Skip to content

Skip to secondary menu

Yì xosɛxweta ɔ jí

Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn Lɛ

Fɔngbe

Atɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn  |  Juin 2017

Jehovah Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Ðò Mɛtɛnkpɔn Mǐtɔn lɛ Bǐ Mɛ

Jehovah Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Ðò Mɛtɛnkpɔn Mǐtɔn lɛ Bǐ Mɛ

“Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é . . . nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.”​—2 KƆ. 1:3, 4.

HAN LƐ: 38, 56

1, 2. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ dó gbɔ nú mǐ ɖò wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ mɛ gbɔn? Ganjɛwu tɛ Xó tɔn ka na mǐ?

NƆVÍ sunnu dɔnkpɛvu tlɛnnɔ ɖé ɖɔ linkpɔ́n tɔn nú mɛxo agun tɔn e nɔ nyí Stephen bo wlí alɔ b’ɛ ko lín é. É ɖò nǔ lin kpɔ́n dó nǔ elɔ e mǐ xà ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 7:28 mɛ é jí wɛ: “Mɛ e da asì abǐ mɛ e da asú lɛ ɔ, ye nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖò gbɛ̀ e ye nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ mɛ.” É kanbyɔ ɖɔ: “‘Wuvɛ̌’ tɛ ka nyí wuvɛ̌ enɛ? Nú un ka wá da asì ɔ, nɛ̌ un ka na ɖí xwi xá gbɔn?” Cobonu Stephen na kɛnu dó nùkanbyɔ enɛ wu ɔ, é tó ɖɔ n’i ɖɔ é ni gbéjé nǔ ɖevo e mɛsɛ́dó Pɔlu wlan é kpɔ́n hwɛ̌, nǔ ɔ wɛ nyí “Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é . . . nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.”​—2 Kɔ. 1:3, 4.

2 Jehovah nyí Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé bo nɔ dó gbɔ nú mǐ hwenu e wuvɛ̌ lɛ kpannukɔn mǐ é nugbǒ. Hwiɖesu sixu ko gbɔn ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ, bo mɔ ɖɔ Mawu d’alɔ we, bo xlɛ́ ali we, bɔ hwɛhwɛ ɔ, é nɔ nyí gbɔn Xó tɔn gblamɛ. Mǐ sixu kanɖeji ɖɔ é nɔ ba nǔ e nyɔ́ hugǎn é nú mǐ, lee é bló gbɔn nú mɛsɛntɔ́ tɔn hwexónu tɔn lɛ é.​—Jelemíi 29:11, 12.

3. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?

 3 É ɖò wɛn ɖɔ enyi mǐ sixu tuùn nǔ e nɔ zɔ́n tagba mǐtɔn lɛ alǒ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ é ɔ, mǐ na kpéwú bo na ɖí xwi xá ye. Mɔ̌ wɛ é ka nɔ lɛ́ nyí gbɔn ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ ɖò alɔwliwli alǒ gbɛzán xwédo tɔn mɛ lɛ é lɔ kɔn. Enɛ wu ɔ, etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e nɔ dɔn “wuvɛ̌” wá bɔ Pɔlu ɖɔ lɛ é mɛ? Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ mǐ ka mɔ ɖò Biblu mɛ bo lɛ́ mɔ ɖò hwe mǐtɔn nu, bɔ ye sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ gbɔdónúmɛ e sín hudo mǐ ɖó é? Kpɔ́ndéwú enɛ lɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ.

MƐTƐNKPƆN LƐ, ‘WUVƐ̌ MIMƆ ÐÒ GBƐ̀ E È NƆ ZÁN AYIHƆNGBE AYIHƆNGBE É MƐ’

4, 5. Nǔ tɛ lɛ mɔ̌ ka nɔ zɔ́n bɔ è na ‘mɔ wuvɛ̌ ɖò gbɛ̀ e è nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe é’ mɛ?

4 Mǐ ni kpɔ́n nǔ e Mawu ɖɔ ɖò ɖibla yì bǐbɛ̌mɛ tan gbɛtɔ́ tɔn tɔn é: “Sunnu na jó tɔ́ tɔn kpo nɔ tɔn kpo dó, bo na jɛ kpɔ́ xá asì tɔn, bɔ ye mɛ wè lɛ na huzu ɖokpo géé.” (Bǐb. 2:24) Jehovah ɖɔ xó enɛ hwenu e é ɖó alɔwliwli nukɔntɔn ɔ ayǐ é. Loɔ, ninɔmɛ hwɛhuhu tɔn lɛ nɔ zɔ́n, bɔ alɔwliwli kpo xwédo yɔyɔ̌ ɖé ɖiɖó ayǐ kpo sixu dɔn adohu adohu wá kancica xwédo tɔn mɛ. (Hlɔ. 3:23) Hwɛhwɛ ɔ, nú nyɔnu lɛ d’asú ɔ, ye nɔ gosin acɛ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ tɔn glɔ, bo nɔ jɛ acɛ asú yetɔn tɔn glɔ. Mawu na acɛ asú lɛ bɔ ye na nyí gǎn nú asì yetɔn. (1 Kɔ. 11:3) Asú kpo asì kpo yɔyɔ̌ ɖé lɛ nɔ mɔ ɖɔ é kún bɔwǔ ó. Sɔgbe xá Xó Mawu tɔn ɔ, asì ɖé ɖó na yí gbè, bo na nɔ alixlɛ́mɛ asú tɔn tɔn glɔ, é na nyí mɛjitɔ́ tɔn lɛ tɔn ǎ. Kancica e mɛ e wlí alɔ yɔyɔ̌ lɛ é ɖó xá hɛnnumɔ yetɔn lɛ é sixu dɔn gbemanɔkpɔ́ alǒ wuvɛ̌ lɛ wá.

5 Adohu adohu ɖevo nɔ lɛ́ wá hwenu e asì ɖé ɖɔ nú asú tɔn ɖɔ emi ɖò xò é. Hwɛhwɛ ɔ, linkpɔ́n ɖiɖó dó nukúnkpédómɛwu dotóoxwé tɔn e sín hudo sixu tíìn ɖò xò mimɔ ɔ hwenu, alǒ ɖò vǐjiji ɔ gudo é wu sixu cyɔn yɛ awǎjijɛ e asú kpo asì kpo ɖé nɔ ɖó, hwenu e ye sè ɖɔ ye ja vǐ jì gbé é jí. È ɖó na lɛ́ lin tamɛ dó lee enɛ na wà nǔ dó akwɛzinzan xwédo ɔ tɔn jí gbɔn ɖò dìn kpo sɔ e ja é kpo é jí. Huzuhuzu gègě na ɖò dandan hwenu e è na jì vǐ ɔ é. Nɔ ɔ sixu nɔ zán hwenu gègě dó vǐ tɔn wu, bo nɔ sɔ́ ayi ɖó nukúnkpikpe dó wutu tɔn wu hugǎn. Asú gègě nɔ mɔ ɖɔ asì emitɔn dovɛ̌ nú emi, ɖó azɔ̌ e kàn vǐ ɔ lɛ é wiwa nɔ ɖu ayi mɛ n’i hugǎn wutu. Ðò akpá ɖevo xwé ɔ, tɔ́ ɔ ɖó na lɛ́ dó kɔ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo lɛ mɛ. Azɔ̌ nɔ jɛ azɔ̌ jí n’i, ɖó é ɖó na kpé nukún dó hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn yɔyɔ̌ ɖé wu lobo na sú hudo tɔn lɛ sín dò.

6-8. Enyi è ɖò vǐ ba wɛ, bo ma ka mɔ jì ǎ ɔ, nɛ̌ enɛ ka sixu hɛn wuvɛ̌ wá gbɔn?

6 Wuvɛ̌ alɔkpa ɖevo tíìn bɔ asú kpo asì kpo ɖé lɛ nɔ mɔ. Ye nɔ ba vǐ kaka bo ka nɔ ba kpò. Nú nyɔnu ɔ ma mɔ xò ǎ ɔ, é sixu flú bǐ ɖ’ayi mɛ. Alɔwliwli ɔ wɛ à, vǐjiji ɔ wɛ à, nǔ wè lɛ ɖebǔ ko xlɛ́ ɖɔ è gán sín wuvɛ̌ mimɔ sí ǎ, amɔ̌, è ɖò vǐ ba wɛ bo ma mɔ jì ǎ ɔ, enɛ lɔ nyí wuvɛ̌ ɖé. (Nùx. 13:12) Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, è nɔ yawu kpɔ́n vǐmaji dó mɔ winnyanú ɖé. Jakɔbu sín asì Hlacɛli xlɛ́ ɖɔ akpɔ̀ ɖó emi hwenu e é mɔ bɔ nɔví nyɔnu tɔn jì vǐ lɛ é. (Bǐb. 30:1, 2) Mɛsɛ́dó ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò fí e mɛ lɛ ɖó aca bo nɔ ɖó xwédo ɖaxó ɖè lɛ é ɔ, mɛ lɛ nɔ kàn nǔ e wu ye ma jì vǐ ǎ é byɔ ye hwɛhwɛ. Ye na bo tinmɛ nǔ e wu wɛ é nú mɛ lɛ lee é jɛxa gbɔn é kpo yɛ̌yi kpo ɔ, ye mɛ ɖé lɛ nɔ ɖɔ, “Có, mǐ na xoɖɛ nú mi!”

7 Alǒ, ɖǒ ayi ninɔmɛ nɔví nyɔnu e nɔ nɔ Angleterre bo ɖò vǐ ba wɛ tawun, bo ma ka mɔ jì ǎ é ɖé tɔn wu. É wá kpò lǎ. É ɖɔ ɖɔ emi flú bǐ, ɖó é mɔ ɖɔ nǔ e ba wɛ emi ɖè é kún sixu jɛnu ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ ó. É kpo asú tɔn kpo wá gbeta ɔ kɔn bo na ba vǐ ɖé bo sɔ́ dó ɖó vǐ yetɔn. É ɖò mɔ có, é ɖɔ: “Un lɛ́ byɔ wuvɛ̌ alɔkpa ɖevo mɛ. Un tuùn ɖɔ, vǐ mɛ  ɖevo tɔn sísɔ́ dó ɖó vǐ kún na nyí nǔ ɖokpo ɔ pɛ́pɛ́pɛ́ kpo nyiɖesu jì vǐ ce ɖesu kpo ó.”

8 Biblu ɖɔ ɖɔ vǐjiji nɔ cyɔn alɔ Klisanwun nyɔnu ɖé jí. (1 Tim. 2:15, nwt) Amɔ̌ enɛ xlɛ́ ɖɔ vǐjiji, alǒ è ɖó vǐ lɛ na zɔ́n bɔ è na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é xlɛ́ ɖɔ enyi nyɔnu ɖé ɖó vǐ bo nɔ kpé nukún d’ewu lobo nɔ lɛ́ wà xwégbezɔ́ ɖevo lɛ ɔ, enɛ na zɔ́n bɔ é na nɔ ɖò mɛ nú ɖɔ wɛ bo lɛ́ dó nu mɛ ɖevo lɛ sín xó mɛ ǎ. (1 Tim. 5:13) É ɖò mɔ̌ có, é ka na mɔ wuvɛ̌ ɖěɖee è nɔ mɔ ɖò alɔwliwli kpo gbɛzán xwédo tɔn kpo mɛ lɛ é.

Nɛ̌ è ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ e è nɔ mɔ hwenu e mɛvívɛ́ ɖé kú dó mɛ é gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 9gɔ́ ɔ kpo 12gɔ́ ɔ kpo)

9. Nú mɛ e è wlí alɔ xá é kú ɔ, nɛ̌ é ka nɔ nyí mɛtɛnkpɔn bunɔ ɖé gbɔn?

9 Enyi è ɖò wuvɛ̌ e è nɔ mɔ, ɖó alɔwliwli wu lɛ é xó ɖɔ wɛ ɔ, ɖokpo tíìn bɔ è nɔ yawu flín ǎ. É wɛ nyí kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn. Mɛtɛnkpɔn bunɔ e mɛ gègě ko mɔ é wɛ nyí ɖɔ mɛ e ye da é kú. Enɛ nyí mɛtɛnkpɔn ɖé bɔ mɛ e mɛ kú dó é sixu nɔ ma ɖó nukún ɖɔ emi na mɔ ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ. Klisanwun lɛ ɖi nǔ tawun ɖɔ Jezu d’akpá fínfɔ́n sín kú tɔn. (Jaan 5:28, 29) Etɛ nukúnɖiɖo enɛ ka nɔ wà nú mɛ e mɛ kú dó é? É nɔ dó gbɔ n’i tawun. Ali e nu Tɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn nɔ gbɔn Xó tɔn gblamɛ, bo nɔ d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɛ gbɔn dín wɛ ɖè lɛ é ɖevo nɛ. Dìn ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé lee mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn ɖé lɛ mɔ gbɔdónúmɛ tɔn, bo lɛ́ ɖu lè tɔn gbɔn é kpɔ́n.

GBƆDÓNÚMƐ ÐÒ MƐTƐNKPƆN LƐ HWENU

10. Nɛ̌ Ana ka mɔ gbɔdónúmɛ ɖò ninɔmɛ blawu e mɛ é ɖè é gbɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)

10 Ana e nyí asì vívɛ́ná Ɛlukana tɔn é mɔ mɛtɛnkpɔn bunɔ ɖé. É nyí wɛnsinɔ hwenu e Ɛlukana sín asì ɖevo e nyí Penina é jì vǐ lɛ é. (Xà 1 Samuwɛli 1:4-7.) Penina nɔ cá nú Ana “xwewu xwewu tɛgbɛ.” Enɛ zɔ́n bɔ Ana nɔ mɔ akpɔ̀ bo nɔ lɛ́ mɔ wuvɛ̌ tawun. É mɔ gbɔdónúmɛ hwenu e é ɖɔ nǔ e ɖò jijɛ wɛ é nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ é. Nugbǒ ɔ, ‘é xoɖɛ nú hwenu línlín.’ É ka ɖó nukún ɖɔ Jehovah na yí gbè nú ɖɛ emitɔn à? Nǔ na ko nyí mɔ̌. Ðebǔ wɛ é na bo nyí gbɔn ɔ, “nukún tɔn mɛ jɛ ayǐ.” (1 Sam. 1:12, 17, 18) É ɖeji ɖɔ Jehovah na bló bɔ wɛnsinɔ e emi nyí é na fó gbè ɖokpo, alǒ é na sú dò enɛ ɖò ali ɖevo nu.

11. Nɛ̌ ɖɛxixo ka sixu dó gbɔ nú mǐ gbɔn?

11 Enyi mǐ kpó ɖò hwɛhutɔ́ nyí wɛ bo lɛ́ kpó ɖò gbɛ̀ elɔ e nu Satáan kp’acɛ dó é mɛ jɛn wɛ ɔ, mɛtɛnkpɔn kpo wuvɛ̌ lɛ kpo na ɖò jijɛji wɛ. (1 Jaan 5:19) É ɖò mɔ̌ có, é nyɔ́ tawun ɖɔ mǐ tuùn ɖɔ Jehovah nyí “Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é.” Ali e nu mǐ sixu mɔ alɔdo, bo ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn alǒ wuvɛ̌ mǐɖesunɔ tɔn lɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɛxixo. Ana ɖɔ nǔ e ɖò ayi tɔn mɛ é bǐ nú Jehovah. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi wuvɛ̌ lɛ kpannukɔn mǐ ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ hú lee nǔ cí nú mǐ é ɖiɖɔ nú Jehovah kpowun. Mǐ ɖó na savo n’i, bo na ɖɔ lee nǔ cí nú mǐ tawun é n’i gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo sɛ́dó è sín ayi mǐtɔn mɛ gblamɛ.​—Fili. 4:6, 7.

12. Etɛ ka d’alɔ Ana e nyí asúkúsi é b’ɛ ɖó awǎjijɛ?

12 Enyi mǐ na bo tlɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ tawun ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ, vlafo ɖó vǐmamɔji alǒ kú mɛ vívɛ́ná ɖé tɔn wutu ɔ, mǐ sixu mɔ gbɔdónúmɛ. Ðò Jezu hwenu ɔ, nyɔnu gbeyiɖɔ Ana sín asú kú, hwenu e ye wlí alɔ b’ɛ bló xwè tɛnwe kpowun gudo é. Ye ɖó vǐ ɖě bonu Biblu ɖɔ ǎ. Etɛ Ana ka kpò ɖò wiwa wɛ hwenu e é ɖó xwè 84 é? Luki 2:37 ɖɔ: “É nɔ cí sinsɛnxɔ mɛ, bɔ zǎn kpodo kéze kpo ɔ, é nɔ ɖò Mawu sɛ̀n wɛ, ɖò nublabla kpo ɖɛxixo kpo mɛ.” Ana mɔ gbɔdónúmɛ kpo awǎjijɛ kpo ɖò Jehovah sinsɛn mɛ.

13. Enyi hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ na bo ma tlɛ dó gbɔ nú mǐ ǎ ɔ, xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn lɛ sixu wà mɔ̌. Nǎ kpɔ́ndéwú enɛ tɔn.

13 Enyi mǐ nɔ dó gbɛ̌ xá nɔví sunnu mǐtɔn  lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo ganji ɔ, mǐ na mɔ xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn, xɔ́ntɔn zɔnjɛzɔnfɔ́n lɛ. (Nùx. 18:24) Paula flín lee wǔ kú i gbɔn hwenu e nɔ tɔn jó nugbǒ ɔ dó hwenu e é ɖó xwè atɔ́ɔ́n é. Mɛtɛnkpɔn enɛ jí ɖuɖu ɖè fá ǎ. Amɔ̌, é mɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tawun, hwenu e Ann e nyí nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò agun ɔ mɛ é ɖexlɛ́ ɖɔ ganjininɔ tɔn ɖò gbigbɔ lixo nɔ ɖu ayi mɛ nú emi tawun é. Paula tinmɛ ɖɔ: “Ann nyí hɛnnumɔ ce ǎ có, un ka mɔ ɖɔ lee nǔ ce nɔ ɖu ayi mɛ n’i gbɔn é d’alɔ mì tawun. É d’alɔ mì bɔ un kpò ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ.” Paula kpò ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo. É lɛ́ víví n’i tawun ɖɔ é lɛ́vɔ wá ɖò Jehovah sɛ̀n ɖó kpɔ́ xá nɔ tɔn wɛ ɖò agun ɔ mɛ. É víví nú Ann lɔ tawun, ɖó é cí nɔ gbigbɔ tɔn ɖé ɖɔhun nú Paula.

14. Nyɔna tɛ lɛ sín lè mɛ ɖěɖee nɔ dó gbɔ nú mɛ lɛ é ka nɔ ɖu?

14 Nǔ e nyɔ́ tawun é wɛ nyí ɖɔ enyi mǐ ɖexlɛ́ kpo wanyiyi kpo ɖɔ nǔ mɛ ɖevo lɛ tɔn ɖu ayi mɛ nú mǐ ɔ, é sixu wá d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò linlin masɔgbe mǐɖesunɔ tɔn ɖé lɛ jí. Nɔví nyɔnu e wlí alɔ lɛ é kpo ye mɛ ɖěɖee ma wlí alɔ ǎ lɛ é kpo tuùn ɖɔ wɛnɖagbe ɔ jijla ɖi azɔ̌gbɛ́ Mawu tɔn lɛ nɔ zɔ́n, bɔ ye nɔ ɖó awǎjijɛ ɖaxó. Nǔ e nya wɛ ye ɖè é wɛ nyí ɖɔ ye na sɔ́ Mawu sù gbɔn jlǒ tɔn wiwa gblamɛ. Ðé lɛ ɖò ye mɛ tlɛ nɔ kpɔ́n alɔɖiɖo ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ dó mɔ amasin. É ɖò wɛn ɖɔ enyi mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mɛ e mǐ nɔ mɔ ɖò  kúnnuɖegbe lɛ é kpo mɛ ɖěɖee ɖò agun ɔ mɛ lɛ é kpo sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ɔ, mǐ mɛ bǐ na d’alɔ bɔ kancica e ɖò agun ɔ mɛ é na syɛn gɔ́ na. (Fili. 2:4) Mɛsɛ́dó Pɔlu nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖò ali enɛ nu. É wá cí “vǐnɔ” ɖé ɖɔhun nú mɛ ɖěɖee ɖò agun Tɛsaloniki tɔn mɛ lɛ é; bo lɛ́ cí tɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé ɖɔhun nú ye.​—1 Tɛsalonikinu lɛ 2:7, 11, 12.

GBƆDÓNÚMƐ ÐÒ XWÉDO MƐ

15. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí mɛ nukɔntɔn e ɖó na kplɔ́n nugbǒ ɔ vǐ lɛ é?

15 Fí e é jɛxa ɖɔ mǐ ni dó gbɔ nú mɛ bo lɛ́ d’alɔ mɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí xwédo mɛ. Mɛ yɔyɔ̌ lɛ sixu wá byɔ wɛnjlatɔ́ e ko zin lɛ é ɖɔ ye ni d’alɔ emi bonu emi na kplɔ́n nugbǒ ɔ vǐ emitɔn lɛ, ye tlɛ sixu lɛ́ byɔ ɖɔ ye ni kplɔ́n Biblu xá mɛ winnyawinnya emitɔn lɛ. Sɔgbe xá Biblu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ wɛ nyí mɛ nukɔn nukɔntɔn e ɖó na kplɔ́n nǔ vǐ yetɔn lɛ bo na lɛ́ kplɔ́n azɔ̌ ye é. (Nùx. 23:22; Efɛ. 6:1-4) Ðò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ ɖó hudo alɔdo mɛ ɖevo lɛ tɔn tɔn, bɔ é nɔ wà ɖagbe tawun. Loɔ, enɛ ɖè azɔ̌ sín kɔ jí nú mɛjitɔ́ lɛ ǎ. Xó ɖiɖɔ ɖó kpɔ́ xá xwédo yetɔn ɖò gbesisɔmɛ ɖò taji.

16. Etɛ è ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ hwenu e è ɖò alɔ dó vǐ lɛ wɛ é?

16 Enyi mɛjitɔ́ ɖé wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mɛ ɖevo na kplɔ́n nǔ xá vǐ emitɔn lɛ ɔ, mɛ enɛ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo na xò azɔ̌ ɔ yí sín mɛjitɔ́ lɛ sí ǎ. É nɔ wá jɛ bɔ è nɔ byɔ Kúnnuɖetɔ́ ɖé ɖɔ é ni kplɔ́n nǔ xá vǐ ɖěɖee nugbǒ ɔ ma jló mɛjitɔ́ yetɔn lɛ ǎ é. Kúnnuɖetɔ́ ɔ ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ emi ɖò alɔ dó vǐ lɛ wɛ ɖò gbigbɔ lixo nugbǒ, amɔ̌, emi kún huzu vǐ lɛ sín mɛjitɔ́ ó. Nú ye ja nǔ kplɔ́n gbé ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ ye ni kplɔ́n ɖò vǐ lɛ sín xwégbe kpo mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo, alǒ Kúnnuɖetɔ́ ɖevo e zin é ɖé ɖó na ɖò fí ɔ, alǒ é na nyí fí e jɛ agbawungba bo jɛxa é ɖé. Enɛ na zɔ́n bɔ mɛɖebǔ na ɖó linlin vo dó nǔ e ɖò jijɛ wɛ é wu ǎ. É ɖó na ɖó nukún ɖɔ é sixu wá jɛ hweɖenu, bɔ mɛjitɔ́ lɛ na wà azɔ̌ e Mawu sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye é, bo na kpé nukún dó vǐ yetɔn lɛ wu ɖò gbigbɔ lixo.

17. Nɛ̌ vǐ lɛ ka sixu nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖé gbɔn?

17 Mɛ winnyawinnya ɖěɖee kplɔ́n bo yí wǎn nú Mawu nugbǒ ɔ, bo nɔ xwedó wěɖexámɛ tɔn é sixu huzu jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖé ɖò xwédo ɖé mɛ. Ye sixu bló mɔ̌ gbɔn sísí ɖiɖó nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo alɔdido ye ɖò nǔ agbaza tɔn lɛ mɛ kpo gblamɛ. Ye lɛ́ nɔ gbeji nú Jehovah ɔ, é na dó wusyɛn lanmɛ nú xwédo ɔ bǐ. Jɛ nukɔn nú Sìnvɔgbɛ ɔ, Sɛti e gosin kúnkan Lamɛki tɔn mɛ é nɔ sɛ̀n Jehovah. Lamɛki ɖɔ dó vǐ sunnu tɔn Nɔwée wu ɖɔ: ‘Vǐ elɔ na ɖè mǐ sín wuvɛ̌ e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò azɔ̌ syɛnsyɛn lɛ mɛ lɛ é mɛ; wuvɛ̌ e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò ayikúngban e Jehovah dó nu ɔ jí é, bo na na vivo mǐ.’ Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ jɛnu hwenu e è ɖè nudómɛ enɛ sín ayikúngban ɔ jí é. (Bǐb. 5:29; 8:21) Vǐ ɖěɖee nɔ nya sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ gbé lɛ é sixu xlɛ́ ɖɔ emi nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn nú xwédo yetɔn lɛ, bo na d’alɔ ye bǐ bɔ ye na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn dìn tɔn lɛ nu, bo na lɛ́ xò nǔ e hugǎn Sìnvɔgbɛ ɔ é zlɛ.

18. Enyi mǐ na bo ɖò wuvɛ̌ alǒ mɛtɛnkpɔn ɖebǔ mɔ wɛ ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ kpo akɔnkpinkpan kpo?

18 Ðɛ, tamɛ linlin kpɔ́n dó kpɔ́ndéwú e ɖò Biblu mɛ lɛ é jí kpo gbɛ̌dido xá mɛ Jehovah tɔn lɛ kpo ɖò alɔdo gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ dìn, bɔ ye ɖò gbɔdónúmɛ mɔ wɛ ɖò wuvɛ̌ e ye nɔ mɔ lɛ é bǐ mɛ. (Xà Ðɛhan 145:18, 19.) Ðó mǐ tuùn ɖɔ Jehovah wɛ nyí Jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn e na nɔ ayǐ sɔyi é wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ enɛ na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na dɛ kpo akɔnkpinkpan kpo ɖò mɛtɛnkpɔn ɖebǔ e mǐ na mɔ dìn bo na lɛ́ mɔ ɖò sɔgudo lɛ é nu.