizan mẹ?

16 Nugbo wẹ dọ e sọgan yí whenu to mí si nado wleawuna jlẹkajininọ gando lehe mí na gbògbéna mẹdevo lẹ do po mẹhe mí na nọ gbògbéna lẹ po go. Ehe yin nugbo to whẹho Klistiani dowhenu tọn lẹ tọn mẹ ga.  (Owalọ 10:22-26; 3 Joh. 9, 10) Ṣigba, nujọnu wẹ e yin dọ mí ni dovivẹnu nado hodo anademẹ Biblu tọn gando gbégbò didohia go. Awuwiwlena jlẹkajininọ to adà ehe mẹ nọ hẹn ale susu wá.

ALE HE GBÉGBÒ HE JẸ DIDOHIA NỌ HẸNWA LẸ

17. Etẹwẹ yin delẹ to ale he gbégbò didohia mẹhe to otẹn aṣẹpipa tọn mẹ lẹ nọ hẹnwa lẹ mẹ?

17 Dile mí to sisi po gbégbò po dohia mẹhe to otẹn aṣẹpipa tọn mẹ to aihọn lọ mẹ lẹ, e yọnbasi taun dọ yé na yiavùnlọna jlọjẹ mítọn nado dekunnu matin aliglọnnamẹnu. Taidi kọdetọn de, azọ́n mítọn nọ saba yin pinpọnhlan to aliho dagbe mẹ. To owhe susu lẹ die wayi, Birgit he yin gbehosọnalitọ de to Allemagne yì gbedewema wehọmẹ tọn yíyí viyọnnu etọn tọn tẹnmẹ. Mẹplọntọ lọ lẹ dọna Birgit dọ e nọ vivi na emi nado wazọ́n hẹ ovi Kunnudetọ lẹ tọn lẹ to owhe lẹ gblamẹ. Yé dọ dọ e na blawu eyin yé ma tindo ovi Kunnudetọ lẹ tọn de to wehọ yetọn mẹ. Birgit basi zẹẹmẹ dọ, “Ovi mítọn lẹ yin pinplọn nado nọ hodo nujinọtedo walọ dagbe tọn Jiwheyẹwhe tọn lẹ, ehe bẹ sisi po gbégbò po didohia mẹplọntọ yetọn lẹ hẹn.” Mẹplọntọ dopo dọ dọ, “Eyin ovi lẹpo sọgan taidi ovi mìtọn lẹ wẹ, wehọmẹ na taidi paladisi.” To osẹ susu godo, dopo to mẹplọntọ lọ lẹ mẹ yì plidopọ de to Leipzig.

18, 19. Naegbọn mí dona nọ na ayidonugo aliho he mẹ mí nọ do gbégbò he jẹ hia mẹho lẹ te?

18 Na nugbo tọn, nado do gbégbò he jẹ hia mẹho agun tọn lẹ, mí dona hodo nunọwhinnusẹ́n pipé podọ nuyọnẹn tọn he tin to Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹ. (Hia Heblu lẹ 13:7, 17.) Mí sọgan nọ pà yé na azọ́n sinsinyẹn yetọn bo nọ kọngbedopọ hẹ anademẹ he yé nọ na mí lẹ, podọ mí dona nọ wàmọ. Mọwiwà sọgan gọalọna yé nado yí ayajẹ do zindonukọn to azọngban yetọn lẹ hinhẹndi mẹ. Ṣigba, ehe ma zẹẹmẹdo dọ mí na nọ tẹnpọn nado sọnú kavi doaṣọ́ pẹẹ di mẹho “nukundeji” de, hodo aliho he mẹ e nọ na hodidọ te, kavi etlẹ yin aliho hodọhẹmẹ tọn etọn gba. Mọwiwà sọgan zọ́n bọ mẹdevo lẹ na tindo linlẹn agọ̀ gando mí go. Mí ma dona nọ wọnji dọ gbẹtọvi mapenọ de wẹ mẹho lọ lọsu yin. Apajlẹ mẹhe tọn mí dona hodo wẹ Klisti.

19 Eyin mí nọ na gbégbò po sisi he jẹ po mẹho lẹ, ṣogan bo ma nọ yinuwa hẹ yé taidi omẹ nukundeji lẹ, alọgọna yé wẹ mí te. Mí nọ hẹn ẹn bọawuna yé ma nado jai jẹ omọ̀ goyiyi tọn mẹ, podọ ma nado nọ mọdọ emi yiaga hú mẹdevo lẹ kavi ma nado jla dodonọ-yinyin yedetiti tọn.

20. Nawẹ gbégbò nina mẹdevo lẹ nọ gọalọna mí gbọn?

20 Dopodopo mítọn dona yọnẹn dọ gbégbò nina mẹhe gbégbò jẹna lẹ nọ gọalọna mí ma nado lẹzun ṣejannabinọ. E sọ nọ gọalọna mí nado dapana míde mẹ mimọ to whenue yè do gbégbò hia mí. Podọ e nọ zọ́n bọ mí nọ to zọnlinzin afọsu-afọsi hẹ titobasinanu Jehovah tọn, he ma nọ do gbégbò he zẹ̀pá kavi he ma jẹ hia gbẹtọ lẹ, vlavo yé yin yisenọ kavi lala. Humọ, nuyiwa nuyọnẹn tọn wẹ enẹ yin, na e nọ gọalọna mí ma nado dahli to whenue mẹhe mí nọ na gbégbò lẹ wá hẹn mí jẹflumẹ.

21. Etẹwẹ yin ale titengbe hugan he mí nọ mọyi sọn gbégbò nina mẹhe gbégbò jẹna lẹ mẹ?

21 Ale titengbe hugan he mí nọ mọyi sọn gbégbò nina mẹhe gbégbò jẹna lẹ mẹ wẹ yindọ mí nọ gbọnmọ dali hẹn homẹ Jiwheyẹwhe tọn hùn. Mí nọ yinuwa sọgbe hẹ ojlo etọn bo nọ gbọnmọ dali hẹn tenọgli mítọn go hlan ẹn. Enẹ nọ gọalọ nado gblọnhona mẹdepope he na jlo nado vlẹ ẹ kò. (Howh. 27:11) Gbẹtọvi he tindo pọndohlan agọ̀ gando gbégbò didohia go lẹ wẹ gọ́ aihọn lọ mẹ. Mí dopẹ́ taun dọ mí yọ́n aliho he mẹ Jehovah jlo dọ mí ni nọ do gbégbò hia te.