Accessibility setting

De ogbè dopo

Yì hosọ flinflin lẹ ji

Yì todowhinnu hosọ lẹ tọn ji

Yì hosọ lẹ ji

Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ

Gungbe

ATỌ̀HỌ̀-NUHIHỌ́ LỌ TỌN (ZINJẸGBONU OPLỌN TỌN) JANVIER 2016

Dike “Nunina Vọnu Mayọnjlẹ” Jiwheyẹwhe Tọn Ni Nọ Whàn We

Dike “Nunina Vọnu Mayọnjlẹ” Jiwheyẹwhe Tọn Ni Nọ Whàn We

Opẹ́ wẹ na Jiwheyẹwhe na nunina vọnu mayọnjlẹ etọn.”—2 KỌL. 9:15.

OHÀN LẸ: 12163

1, 2. (a) Etẹlẹ wẹ “nunina vọnu mayọnjlẹ” Jiwheyẹwhe tọn bẹhẹn? (b) Kanbiọ tẹlẹ wẹ mí na gbadopọnna to hosọ ehe mẹ?

TO WHENUE Jehovah do Visunnu dopo akàn etọn hlan aigba ji, nunina owanyi tọn he klo hugan lọ wẹ Ewọ na mí! (Joh. 3:16; 1 Joh. 4:9, 10) Apọsteli Paulu ylọ nunina ehe dọ “nunina vọnu mayọnjlẹ” Jiwheyẹwhe tọn. (2 Kọl. 9:15) Naegbọn e do yí hogbe enẹ zan?

2 Paulu yọnẹn dọ avọ́sinsan pipé Klisti tọn na mí nujikudo dọ opagbe jiawu Jiwheyẹwhe tọn lẹpo na mọ hẹndi dandan. (Hia 2 Kọlintinu lẹ 1:20.) Enẹwutu, “nunina vọnu mayọnjlẹ” enẹ bẹ avọ́sinsan Jesu tọn, dagbe he Jehovah wà na mí gbọn Jesu gblamẹ lẹpo po owanyi nugbo etọn po hẹn. Na nugbo tọn, nunina enẹ jiawu sọmọ bọ gbẹtọ ma sọgan basi zẹẹmẹ etọn to gigọ́ mẹ. Ṣigba, nawẹ nunina vonọtaun he mí mọyi enẹ dona yinuwado mí ji gbọn? Podọ, aliho tẹlẹ mẹ wẹ nunina enẹ dona whàn mí te dile mí to awuwledaina Hùnwhẹ Oflin okú Klisti tọn he na yin bibasi to mercredi 23 mars 2016?

 NUNINA VONỌTAUN JIWHEYẸWHE TỌN

3, 4. (a) Numọtolanmẹ tẹwẹ a nọ tindo to whenue mẹde na we nunina de? (b) Nawẹ nunina vonọtaun de sọgan diọ gbẹzan towe gbọn?

3 Ayihaawe ma tin dọ homẹ towe nọ hùn to whenue a mọ nunina de yí. Ṣigba, nunina delẹ nọ yin nunina vonọtaun kavi nọ yọ́n-na-yizan sọmọ bọ yé tlẹ nọ diọ gbẹzan mẹtọn. Di apajlẹ, mí ni dọ dọ yè dá kú-whẹ̀ na we na a doalọ to sẹ́nhẹngba de mẹ wutu. Ṣigba to ajiji mẹ, mẹhe a ma yọnẹn de tọ́n sọn gbẹtọgun lọ mẹ bo ze ede jo nado kú do otẹn towe mẹ. Mẹlọ wleawufo nugbonugbo nado kú do otẹn towe mẹ! Nawẹ avọ́sinsan ayidego tọn enẹ dona yinuwado ji we gbọn?

4 Matin ayihaawe, owanyi matin ṣejannabi he yin didohia we enẹ dona whàn we nado gbeje nuyiwa towe lẹ pọ́n podọ nado tlẹ diọ gbẹzan towe. Vlavo e sọgan whàn we nado nọ nanúmẹ dogọ bo nọ yiwanna mẹdevo lẹ bo tlẹ sọ nọ jona mẹdepope he ṣinuwa do we. A na nọ tindo numọtolanmẹ lọ dọ a duahọ do mẹhe kú do ota towe mẹ lọ na pipotọ gbẹzan towe lẹpo tọn.

5. Nawẹ nunina ofligọ tọn he Jiwheyẹwhe na mí lọ klo hugan nunina devo depope gbọn?

5 Ṣigba, nuhe Jehovah na mí gbọn Klisti gblamẹ klo taun hugan nunina he ji mí dọhodo to apajlẹ enẹ mẹ. (1 Pita 3:18) Naegbọn mí do dọmọ? Na ylando he mí dugu etọn wutu, mímẹpo wẹ to pipehẹ yasanamẹ okú tọn. (Lom. 5:12) Owanyi wẹ whàn Jehovah nado do Jesu hlan aigba ji nado “dọ́ okú pọ́n na gbẹtọ lẹpo.” (Heb. 2:9) E ma yin ninọmẹ he mẹ mí te to egbehe kẹdẹ mẹ wẹ Jehovah whlẹn mí sọn gba, ṣigba e sọ ze dodonu dai nado sukúndona nuhe nọ hẹn okú wá kakadoi. (Isa. 25:7, 8; 1 Kọl. 15:22, 26) Mẹhe do yise hia to Jesu mẹ lẹpo na nọgbẹ̀ kakadoi to jijọho po ayajẹ po mẹ, taidi mẹjidugando Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn lẹ to aigba ji kavi taidi ahọlu lẹ hẹ Klisti to olọn mẹ. (Lom. 6:23; Osọ. 5:9, 10) Dona devo tẹlẹ wẹ nunina Jehovah tọn ehe na hẹnwa?

6. (a) Dona he nunina Jehovah tọn na hẹnwa tẹlẹ wẹ a to nukundo? (b) Dọ onú atọ̀n delẹ he owanyi Jiwheyẹwhe tọn na whàn mí nado wà.

6 Nunina Jehovah tọn ehe nasọ zọ́n bọ azọ̀n mítọn lẹpo na yin hinhẹngbọ, aigba mítọn na lẹzun paladisi, bọ oṣiọ lẹ na yin finfọnsọnku. (Isa. 33:24; 35:5, 6; Joh. 5:28, 29) Na nugbo tọn, mí yiwanna Jehovah po Visunnu vivẹ́ etọn po, na “nunina vọnu mayọnjlẹ” he yé na mí lọ. Etomọṣo, kanbiọ de gbẹ́ to ote, enẹ wẹ: Etẹwẹ owanyi Jiwheyẹwhe tọn na whàn mí nado wà? Mì gbọ mí ni gbadopọnna lehe owanyi Jiwheyẹwhe tọn nọ whàn mí (1) nado hodo apajlẹ Klisti Jesu tọn pẹkipẹki do (2) nado nọ do owanyi hia mẹmẹsunnu mítọn lẹ do podọ (3) nado nọ jona mẹhe ṣinuwa do mí lẹ sọn ahun mẹ wá do.

“OWANYI HE KLISTI TINDO NỌ WHÀN MÍ”

7, 8. Numọtolanmẹ tẹwẹ owanyi Klisti tọn dona hẹn mí tindo, podọ etẹwẹ e dona whàn mí nado wà?

7 Tintan, mí dona yin whinwhàn nado nọgbẹ̀ na Klisti Jesu. Apọsteli Paulu dọmọ: “Owanyi he Klisti tindo nọ whàn mí.” (Hia 2 Kọlintinu lẹ 5:14, 15.) Paulu mọnukunnujẹemẹ dọ eyin mí kẹalọyi owanyi vonọtaun Klisti tọn, enẹ dona whàn mí nado nọgbẹ̀ na ewọ. Eyin mí mọnukunnujẹ nuhe Jehovah ko wà na mí mẹ bọ owanyi etọn sọ whàn mí, mí na tindo ojlo nado yí alindọn mítọn lẹpo do nọgbẹ̀ na Klisti Jesu. Nawẹ mí nọ do ojlo enẹ hia gbọn?

8 Mẹhe yiwanna Jehovah lẹ nọ yin whinwhàn nado hodo apajlẹ Klisti tọn bo nọ yinuwa dile ewọ nọ yinuwa do bosọ nọ hodo afọdòmẹ etọn lẹ pẹkipẹki. (1 Pita 2:21; 1 Joh. 2:6) Mí nọ dohia dọ mí yiwanna Jiwheyẹwhe po Klisti po gbọn tonusise mítọn dali. Jesu dọmọ: “Ewọ he mọ gbedide ṣie lẹ  yí bo nọ yìn yé, ewọ wẹ mẹhe yiwanna mi. To alọ devo mẹ, ewọ he yiwanna mi, Otọ́ ṣie na yiwanna ẹn, yẹn nasọ yiwanna ẹn bo na do dee hia ẹ hezeheze.”—Joh. 14:21; 1 Joh. 5:3.

9. Kọgbidinamẹnu tẹlẹ wẹ mí nọ pehẹ?

9 To ojlẹ Oflin tọn mẹ, nuyọnẹnnu wẹ e na yin dọ mí ni lẹnnupọndo gbẹzan mítọn ji. Kanse dewe dọ: ‘Adà tẹlẹ mẹ wẹ n’to afọdòmẹ Klisti Jesu tọn lẹ hodo te dile e jẹ do? Adà tẹlẹ mẹ wẹ n’dona dovivẹnu dogọ te?’ Nujọnu wẹ e yin dọ mí ni gbeje míde pọ́n, na egbesọegbesọ wẹ mí nọ yin kọgbidina nado yinuwa taidi mẹhe to aihọn lọ mẹ lẹ. (Lom. 12:2) Eyin mí ma tin to aṣeji, mí sọgan lẹzun devi tamẹnuplọnmẹtọ aihọn ehe tọn lẹ tọn, gbẹtọ nukundeji aihọn tọn lẹ tọn kavi aihundatọ lanmẹyiya tọn he diyin lẹ tọn. (Kọl. 2:8; 1 Joh. 2:15-17) Ṣigba, nawẹ mí sọgan duto kọgbidinamẹnu enẹlẹ ji gbọn?

10. Kanbiọ tẹlẹ wẹ mí sọgan kanse míde to ojlẹ Oflin tọn ehe mẹ, podọ etẹwẹ gblọndo mítọn lẹ sọgan whàn mí nado wà? (Pọ́n yẹdide he tin to bẹjẹeji hosọ ehe tọn.)

10 Mí sọgan yí ojlẹ Oflin tọn lọ zan taidi dotẹnmẹ hundote de nado gbeje avọ̀-potin mítọn mẹ pọ́n, gọna sinima he mí nọ pọ́n lẹ, ohàn he mí nọ dotó lẹ, podọ nuhe mí sẹdo do ọdinatẹẹ mítọn, alokan apòmẹ tọn mítọn kavi do ọdinatẹẹ apòmẹ tọn mítọn ji lẹ. Dile a to avọ̀-potin towe mẹ pọ́n, kanse dewe dọ: ‘Eyin n’do avọ̀ ehe yì fide he Jesu na te, be n’na voawu eyin e mọ avọ̀ lọ to okọ̀ na mi ya?’ (Hia 1 Timoti 2:9, 10.) ‘Eyin n’do avọ̀ lọ, be e na họnwun na mẹlẹpo dọ hodotọ Klisti Jesu tọn wẹ n’yin ya?’ Mí sọgan kàn kanbiọ dopolọ lẹ sè míde gando sinima he mí nọ de nado pọ́n po ohàn he mí nọ de nado doto lẹ po go. ‘Be Jesu sọgan pọ́n sinima ehe kavi doto ohàn ehe nado deayidai ya? Eyin e whé alokan ṣie kavi ọdinatẹẹ apòmẹ tọn ṣie, be nuhe e na mọ to e ji lẹ na zọ́n bọ winyan na hù mi wẹ ya? Eyin Jesu kanhose mi gando aihundida video ji tọn he n’yiwanna bo nọ hò go, be n’na voawu do basi zẹẹmẹ na ẹn ya?’ Owanyi he mí tindo na Jehovah dona whàn mí nado bẹ nudepope he ma sọgbe na devi Klisti tọn lẹ dlan mahopọnna lehe nulọ vẹakuẹ sọ. (Owalọ 19:19, 20) To whenue mí basi klandowiwe, mí dopà dọ mí ma na nọgbẹ̀ na míde ba, ṣigba na Klisti. Enẹwutu, mí ma dona tẹdo nudepope go he sọgan glọnalina mí ma nado hodo afọdòmẹ Klisti tọn lẹ pẹkipẹki.—Mat. 5:29, 30; Flp. 4:8.

11. (a) Nawẹ owanyi he mí tindo na Jehovah po Jesu po nọ whàn mí nado tindo mahẹ to azọ́n yẹwhehodidọ tọn mẹ gbọn? (b) Nawẹ owanyi mítọn sọgan whàn mí nado gọalọna mẹdevo lẹ to agun mẹ gbọn?

11 Owanyi he mí tindo na Jesu sọ nọ whàn mí nado yí alindọn mítọn lẹpo do tindo mahẹ gigọ́ to azọ́n yẹwhehodidọ po mẹhẹnzun devi tọn po mẹ. (Mat. 28:19, 20; Luku 4:43) To ojlẹ Oflin tọn mẹ, mí na tindo dotẹnmẹ hundote nado basi gbehosọnalitọ alọgọtọ tọn po yanwle gànmẹ 30 kavi 50 tọn po to azọ́n yẹwhehodidọ tọn mẹ. Be a sọgan vọ́ tito towe lẹ jlado nado wàmọ ya? Asiṣiọsu de he tindo owhe 84 lẹndọ emi ma sọgan basi gbehosọnalitọ alọgọtọ tọn na owhe po agbasamalo emitọn po wutu. Ṣigba, gbehosọnalitọ he to lẹdo etọn mẹ lẹ dogbepọ nado gọalọna ẹn. Yé nọ yí sọwhiwhe do de aigba-denamẹ he ji e na wazọ́n te bosọ nọ ze e yì, na e nido sọgan jẹ yanwle gànmẹ 30 tọn etọn kọ̀n. Be a sọgan gọalọna mẹde to agun towe mẹ na ewọ nido penugo bo duvivi gbehosọnalitọ alọgọtọ bibasi tọn to ojlẹ Oflin tọn mẹ ya? Nugbo wẹ dọ mímẹpo ma sọgan penugo nado basi gbehosọnalitọ alọgọtọ tọn. Etomọṣo, mí sọgan yí whenu po huhlọn mítọn po zan nado hẹn avọ́sinsan pipà tọn mítọn na Jehovah sudeji. Gbọnmọ dali, mí na dohia dọ taidi Paulu, owanyi Klisti tọn nọ whàn mí. Nudevo tẹwẹ owanyi Jiwheyẹwhe tọn nọ whàn mí nado wà?

 MÍ TO DANDANNU GLỌ NADO YIWANNA ODE AWETỌ

12. Etẹwẹ owanyi he mí tindo na Jiwheyẹwhe nọ whàn mí nado wà?

12 Awetọ, owanyi he mí tindo na Jiwheyẹwhe dona whàn mí nado nọ do owanyi hia mẹmẹsunnu mítọn lẹ. Apọsteli Johanu mọnukunnujẹ ehe mẹ. E wlan dọmọ: “Mẹyiwanna lẹ emi, eyin mọ wẹ Jiwheyẹwhe yiwanna mí do, to whelọnu lo míwlẹ lọsu tin to dandannu glọ nado yiwanna ode awetọ.” (1 Joh. 4:7-11) Na nugbo tọn, eyin mí kẹalọyi dọ Jiwheyẹwhe yiwanna mí, be mí to dandannu glọ nado yiwanna mẹmẹsunnu mítọn lẹ. (1 Joh. 3:16) Aliho tẹlẹ mẹ wẹ mí sọgan do owanyi mítọn hia te?

13. Apajlẹ tẹwẹ Jesu zedai to owanyi didohia mẹdevo lẹ mẹ?

13 Lẹnnupọndo apajlẹ Jesu tọn ji. To lizọnyizọn aigba ji tọn etọn whenu, e na ayidonugo vonọtaun mẹhe tindo nuhudo alọgọ tọn lẹ. E hẹnazọ̀ngbọna madogánnọ lẹ, yèdọ sẹkunọ, nukuntọ́nnọ, tókunọ po unbọpẹnnọ lẹ po. (Mat. 11:4, 5) Jesu nọ mọ ayajẹ to nupinplọn mẹhe huvẹ gbigbọmẹ tọn to hùhù lẹ mẹ, yèdọ mẹhe sinsẹ̀ngán Ju lẹ tọn nọ pọnhlan taidi “mẹhodẹ̀do lẹ.” (Joh. 7:49) Jesu yiwanna madogánnọ ehelẹ bo nọ wà nuhe go e pé lẹpo nado gọalọna yé.—Mat. 20:28.

Be a sọgan gọalọna mẹmẹsunnu kavi mẹmẹyọnnu mẹhomẹ de to lizọnyizọn lọ mẹ ya? (Pọ́n hukan 14)

14. Etẹwẹ a sọgan wà nado do owanyi hia mẹmẹsunnu towe lẹ?

14 Ojlẹ Oflin tọn sọ nọ hùn dotẹnmẹ dote na mí nado hodo apajlẹ Jesu tọn gbọn nulinlẹnpọn do mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu he tin to agun mítọn mẹ lẹ po ji dali. Dile a to mọwà, ayihaawe ma tin dọ a na mọ mẹdelẹ he sọgan mọaleyi sọn owanyi towe mẹ. Vlavo mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mẹhomẹ delẹ po tindo nuhudo alọgọ tọn. Be a sọgan dla mẹvivẹ ehelẹ pọ́n ya? Be a sọgan hẹn núdùdù yì na yé, gọalọna yé to whégbè-zọ́n lẹ wiwà mẹ, ze yé yì opli kavi basi tito hẹ yé nado wazọ́n dopọ to lizọnyizọn lọ mẹ ya? (Hia Luku 14:12-14.) Mí dona dike owanyi he mí tindo na Jiwheyẹwhe ni whàn mí nado nọ ze afọdide tintan bo do owanyi hia mẹmẹsunnu mítọn lẹ.

NỌ JONA MẸMẸSUNNU PO MẸMẸYỌNNU TOWE LẸ PO

15. Etẹ mẹ wẹ mí dona mọnukunnujẹ?

15 Atọ̀ntọ, owanyi he mí tindo na Jehovah dona whàn mí nado nọ jona mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mítọn lẹ po. Na mímẹpo wẹ dugu ylando po okú po tọn sọn Adam dè wutu, depope to mí mẹ ma sọgan dọ dọ, “N’ma do hudo ofligọ lọ tọn.” Eyin devizọnwatọ Jiwheyẹwhe tọn de tlẹ yin nugbonọ do  depope, e gbẹ́ tindo nuhudo nukundagbe majẹhẹ Jehovah tọn gbọn Klisti gblamẹ. Dopodopo mítọn dona kẹalọyi dọ ahọ́ daho de wẹ yin jijodo na mí. Naegbọn e do yin nujọnu dọ mí ni mọnukunnujẹ ehe mẹ? Gblọndo lọ tin to dopo to apajlẹ he Jesu na lẹ mẹ.

16, 17. (a) Etẹwẹ mí dona plọn sọn apajlẹ he Jesu na gando ahọlu lọ po afanumẹ lẹ po go mẹ? (b) To whenue a ko lẹnayihamẹpọn do apajlẹ he Jesu na ji godo, etẹwẹ a magbe nado wà?

16 Jesu dọ dọ ahọlu de jo ahọ́ daho de do na afanumẹ etọn, enẹ wẹ talẹnti 10 000 kavi denali 60 000 000. Ṣigba, afanumẹ he yè jo ahọ́ daho ehe do na ma jlo na jo ahọ́ pẹvi, enẹ wẹ denali 100 he afanumẹ hatọ etọn dù do e lọ do. Ahọlu lọ gblehomẹ to whenue e sè dọ afanumẹ etọn ma jo ahọ́ pẹvi enẹ he afanumẹ hatọ etọn dù do e do. Ahọlu lọ dọmọ: “Hiẹ afanumẹ ylankan, yẹn jo ahọ́ enẹ lẹpo na we to whenuena hiẹ vẹvẹna mi. Be e ma jẹ dọ hiẹ lọsu ni do lẹblanu hia afanumẹ hatọ towe ga, yèdọ dile yẹn ko do lẹblanu hia we do ya?” (Mat. 18:23-35, nudọnamẹ odò tọn.) Na nugbo tọn, lẹblanu ayidego tọn he ahọlu lọ dohia afanumẹ enẹ dona ko whàn ẹn nado jona afanumẹ hatọ etọn. Mọdopolọ, etẹwẹ owanyi po lẹblanu he Jehovah dohia mí po dona whàn mí nado wà?

17 Ojlẹ Oflin tọn nọ hùn dotẹnmẹ dote na mí nado gbeje míde pọ́n nado yọnẹn eyin mí hẹn mẹmẹsunnu kavi mẹmẹyọnnu mítọn depope do homẹ. Eyin mọ wẹ, be ojlẹ dagbe de wẹ e na yin nado hodo apajlẹ Jehovah tọn, mẹhe nọ ‘wleawu nado jonamẹ.’ (Nẹh. 9:17; Ps. 86:5) Eyin mí yọ́n pinpẹn nuhe Jehovah wà na mí tọn to whenue e jo ahọ́ daho he mí dù do e do na mí, mí na tindo ojlo nado nọ jona mẹhe ṣinuwa do mí lẹ sọn ahun mẹ wá. E họnwun dọ mí ma sọgan mọ owanyi po jonamẹ Jiwheyẹwhe tọn po yí, eyin mí ma nọ yiwanna mẹdevo lẹ bo nọ jona yé. (Mat. 6:14, 15) Nugbo wẹ dọ jonamẹ ma nọ diọ nuhe ko jọ lọ, ṣigba e họnwun dọ e sọgan diọ sọgodo mítọn to aliho dagbe mẹ.

18. Nawẹ owanyi Jiwheyẹwhe tọn gọalọna mẹmẹyọnnu de nado doakọnna mape mẹmẹyọnnu devo tọn gbọn?

18 E sọgan nọ vẹawuna susu to mí mẹ nado “nọ to linsinyẹn” egbesọegbesọ hẹ mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mítọn lẹ po. (Hia Kọlọsinu lẹ 3:13, 14; Efesunu lẹ 4:32.) Di apajlẹ, Lily yin mẹmẹyọnnu tlẹnnọ de he desọn ojlo mẹ nado nọ gọalọna asuṣiọsi de he nọ yin Carol. [1] Lily nọ ze mẹmẹyọnnu Carol yì fie e jei lẹ, nọ yì họ̀nú na ẹn bo nọ wà dagbe susu devo lẹ na ẹn. Mahopọnna nuhe Lily nọ wà lẹpo, Carol nọ to homọdọ to whelẹponu podọ e nọ vẹawu nado doakọnna gbẹtọ-yinyin etọn. Ṣogan, Lily ze ayiha do jẹhẹnu Carol tọn lẹ ji. E zindonukọn bo to alọgọna ẹn na owhe susu kakajẹ whenue Carol wá jẹazọ̀n sinsinyẹn bo kú. Lily dọmọ: “Etomọṣo, n’to jejeji nado mọ Carol to fọnsọnku whenu. N’jlo na yọ́n ewọ to whenue e na lẹzun mẹpipe.” Mọwẹ, owanyi Jiwheyẹwhe tọn sọgan whàn mí nado nọ sinyẹnlin hẹ mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu mítọn lẹ po bo nọ to nukundo ojlẹ he mẹ mape gbẹtọvi lẹ tọn na busẹ mlẹnmlẹn te.

19. Etẹwẹ “nunina vọnu mayọnjlẹ” Jiwheyẹwhe tọn na whàn we nado wà?

19 Na nugbo tọn, “nunina vọnu mayọnjlẹ” de wẹ mí mọyi sọn Jehovah dè. Mì dike mí yí nukunpẹvi do pọ́n nunina ehe gbede blo. Ojlẹ Oflin tọn yin ojlẹ vonọtaun de nado lẹnayihamẹpọn do nuhe Jehovah po Jesu po ko wà na mí lẹpo ji. Mọwẹ, mì gbọ owanyi he yé tindo na mí ni whàn mí nado hodo afọdòmẹ Jesu tọn lẹ pẹkipẹki, nado nọ ze afọdide tintan bo do owanyi hia mẹmẹsunnu mítọn lẹ, podọ nado nọ jona yé sọn ahun mẹ wá.

^ [1] (hukan 18) Yinkọ he tin to hosọ ehe mẹ delẹ ko yin didiọ.