Waküjaitpa tü alatakat nümüin Creso sutuma nnojoluin pansaain naküjala na sacerdoote chajanakana Delfos nümüin. Ashutushi nia naaʼu chi aluwataaikai saaʼu Persia, niakaijasaʼa neʼe akanajuuin. Eepejeʼe wanee pütchi ashajünaka nüchiki chi aluwataaikai saaʼu Persia ekeraajaka. Suluʼusü shia tü Wiwüliakat.

Aküjünatüjülia tia 200 juya süpülapünaa shikeraajüin. Nnojoliiwaʼaya jemelin chia aluwataaikai, nüküjain Isaías kasaichinjatüin nünülia, Ciro münüinjachi otta nüküjain jamüinjatüin sukuwaʼipa nutuma süpüla nushutuinjachin saaʼu Babilonia.

Isaías 44:24, 27, 28. «Chi makai sümüin tü wüinkat: ‹Joseerü tü süchikalüirua›; Chi makai nüchiki Ciro: ‹Chi taneekakai süpüla arüleejaa, naainjeerü süpüshuaʼa tü anakat saaʼin tamüin›; naainjeerü tü tamakat süchiki Jerusalén: ‹Akumajüneerü süchikuaʼa› otta tü aʼwaajüleekat: ‹Eʼitaaneerü tü suuʼuikat›».

Naashin wanee griego kanüliakai Heródoto, najünujeʼerüin na nusurulaatsekana Ciro tü süchikat Éufrates, alataka pasanainpünaa sünain Babilonia. Alatüshii naya pasanainpünaa sünain tü süchikat süka shiyoolojoin tü wüinkat. Süchikijee nushutuin Ciro saaʼu Babilonia, nüjütüin na judío chajanakana amaanüin paala süpüla neitaainjanain nachikuaʼa Jerusalénmüin otta nakumajüin süchikuaʼa tü pueulo ajaʼttinnakat 70 juya süpülapünaa tia.

Isaías 45:1. «Anuu nünüiki Jeʼwaa nümüin Ciro, chi nüneekalakai, tajattüin nia süka tü najapü nikiakat, süpüla tajaʼttirüin pueulo nüpüleerua, süpüla taakatüin nayatapünaajatü na aluwataashiikana, süpüla tojutalüin nüpüleerua soʼu tü pueulokot».

Ekerotshii na persakana suluʼupünaa soʼu tü pueulokot süka süpütünüin jutatüin. Natüjaale saaʼu na Babiloniokana tü naaʼinrajatkat Ciro, nnojotsüje napütüin soʼu tü pueulokot jutatüin. Akatsaʼa nnojoluin nasürülüin shia otta mapüleeitpa ashutaa saaʼu.

Tü alatakat sümüin Babilonia shia neʼe soʼutku tü pütchi aküjünakat paala suluʼu tü Wiwüliakat. * Tü sümakat wayuu süchiki tü kasa alatajatkat mapeena, namaʼanajeejatü shia na namaleiwasekana naashin. Akatsaʼa tü pütchi suluʼukat tü Wiwüliakat, nümaʼanajeejatü shia chi Maleiwa shiimainshikai. Müshi nia nüchikijiraa: «Taya neʼe tayakai aküjakai jamüinjatüin sukuwaʼipa suʼttia wanee kasa süpüla shikeraajüinjatüin, jee müshia taya taküjain süchiki wanee kasa süpülapünaa saaʼinnüin» (Isaías 46:10).

Niaʼala neʼe Jeʼwaa, chi Maleiwa shiimainshikai eekai süpüla aküjain wanee kasa süpülapünaa sülatüin. ¿Jamaluʼulu tü nünüliakat Jeʼwaa? «Naainjeerü tü keeʼireekat naaʼin süpüla nikeraajüinjatüin tü nümakat otta nikeraajeerü shiaʼaya sükajee tü kasa nukumajakat». Sutuma tia, wayaawata aaʼu niain neʼe Jeʼwaa chi atüjaakai saaʼu kaseerüin alatüin mapeena otta naainjeerü tü keeʼireekat naaʼin süpüla nikeraajüinjatüin tü nümakat.

 PÜTCHI EKERAAJAKA MAAʼULU

¿Pütüjawee aaʼulu tü sümakat tü Wiwüliakat süchiki tü alatajatkat maaʼutpünaa? Alatüirü maʼaka 2.000 juya süchikijee süküjain tü Wiwüliakat mülieerüin maʼin saaʼin wayuu «sülüʼütpa sükalia sajaʼttüinjatüin tü kasakalüirua». ¿Kasa ajaʼttinnajatka? Nnojotsü shiain ajaʼttinnajatüin tü Mmakat jee na wayuukana, shia ajaʼttinnajatka tü atkawaakat otta tü kasa müliakat maʼin atuma saaʼin wayuu. Wekirajaa sünain waneirua pütchi aashajaaka süchiki tü alatajatkat «sülüʼütpa sükalia sajaʼttüinjatüin tü kasakalüirua».

2 Timoteo 3:1-5. «Anakaja piyaawatüle saaʼu jamüinjatüin tü kaʼikat mapeena sülüʼütpa sükalia sajaʼttüinjatüin tü kasakat süpüshua [...]. Eejeerü wainma wayuu eekai kapülain naaʼin nakuaippa neʼe namüiwa, eekai kachiiruain naaʼin tü washirüükat, eekai naʼwaataain suluʼu nakuaippa, eekai neʼrüin wayumüin sümüin wayuu, eekai moonooloin sümaa nanüiki nashi je nei, eekai matüjain aapaa analuʼut, je eekai mojutüin Maleiwa natüma. Eejeerü wainma wayuu eekai maalin wayuu napüla, eekai mamülialain amüin wayuu, eekai mojuin nanüiki sujuuna wayuu, eekai maaʼin naaʼin sümaa jashiee, je eekai nayouktüin tü anasükat. Eejeerü wainma wayuu eekai naaʼinreein kasa mojusü, eekai nayouktüin aluwataanaa, eekai yaletayaain nakuaippa suʼupala wayuu, je eekai shaitteein waneepia saaʼu maalin Maleiwa napüla. Piama akuaippachii naya sükajee nanoujayaain nünain Maleiwa sümaa nnojoliin noonooin sümaa nünüiki».

¿Müsüche sukuwaʼipa wayuu maaʼulu? ¿Kepiashiiche waya maaʼulu naʼaka wayuu yaletakana aaʼin, kapülakana aaʼin nakuwaʼipa neʼe namüiwaʼa otta kachiiruakana aaʼin washirüü? Wainma kasa nachuntaka na wayuukana, nnojotpejeʼe naaʼinreein tü münakat namüin. Otta eesüjaʼa piʼrüirüle nnojoliin jaa namüin na tepichikana sümüin nei otta nümüin nashi jee eeshii na kapülakana aaʼin ashaitaa waneepia sümaa maaliin Maleiwa napüla. Amojujaasü maʼin sukuwaʼipa wayuu maaʼulu.

Mateo 24:6, 7. «[Aapena jia] süchiki kasachiki sainküin mmakat süpüshua. [...] Atkaajiraajeerü wayuu sainküin mmakat süpüshua».

Naashin na ekirajaakana süchiki sukuwaʼipa atkawaa, alatüshii suulia 100 miyoone na wayuu outakana sutuma tü atkawaakat soʼujeʼereʼeya juyaka 1914. Wainmaleeshiʼiya na outakana sutuma atkawaa noulialeʼeya na wayuu kepiakana suluʼu waneirua mma. Wainmainna na müliakana nachiirua na oʼuwoʼutkana sutuma tü atkawaakat. ¿Ajaʼttüsüche tü atkawaakat sutuma müliain wayuu sünainjee?

Mateo 24:7. «Mülieerü maʼi saaʼin wayuu sütüma jamü».

Anuu nanüiki na aʼyataakana suluʼu Programa Mundial de Alimentos: «Wainma eküülü sainküin tü mmakat süpüla shiküin wayuu süpüshuaʼa. Naʼakajee mekietsalii wayuu, eeshi waneeshia eisalaakai sümaa meküinwaa. Eeshii maʼaka 815 miyoone na wayuu alatitkana jamü. Jee naʼakajee apünüinshii wayuu, ayuuishi waneeshia sutuma jamü». Alatüshii suulia apünüin miyoone na tepichi outakana sutuma jamü juyawai.

Lucas 21:11. «Akutkujaajeerü tü mmakat».

Naashin na atüjashiikana, wainmatua maʼin sukutkujaain tü Mmakat juyawai otta eesü neʼe maʼaka saaʼin 50.000 tü ayaawatünakalü aaʼu, saʼakajee tiairua, 100 tü ojuichijaakalü atuma shipia wayuu. Emetuluwaisü maʼin akutkujaain tü Mmakat juyawai sainküin mma. Soʼujee juyaka 1975 sünainmüin tü juyakat 2000, outushii 471.000 wayuu sutuma sukutkujaain tü Mmakat.

Mateo 24:14. «Süpülapünaa süntüin tü kaʼi sajaʼlajaainjatkat oʼu kasakat süpüshua, aküjüneerü sümüin wayuu tü pütchi anasükat, tü süchikikat nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Aküjüneerü sainküin mmakat süpüshua süpüla saapünüinjatüin sütüma wayuu süpüshua. Je kettaapa shia, anteerü sükalia sajaʼlajaainjatkat oʼu tü kasakat süpüshua».

Maaʼulu yaa, alatüshii suulia oocho miyoone aküjalii pütchi nüchiki Jeʼwaa, aküjashii pütchi anasü süchiki nuluwataaya Maleiwa maʼaka saaʼin suluʼu 240 mma. Aküjashii naya pütchi suluʼupünaa tü pueulokalüirua, sainküin piichi chaa wünaʼapü otta sooʼopünaa uuchi. Jee kettaapa tia, «anteerü sükalia sajaʼlajaainjatkat oʼu tü kasakat süpüshua». ¿Kasache tü ajaʼlajaainjatkat? Ajaʼttajatü naluwataaya na wayuukana otta shieerü aluwataaka Nuluwataaya Maleiwa saaʼu tü Mmakat. ¿Kasa anasü eejeetka sutuma aluwataayakat tia? Süpüla pütüjain sooʼomüin süchiki tia, paashajeʼera tü wane pütchikat.