Ehecha oĩva pype

Ehecha menú secundario

Ehecha oĩva pype

Testígo de Jehová

guarani

Ñemañaha  |  Febrero de 2013

¿Mbaʼépa pe Judas kuatiañeʼẽ?

¿Mbaʼépa pe Judas kuatiañeʼẽ?

ABRIL 2006-pe, opárupi oñeguenohẽ notísiape umi investigadór otopa hague peteĩ manuskríto ojeʼéva Judas ohai hague. Upépe oñemombeʼu ko kuatiañeʼẽ heʼíva tuichaiterei okambiataha ñapensáva Judas Iscariote rehe, pe kuimbaʼe otraisionavaʼekue Jesúspe. Avei heʼi jahechakuaataha Judas ndojapói hague mbaʼeve ivaíva, oikuaa porãve hague katu Imboʼehárape ha Jesús ojerure rupínte ontrega hague chupe iñenemigokuérape.

¿Ikatúpa jajerovia ko kuatiañeʼẽre? Oimérõ upéicha, ¿omombeʼúpa ambue informasión Judas Iscariote, Jesucristo térã umi kristiáno ypykuégui? ¿Ikatúpa okambia jaikuaáva Jesús ha umi mbaʼe omboʼevaʼekuégui?

OJETOPA PE “JUDAS KUATIAÑEʼẼ

Ndojekuaaporãi moõpa ha mbaʼéichapa ojetopa pe “Judas kuatiañeʼẽ”. Ko dokuménto ndotopái umi arkeólogo, síno peteĩ árape ojejuhúntema peteĩ merkádope umi mbaʼe yma guare apytépe amo 1970 ha 1980 rupi. Ojeʼe 1978-pe ojetopa hague Egíptope, peteĩ sepultúrape itakuápe mbohapy kuatiañeʼẽ ndive, ojehaivaʼekue idióma cóptope, umi Ehípsio ñeʼẽ ypykue.

Ko dokuménto ningo kuéro ha heta áñore ojeguerekovaʼekue pe itakuápe, péro pyaʼeterei oñembyai oñeguenohẽvo pe lugár isekohágui. Áño 1983-pe mbohapy karai iñarandúva ohecha sapyʼaitemi ko kuatiañeʼẽ, péro hepyeterei oñevendese ha ndaikatúi ojogua hikuái. Ohasáma heta tiémpo ha ko dokuménto oñembyaive ohóvo noñepenáigui hese ha noñeñongatuporãigui. Péro áño 2000-pe peteĩ kuñakarai Suizaygua ojogua upe kuatiañeʼẽ ha omeʼẽ peteĩ grúpo ohesaʼỹijóvape umi mbaʼe yma guare. Ko grúpo ombaʼapo pe Fundación Mecenas de Arte Antíguope ha pe Sociedad National Geographic ndive, haʼekuéra oñehaʼã omyatyrõ ha okompleta jey upe dokuménto ha ijetuʼueterei chupekuéra osorómagui heta hendápe. Avei ohechavaʼerã hikuái mbaʼe tiémpope guarépa, otradusi ha omyesakãvaʼerã pe heʼíva pype.

 Ohechakuaa hikuái upe dokuménto ojehai hague síglo 3 térã 4 rupi. Péro umi investigadór heʼi pe “Judas kuatiañeʼẽ” oĩva idióma cóptope, ojetradusi hague peteĩ kuatiañeʼẽ griégo ymave guarégui. ¿Mbaʼe tiémpopepa ojehai ypy rakaʼe, ha mbaʼépa oiko upérõ guare?

“JUDAS KUATIAÑEʼẼ”: UMI GNÓSTICO OHAIVAʼEKUE

Síglo 2-pe, Ireneo, peteĩ eskritór heʼíva ijehe kristianoha, oñepyrũvaʼekue oñeʼẽ pe “Judas kuatiañeʼẽ” rehe. Pe ilívro héravape Contra las herejías omombeʼu haʼe oñemoĩha umi grúpo ohaivaʼekuére koʼãichagua kuatiañeʼẽ. Ireneo ohai: “Heʼi hikuái Judas, pe otraisionavaʼekue Jesúspe, oikuaa hague koʼã mbaʼe ha haʼe añoite umi disípulo apytégui ‘oikuaaha pe añetegua’ ha upévare ‘otraisiona’ Jesúspe. Upéicha rupi oñehundi umi mbaʼe oĩva yvága ha ko yvy ári. Umi gnóstico ohai pe kuatiañeʼẽ ha ombohéra El Evangelio de Judas”.

“Ndahaʼéi peteĩ evangelio Judas tiémpope ohaivaʼekue peteĩ tapicha oikuaáva chupe”

Ireneo oñemoĩ mbarete umi kristiáno gnóstico omboʼévare, haʼekuéra heʼi oikuaaha heta mbaʼe ojekuaaukáva chupekuéra añónte. Umi gnóstico ningo haʼe umi grúpo oiporúva la Biblia ogustaháichante. Haʼekuéra omboʼe umi mbaʼe ontende ha ogueroviáva oĩva umi ikuatiañeʼẽmente, iñasãiva opárupi síglo 2-pe.

Umi evangelio gnóstico heʼi Jesús remimboʼekuéra ontende vai hague umi mbaʼe haʼe omboʼéva, ha Jesús oikuaauka hague heta mbaʼe umi ojeporavo vaʼekuépente *. Oĩ gnóstico opensáva ko múndo haʼeha peteĩ kársel omoĩva pe “dios ojapovaʼekue opa mbaʼe”, oñeñeʼẽha Antiguo Testaméntope. Heʼi avei upe dios oñemoĩ hague umi ijarakuéra imbaretevévare. Umi oikuaáva pe añetegua ikatu ontende upéva ha ohecha mbaʼéichapa ikatu osẽ hetégui.

Pe “Judas kuatiañeʼẽme” jahechakuaa oñepensaha upéicha. Ko kuatiañeʼẽ oñepyrũvo heʼi: “Koʼãva haʼe umi mbaʼe ñemimby Jesús oikuaaukavaʼekue Judas Iscariótepe oñemongetárõ guare hikuái una semána pukukue, tres día ojejapo mboyve peve pe Páskua”.

¿Ireneo piko oñeʼẽmaraʼe ko kuatiañeʼẽre? Marvin Meyer oĩva pe grúpo ohesaʼỹijo ha otradusi ypy vaʼekuépe pe manuskríto, heʼi pe “Ireneo heʼivaʼekue peteĩ kuatiañeʼẽre opyta porãitereiha “Judas kuatiañeʼẽ” rehe”.

¿MBAʼÉPA HEʼI JUDAS REHE PE KUATIAÑEʼẼ? UMI IÑARANDÚVA OÑEMONGETA HESE

“Judas kuatiañeʼẽ” heʼi Jesús opuka hague ohechávo hemimboʼekuéra ndoikuaaiha heta mbaʼe. Judas Iscariote añoite oikuaa porã rupi Jesúspe, haʼe omombeʼu Júdaspe haʼeñohápe “umi mistério ojekuaaséva pe Rréinogui”.

Umi otradusi ypy vaʼekue pe dokuménto ogueroviaiterei Ireneo heʼivaʼekue pe evangelio rehe. Upe téxto ojetradusivaʼekuépe ningo ojehechauka Jesús ohechakuaa hague Judas ontendetaha umi mistério ha ikatuha oike pe “rréinope”. Avei umi ótro apóstol oiporavotaha Judas rekoviarã, péro Júdasgui oikotaha “pe espíritu treceha”. Jesús heʼi chupe: “Nde rehasapáta umi ótrope. Nde rejukáta ko che rete aiporúva”.

Heta eskritór ifamósova, umíva apytépe, Bart Ehrman ha Elaine Pagels ohesaʼỹijovaʼekue pe manuskríto. Haʼekuéra ojapuraiterei oguenohẽ hag̃ua umi mbaʼe oikuaa ha opensáva pe “Judas kuatiañeʼẽ” rehe, ha upéva ojoguaiterei pe primér traduksión ojejapovaʼekuépe. Péro upe riremínte April DeConick ha  Birger Pearson omombeʼu oipyʼapýva chupekuéra upévare. Koʼãva heʼi pe Sociedad National Geographic ojapura hague oguenohẽ hag̃ua pe téxto yma guare haʼekuéra raẽ oikuaaukaségui oguerekoha pe dokuménto. Upe grúpo otradusi mboyve ofirmákuri peteĩ dokuménto oñekomprometehápe nomombeʼumoʼãiha mbaʼeve, upévare ndojapói hikuái hekópe hembiapo, nohesaʼỹijoporãi otradusi hag̃ua ha ambue iñarandúva ndorrevisái oikuaa hag̃ua oĩ porãpa hembiapokuéra.

Ni peteĩ umi ohesaʼỹijovaʼekue pe manuskríto ndeʼíri añetehápe oiko hague umi oĩva pype

DeConick ha Pearson káda uno ohesaʼỹijo pe téxto ha mokõivéva heʼi heta mbaʼe iñimportánteva ojetradusi vaiha upe kuatiañeʼẽme. DeConick otradusivaʼekuépe heʼi Jesús ohenói hague Júdaspe “demónio treceha”, ndeʼíri hague chupe “pe espíritu treceha”. * Heʼi avei Júdaspe ndoikemoʼãiha pe “rréinope”, ndeʼíri chupe ohasataha umi ótro hemimboʼépe, upéva rangue heʼi: “Nde rejapóta ivaivéva chuguikuéra, pe che rete aiporúva nde resakrifikáta”. DeConick heʼi pe “Judas kuatiañeʼẽ” oñeguenohẽ hague oñeñembohory hag̃ua umi apóstol rehe. DeConick ha Pearsonpe g̃uarã ko manuskríto ndeʼíri Judas Iscariote ndojapói hague mbaʼeve ivaíva.

¿MBAʼÉPA ÑAAPRENDE JUDAS KUATIAÑEʼẼGUI?

Oĩramo jepe opensáva Judas ndojapói hague mbaʼeve ivaíva térã heʼíva haʼe hague peteĩ demónio, ni peteĩ umi iñarandúva ohesaʼỹijovaʼekue pe dokuménto ndeʼíri añetehápe oiko hague umi oĩva pype. Bart Ehrman heʼi: “Ndahaʼéi peteĩ evangelio Judas ohaivaʼekue; ndeʼíri voi ojapo hague. [...] Ndahaʼéi peteĩ evangelio ohaivaʼekue peteĩ tapicha oikuaáva Júdaspe [...]. Upéicharõ, ndahaʼéi peteĩ dokuménto omombeʼúva hetave mbaʼe oikovaʼekue Jesús oĩrõ guare ko yvy ape ári”.

Pe “Judas kuatiañeʼẽ” haʼe peteĩ téxto gnóstico ojehaivaʼekue griégope síglo 2 rupi. Ndojekuaáiramo jepe oimépa Ireneo oñeʼẽraʼe upévare, osegi gueteri oñemongeta hese umi iñarandúva. Péro “Judas kuatiañeʼẽ” ojetopavaʼekuére jahecha porãiterei oñepyrũ hague oĩ umi kristiáno guaʼu omboʼéva haʼekuéra ogueroviávante ha omoñepyrũva heta sékta. Upéva ohechauka porã añeteha umi apóstol heʼivaʼekue oĩva la Bíbliape. Por ehémplo, Hechos 20:29, 30-pe, Pablo heʼi: “Che aikuaa, ág̃a aha rire [...] pende apytégui voi opuʼãta kuimbaʼe omboʼétava heta japu, ogueraha hag̃ua hapykuéri umi disípulope”.

^ párr. 11 Koʼã kuatiañeʼẽ oñembohéra hag̃ua ojeporu jepi umi tapicha yma guare réra, umi oñeimoʼãva ontendeve hague Jesús omboʼevaʼekue. Amo treinta rupi oĩ. Umíva apytépe pe Evangelio según Tomás ha Evangelio según María Magdalena.

^ párr. 18 Umi iñarandúva opensa pe manuskríto ohechaukaha Judas Iscariótepe peteĩ demónioramo, oikuaa porãve vaʼekue Jesúspe umi ótro hemimboʼégui, avei ko mbaʼe ikatu jahecha umi Evangelio oĩvape la Bíbliape, heʼihápe umi demónio oikuaaha Jesúspe (Marcos 3:11; 5:7).