Ehecha oĩva pype

Ehecha oĩva pype

Jaikuaave hag̃ua

Jaikuaave hag̃ua

¿Mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue yma umi rróllo ha mbaʼéichapa ojepuru vaʼekue?

Rróllo ojejapóva kuéro ha pergamínogui oĩháme lívro de Ester. Síglo 18-pe guare

Pe Evanhélio de Lucas omombeʼu Jesús oavri hague pe rróllo de Isaías, olee chugui ha upéi olia jey. Opakuévo pe Evanhélio de Juan, apóstol Juan oñeʼẽ avei peteĩ ‘kuatiañeʼẽre’, ha oipuru peteĩ palávra griéga heʼiséva rróllo. Haʼe heʼi vaʼekue ndaikatumoʼãiha ojeskrivipa pe rróllope umi milágro Jesús ojapo vaʼekue (Lucas 4:16-20; Juan 20:30; 21:25).

¿Mbaʼéichapa ojejapo vaʼekue umi rróllo? Oñemboja vaʼekue ojuehe heta pedáso de kuéro, pergamíno térã papíro oñeforma peve peteĩ tíra puku. Upéva ikatu vaʼekue ojelia peteĩ pálore, ha pe ládo ojeskriviha opyta vaʼekue hyepy gotyo. Ndahaʼéi vaʼekue ojeskrivíva hese de un puku, síno ojedividi en kolúmna. Pe rróllo ipukúramo, oñemoĩmi peteĩ pálo káda púntape, péicha pe oleéva ikatu oipuru peteĩ ipo olia hag̃ua un ládo ha pe ótro ipo oavri hag̃ua pe ótro ládo, otopa peve pe párte oleeséva.

Peteĩ lívro oñeʼẽva la Bíbliare heʼi: “Umi rróllo ipuku porã vaʼekue [normálmente 10 métrorupi] ha ikatu voi ija pype peteĩ lívro kompletoite, péro ojeliapa rire opyta michĩ porã. Upévare ipraktikoiterei vaʼekue” (The Anchor Bible Dictionary). Por ehémplo, ojekalkula pe Evanhélio de Lucas ijáne hague peteĩ rróllo ipukúvape 9 métro imédiorupi. Sapyʼánte oñekytĩmi pe rróllo rembeʼy opyta hag̃ua derécho porã, upéi ojealisa itápe ha oñeteñi.

¿Mávapa rakaʼe umi “saserdóte ruvichakuéra” oñeñeʼẽha umi Escrituras Griegas Cristiánaspe?

Oĩ ypy guive saserdóte umi isrraelíta apytépe, peteĩnte umívagui haʼe vaʼekue pe saserdóte guasu. Ha iñepyrũme upe saserdóte oreko vaʼekue pe kárgo omano meve (Números 35:25). Aarón haʼe vaʼekue pe primer saserdóte guasu. Haʼe omano rire, upe kárgo opyta vaʼekue itaʼýra ypykuépe, upéva omano rire ohasa jey itaʼýrape, ha péicha osegi ojejapo heta tiémpore (Éxodo 29:9). Aarón familiare apytégui, heta oservi vaʼekue kómo saserdóte, péro mbovymínte umívagui oiko vaʼekue saserdóte guasu.

Umi isrraelíta opytárõ guare umi rréi ndahaʼéiva hudío poguýpe, koʼã rréi oñepyrũ onombra ha omongúi umi saserdóte guasúpe igustoitépe. Péro amalisia hetave vése ndoiporavói vaʼekue oimeraẽva, síno oĩma voi unos kuánto família iñimportánteva orekóva upe priviléhio, ha umíva apytégui oiporavo pe saserdóte guasurã. La majoría koʼã família ou vaʼekue Aarón desendientekuéragui. ¿Mávapa upéicharõ haʼe vaʼekue umi “saserdóte ruvichakuéra”? Koʼãva haʼe vaʼekue umi saserdóte iñimportantevéva. Oiméne oĩ rakaʼe ijapytepekuéra umi omoakãva umi 24 grúpo de saserdóte, umi persóna iñimportantevéva pe saserdóte guasu hentekuéra apytégui ha avei umi haʼe vaʼekue saserdóte guasu péro upéi okúi, por ehémplo, Anás (1 Crónicas 24:1-19; Mateo 2:4; Marcos 8:31; Hechos 4:6).