SAJI NI OBLAHII KƐ OBLAYEI BIƆ
Te Mafee Tɛŋŋ Makudɔ Mimlifu?
Sanebimɔi
Ani omli fɔɔ fumɔ?
ekpakpa ko daŋ
kɛ́ eyɛ mli aahu
daa gbi
Kɛ́ omli fu lɛ, te enaa wa hã tɛŋŋ?
enaa waaa tsɔ
enaa wa
enaa wa waa
Namɔ ewaaa kwraa akɛ omli baafu lɛ?
ofɔlɔ
onyɛmi
onaanyo
Kɛ́ ona nɔ hewɔ ni esa akɛ okudɔ omlifu lɛ, sane nɛɛ baaye abua bo! Klɛŋklɛŋ lɛ, hã wɔkwɛ yiŋtoi komɛi ahewɔ ni kɛ́ awo omli la lɛ, esa akɛ obɔ mɔdɛŋ oye ohe nɔ lɛ.
Nɔ hewɔ ni ehe hiaa
Ogbɔmɔtsoŋ hewalɛnamɔ. Abɛi 14:30 lɛ kɛɛ: “Tsui ni mli jɔ lɛ, eji wala kɛhã gbɔmɔtso lɛ.” Shi wolo ni ji Journal of Medicine and Life lɛ wie akɛ, “mlifu baanyɛ ahã oná tsui helai.”
Onanemɛi. Biblia lɛ kɛɛ: “Okɛ mɔ ni tsui baa mramra akabɔ, ni okɛ mlifutsɛ hu akanyiɛ.” (Abɛi 22:24) No hewɔ lɛ, kɛ́ omli ni fɔɔ fumɔ lɛ hewɔ lɛ, mɛi tsi amɛhe kɛje ohe lɛ, ekafee bo naakpɛɛ. Oblayoo ko ni atsɛɔ lɛ Jasmine lɛ kɛɛ: “Kɛ́ okaseee bɔ ni obaafee okudɔ omlifu lɛ, onanemɛi kpakpai baaŋmɛɛ bo.”
Bɔ ni ale bo ahã. Oblanyo ko ni atsɛɔ lɛ Ethan ni eye afii 17 lɛ kɛɛ akɛ, “Kɛ́ omli fɔɔ fumɔ lɛ, mɛi baaná ale, ni nakai amɛkɛ baale bo.” Bi ohe akɛ, ‘Te miisumɔ ni ale mi ahã tɛŋŋ—ani mɔ ko ni he jɔ ni sumɔɔ toiŋjɔlɛ, aloo mlifutsɛ?’ Biblia lɛ kɛɛ: “Mɔ ni mli fuuu mra lɛ, ekɔɔ sane sɛɛ jogbaŋŋ, shi mɔ ni etooo etsui shi lɛ, ejieɔ ebuulufeemɔ kpo.”—Abɛi 14:29.
Mɔ ko bɛ ni ebaasumɔ ni ekɛ mlifutsɛ abɔ
Nɔ ni obaanyɛ ofee
Kanemɔ ŋmalɛi ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ kɛ saji ni mɛi ewie yɛ ŋmalɛi lɛ ahe, ni obi ohe saji ni fata he lɛ.
Abɛi 29:22: “Nuu ni mli fuɔ mramra lɛ, eteɔ béi shi; mɔ ni tsui baa mramra lɛ, etɔ̃ɔ babaoo.”
“Be ni miji oblayoo fioo lɛ, minyɛɛɛ maye mimlifu nɔ. Mipapa wekumɛi lɛ hu yɛ nakai naagba lɛ nɔŋŋ. Wɔkɛɔ akɛ, enɛ lɛ eyɛ wɔlá mli. Kɛ́ wɔmli fu lɛ, ehiii he nɔ ko feemɔ kwraa!”—Kerri.
Ani mimli fuɔ mramra? Kɛ́ aajie miyi yɛ misui kpakpai lɛ ahe, ni mikpɛ̃Iɛ nɔ loo mimii shɛ mihe lɛ, ani nilee yɛ mli akɛ, kɛ́ mijie su gbonyo ko kpo ni aawie he lɛ, majie minaa akɛ no lɛ akɛfɔ mi, ni no lɛ minyɛŋ nɔ ko mafee yɛ he?
Abɛi 15:1: “Naajɔlɛ hetoo lɛ, ekuɔ mlila naa, shi wiemɔ ni dɔɔ mɔ lɛ, eteɔ mlifu shi.”
“Nɔ ni baaye ebua bo ji, ni obaale nibii ni esa akɛ ofee koni onyɛ okudɔ ohenumɔi. Kɛ́ okase bɔ ni ajieɔ mlijɔlɛ kpo ni okɛ ojwɛŋmɔ ma nibii kpakpai anɔ lɛ, bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, obaanyɛ oye omlifu nɔ.”—Daryl.
Kɛ́ mɔ ko fee nɔ ko ni wo mimli la lɛ, mɛni hewɔ bɔ ni mafee minii yɛ he amrɔ nɔŋŋ lɛ he hiaa waa lɛ?
Abɛi 26:20: “Kɛ́ lai tã lɛ, la gboɔ.”
“Kɛ́ naagba ba mi kɛ mɔ ko teŋ, ni mikɛ lɛ wie yɛ naajɔlɛ mli lɛ, bei pii lɛ ehãa bɔ ni mɔ lɛ mli efu lɛ naa baa shi, ni wɔnyɛɔ wɔgbaa sane, ni wɔnyɛɔ wɔyeɔ wɔhenumɔi hu anɔ.”—Jasmine.
Mɛɛ gbɛ nɔ miwiemɔ kɛ minifeemɔi baanyɛ ahã sane lɛ mli awo wu?
Abɛi 22:3: “Hiɛtɛ̃lɔ naa oshãra lɛ, ni eteɔ ehe, shi mɔ ni jwɛŋmɔ esako lɛ, ebɛŋkɛɔ he, ni enaa amane.”
“Bei komɛi lɛ mishiɔ he ni naagba lɛ eba yɛ lɛ, ni miheɔ be kɛsusuɔ nɔ ni ba lɛ he, kɛkɛ lɛ be ni mitsui eba shi lɛ mitsu he nii.”—Gary.
Mɛɛ be ebaahi jogbaŋŋ akɛ obaashi he ko ni naagba miihe aba jɛmɛ lɛ, bɔ ni hãŋ mɔ lɛ anu he akɛ omli ni efu lɛ sɔŋŋ hewɔ oshi lɛ oyaa lɛ?
Yakobo 3:2: “Wɔ fɛɛ wɔtɔ̃ɔ babaoo.”
“Kɛ́ wɔtɔ̃ lɛ, esa akɛ wɔshwa wɔhe, shi esa akɛ wɔkase nii yɛ mli hu. Kɛ́ wɔtɔ̃ lɛ, esa akɛ wɔjaje wɔgbɛi nɔŋŋ, ni wɔtswa wɔfai shi akɛ wɔbaabɔ mɔdɛŋ wɔtsu saji ahe nii jogbaŋŋ.”—Kerri.
Ŋaawoo: Okɛ oti ko ama ohiɛ. Tswaa ofai shi akɛ okɛ be ko baama ohiɛ, ni yɛ nakai be lɛ mli lɛ, obaafee onii akɛ mɔ ni he jɔ ni toɔ etsui shi—kɛ́ hooo kwraa lɛ nyɔɔŋ kome. Ŋmalamɔ nibii ni baaya nɔ yɛ be nɛɛ mli lɛ oshwie shi, ni okwɛ bɔ ni otee ohiɛ ohã.

