Skip to content

Yì xósɛxweta ɔ jí

Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn Lɛ

Sɔ́ gbè ɖokpo Fɔngbe

 TAN GBƐZÁN TƆN

Gǔ Xɔ Akwɛ Klisanwun Tɔn E Un Ðu É Zɔ́n Bɔ Un Yì Nukɔn

Gǔ Xɔ Akwɛ Klisanwun Tɔn E Un Ðu É Zɔ́n Bɔ Un Yì Nukɔn

ÐÒ ZǍN xóxó mɛ bǐ ɔ, Niger Tɔ̀ hlɔnhlɔnnɔ ɔ ɖò nukɔn nú mǐ; é nɔ sà kpo wezun kpo, bo d’agba yì kilomɛtlu 1,6. Tohwan e fun wɛ è ɖè ɖò Nigéria é ɖò nǔ gbà wɛ tawun, enɛ wu ɔ, Niger Tɔ̀ ɔ did’asá sixu sɔ́ gbɛ̀ mɛtɔn ɖó axɔ nu. É ɖò mɔ̌ có, mǐ ka ɖó na wà mɔ̌ hugǎn azɔn ɖokpo. Nɛ̌ un ka yì tɔ́n ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ gbɔn? Mǐ ni ɖɔ xó dó táan e jɛ nukɔn nú jiji ce é wu hwɛ̌.

Ðò 1913 ɔ, tɔ́ ce John Mills bló baptɛm ɖò New York City hwenu e é ɖó xwè 25 é. Nɔví Russell wɛ xwlé xóɖiɖɔ baptɛm tɔn ɔ mɛ. Táan kpɛɖé ɖò enɛ gudo ɔ, Papa ce yì Trinité, finɛ wɛ é da Constance Farmer ee nyí Biblu Kplɔntɔ́ kanɖodónǔwutɔ́ ɖé é ɖè. Papa d’alɔ xɔ́ntɔn tɔn William R. Brown bonu é na nɔ xlɛ́ “Photo-Drame de la Création” mɛ. Ye wà mɔ̌ kaka jɛ hwenu e è ɖè azɔ̌ nú Brown kpo asì tɔn kpo yì Gbadahweji Aflika tɔn ɖò 1923 é. Papa kpo Mamáa kpo bǐ wɛ ɖó nukúnɖiɖó jixwé tɔn, bo gbɛkan dó azɔ̌ yetɔn nu ɖò Trinité.

MƐJITƆ́ E YÍ WǍN NÚ MǏ LƐ É

Vǐ tɛnnɛ wɛ mɛjitɔ́ mǐtɔn lɛ jì, bo sun nyǐ nukɔnví yetɔn ɖɔ Rutherfor; zinkponɔ Watch Tower Bible and Tract Society tɔn sín nyikɔ wu wɛ ye kpɔ́n dó dó sun nyǐ enɛ ɛ. Hwenu e ye wá jì nyɛ ɖò 30 décembre 1922 é ɔ, ye kpɔ́n dó Clayton J. Woodworth ee nɔ kpé nukún dó L’Âge d’Or (è nɔ ylɔ́ ɖɔ Fɔ́n dìn) ɖiɖetɔ́n wu é sín nyikɔ wu, bo na nyikɔ mì. Mǐ bǐ wɛ mɛjitɔ́ mǐtɔn lɛ tɛ́n kpɔ́n bɔ mǐ yì azɔ̌mɛ ɖó bǎ ɖé mɛ, nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé nyinya jí wɛ ye ka nɔ tɛɖɛ̌ hugǎn. Mamáa ɖó nǔwukpíkpé jiwǔ ɖé bo nɔ zán Mawuxówema ɔ dó jlɛ́ xó dó xó wu xá mɛ dó ɖu ɖò mɛ jí ganji. Papa yí wǎn nú tan Biblu tɔn lɛ kpikpi nú mǐ, bo nɔ zán wǔjɔnú tɔn lɛ bǐ dó bló bɔ tan ɔ nɔ ɖò gbɛ̀.

Gǎndidó yetɔn lɛ na sínsɛ́n ɖagbe. Sunnu atɔn ɖò mǐ mɛ sunnu atɔ́ɔ́n lɛ mɛ bo yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn. Nɔví nyɔnu mǐtɔn atɔn nyí gbexosin-alijitɔ́ nú xwè gegě ɖò Trinité-et-Tobago. Gbɔn nǔkplɔnmɛ kpo kpɔ́ndéwú ɖagbe mɛjitɔ́ mǐtɔn lɛ tɔn kpo gblamɛ ɔ, ye tun mǐ sɔ́ nyi ‘Jehovah sín xwégbe.’ Wusyɛn e ye dó lanmɛ nú mǐ é zɔ́n bɔ mǐ nɔ finɛ bo yì nukɔn ɖò “Mawu mǐtɔn sín kɔ́xota.”—Ðɛh. 92:14.

Xwé mǐtɔn huzu hɔ̌nkan ɖé nú wɛnjijlazɔ́ ɔ. Gbexosin-alijitɔ́ lɛ nɔ kplé ɖò finɛ bɔ hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ ɖɔ xó dó Nɔví George Young ee nyí mɛsɛ́dó Canada nu ɖé bo ba mǐ kpɔ́n ɖò Trinité é wu. Mɛjitɔ́ ce lɛ  nɔ ɖɔ xó dó azɔ̌gbɛ́ yetɔn lɛ wu kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo, ye wɛ nyí Brown kpo asì tɔn kpo, bo nɔ Gbadahweji Aflika tɔn ɖ’ayǐ. Enɛ lɛ bǐ sísɛ́ mì bɔ un bɛ́ sinsɛnzɔ́ kúnnuɖegbé tɔn hwenu e un ɖó xwè wǒ é.

BǏBƐ̌MƐ SINSƐNZƆ́ CE TƆN

Xójlawema mǐtɔn lɛ nɔ nɔ tlɔlɔ hwe ɔ nu, ye nɔ ɖè mɛ̌ sinsɛn nǔvú lɛ, tuto ajɔ̌wiwa tɔn e mɛ nukúnkɛ́n ɖè lɛ é kpo acɛkpikpa ahizinɔ lɛ kpo. Nǔ e mɛ é tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ ɖò 1936 ɔ, sinsɛngán lɛ sísɛ́ mɛ e ɖò tɛnmɛ kpɔ́n nú Tokpɔngán Trinité tɔn wɛ é bɔ é gbɛ́ Watch Tower sín wema lɛ bǐ. Mǐ hwlá wema lɛ, bo kpó ɖò ye zán wɛ kaka jɛ hwenu e ye bǐ vɔ dó é. Mǐ nɔ ɖi zɔnlin nǔjlajla tɔn lɛ, nɔ zán kɛkɛ afɔdókwín nú nǔjlajla lɛ, bo nɔ lɛ́ zán mɛylɔwema lɛ kpo atɛ lɛ kpo. Ðó mǐ zán mɔ̌to funlɛ́ɛnnɔ Tunapuna tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ kpéwú bo ɖekúnnu kaka jɛ fí e tlɛ lín hugǎn ɖò Trinité lɛ é. É nɔ sɔ́ akpakpa mɛ tawun! Ninɔmɛ gbigbɔ tɔn enɛ zɔ́n bɔ un bló baptɛm hwenu e un ɖó xwè 16 é.

Mɔ̌to funlɛ́ɛnnɔ Tunapuna tɔn ɔ

Gǔ e xwédo mǐtɔn ɖu é kpo nǔ enɛ lɛ e jɛ wá yì é kpo zɔ́n bɔ un jló tawun bo na nyí mɛsɛ́dó ɖé. Jlǒ enɛ kpó ɖò gbɛ̀ hwenu e un yì Aruba ɖò 1944 bo gɔ́ nú Nɔví Edmund W. Cummings é. É víví nú mǐ ɖɔ mɛ wǒ wá Flǐn domɛ ɖò 1945. Ðò xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, è ɖó agun nukɔntɔn ɔ ayǐ ɖò tɔtɛntinto ɔ mɛ.

Un ɖò kpɔ́ xá Oris é ɔ, gbɛzán ce lɛ́ ɖó nukɔnyiyi ɖevo

Enɛ gudo zaan ɔ, un ɖekúnnu e ma nyí aca tɔn ǎ é nú azɔ̌gbɛ́ ce e nɔ nyí Oris Williams é. Oris na hwɛjijɔ e syɛn tawun lɛ é dó jɛhun dó sinsɛn-núkplɔnmɛ e è ko kplɔ́n ɛ lɛ é jí. Amɔ̌, gbɔn Biblu kplɔnkplɔn sín yɛkan mɛ ɔ, é kplɔ́n nǔ e Xó Mawu tɔn ɖɔ tawun lɛ é bo bló baptɛm ɖò 5 janvier 1947. Nukɔnmɛ ɔ, mǐ wá yí wǎn nú mǐɖée lobo wlí alɔ. É bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò novembre 1950. Un ɖò kpɔ́ xá Oris é ɔ, gbɛzán ce lɛ́ ɖó nukɔnyiyi ɖevo.

SINSƐNZƆ́ AKPAKPA SƆ́ MƐ TƆN ÐÉ ÐÒ NIGÉRIA

Ðò 1955 ɔ, è ylɔ́ mǐ bɔ mǐ na yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn. Ee nyɛ kpo Oris kpo ɖò nǔ sɔ́ nú wǔjɔmɛ enɛ wɛ é ɔ, mǐ jó azɔ̌ mǐtɔn dó, sà xwé mǐtɔn kpo nǔɖokan ɖevo lɛ kpo bo dó éɖabɔ nú Aruba. Ðò 29 juillet 1956 ɔ, mǐ yí kúnnuɖewema klási 27gɔ́ Galadi tɔn tɔn bɔ è ɖè azɔ̌ nú mǐ dó Nigéria.

Kpo xwédo Betɛli tɔn kpo ɖò Lagos, Nigéria ɖò 1957

Oris kpɔ́n gudo sɛ́dó bo ɖɔ: “Gbigbɔ Jehovah tɔn sixu d’alɔ mɛɖé bɔ é na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ ɖagbe lɛ kpo nyanya lɛ kpo ɖò mɛsɛ́dózɔ́ ɔ mɛ. Asú ce jló na nyí mɛsɛ́dó, nyɛ ka jló gbeɖé ɖ’ayǐ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, un nɔ ba na ɖó xwé ce bo jì vǐ lobo kplɔ́n ye kaka nú ye na sù. Un huzu linlin ce hwenu e un mɔ lě dò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ mya nukún sɔ́ é. Hwenu e mǐ yí kúnnuɖewema Galadi tɔn é ɔ, un kúdeji bǐ mlɛ́mlɛ́ bo na jla wɛnɖagbe ɔ mɛsɛ́dó ɖé ɖɔhun. Ee mǐ byɔ batóo Queen Mary mɛ é ɔ, Worth Thornton e nɔ w’azɔ̌ ɖò azɔ̌xɔsa Nɔví Knorr tɔn é ɖɔ nú mǐ ɖɔ ‘Ali na nyɔ́!’ É lɛ́ ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ na wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli. Bɔ un ɖɔ ‘Céke, eǒ!’ bo gbɔ́ ɖokpo. Amɔ̌, un yawǔ huzu linlin ce bo wá yí wǎn nú Betɛli, bo wà azɔ̌ vovo lɛ ɖò finɛ. Nǔ e sín vivǐ un ɖu tawun é ɖokpo wɛ nyí azɔ̌wiwa ɖò fí e è nɔ yí mɛ ɖè é. Un yí wǎn nú mɛ lɛ bɔ azɔ̌ enɛ nɔ zɔ́n bɔ un nɔ xò gò nɔví Nigéria tɔn lɛ gegě. Mɛ gegě nɔ wá bɔ afúntúntún nɔ vunbla ye, nǔ nɔ cikɔ nú ye, kɔ nɔ xú ye bɔ xovɛ nɔ lɛ́ sin ye. Kpo xomɛhunhun kpo wɛ è nɔ fá kɔ nú ye bo nɔ bló bɔ ayi yetɔn nɔ jɛ dò. Nǔ enɛ lɛ bǐ nyí sinsɛnzɔ́ mímɛ́ ɖé wiwa nú Jehovah; bɔ nǔ e ka nɔ na mì vivo kpo awǎjijɛ kpo é nɛ.” Ɛɛn, azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú mǐ lɛ é bǐ zɔ́n bɔ mǐ yì nukɔn.

Ðò ayiɖeɖayǐ mɛkplékpɔ́mɛ tɔn ɖé hwenu ɖò Trinité ɖò 1961 ɔ, Nɔví Brown ɖɔ nǔ ɖagbe e sín vivǐ é ɖu ɖò Aflika é ɖé lɛ xó nú mǐ. Enɛ gudo ɔ, un ɖɔ lee mǐ ɖò kpɔ́ sù gbɔn wɛ ɖò Nigéria é. Nɔví Brown kplá así kɔ nú mì kpo wanyiyi kpo bo ɖɔ nú Papa ce ɖɔ: “Johnny a kpéwú bo yì Aflika kpɔ́n ǎ, amɔ̌, Woodworth ka yì!” Papa yí gbè bo ɖɔ: “Worth, ɖǒkan d’ewu! Ðǒkan d’ewu!” Wusyɛn e mɛ enɛ lɛ e ko mɔ nǔ kpɔ́n tawun ɖò gbigbɔ lixo é dó lanmɛ nú mì é na hlɔnhlɔn jlǒ e un ɖó bo na wà sinsɛnzɔ́ ce bǐ mlɛ́mlɛ́ é.

William “Bible” Brown kpo asì tɔn Antonia kpo dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ tawun

Ðò 1962 ɔ, è jɔwǔ mì bɔ un na lɛ́ yì klási 37gɔ́ ɔ Galadi tɔn, bo na kplɔ́n nǔ nú sun wǒ. Nɔví Wilfred Gooch ee nyí nukúnkpénuwutɔ́ alaxɔ tɔn ɖò Nigéria hwe ɔ nu é yì klási 38gɔ́ ɔ, bɔ è ɖè azɔ̌ n’i dó Angleterre. Enɛ wu ɔ, un huzu  nukúnkpénuwutɔ́ alaxɔ Nigéria tɔn tɔn. Un xwedó kpɔ́ndéwú Nɔví Brown tɔn bo yì tomɛ azɔn gegě bo tɛ́n kpɔ́n bo tuùn nɔví vívɛ́ Nigéria tɔn lɛ lobo lɛ́ yí wǎn nú ye. Ye ɖó agbaza sín nǔ gegě mɛ e ɖò tò e hun nukún hugǎn lɛ é mɛ lɛ é ɖɔhun ǎ, amɔ̌, awǎjijɛ yetɔn kpo lee nǔ e ye ɖó é nɔ kpé ye sɔ́ é kpo nɔ xlɛ́ nyi wɛn ɖɔ gbɛzán e ɖó nu é ɖé kún nɔ sín akwɛ, alǒ nǔɖokan lɛ wu ó. Ninɔmɛ yetɔn lɛ ɖò mɔ̌ có, é jiwǔ ɖɔ un nɔ mɔ ye bɔ ye nɔ mɛ́, nɔ nɔ tito jí lobo nɔ ɖó sísí nú mɛ tawun ɖò kplé lɛ jí. Nú ye ja kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ ɔ, mɛ gegě nɔ zɔn agbanhún lɛ kpo bolekaja * lɛ kpo mɛ wá; (bolekaja ɔ, mɔ̌to ɖé wɛ nyí mɔ̌, bo nɔ ɖò nuvo bɔ è nɔ bló ɖò ayǐ ɔ jí). Hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ wlan lǒ e nɔ sɔ́ akpakpa mɛ lɛ é dó mɔ̌to enɛ lɛ wu; ɖi: “Téwún téwún wɛ sin nɔ kun bo nɔ huzu agbetawoyo.”

Lǒ enɛ sɔgbe tawun! Gǎn kpɛɖé kpɛɖé e ye mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ dó é xɔ akwɛ; bɔ mǐ nɔ gɔ́ mǐ lɔ tɔn na. Ðò 1974 ɔ, Nigéria huzu tò nukɔntɔn e bɔ dó États-Unis wu bɔ wɛnjlatɔ́ tɔn lɛ yì 100 000 é. Azɔ̌ ɔ yì nukɔn!

Ðò hwenu e nǔ lɛ ɖò nukɔn yì wɛ mɔ̌ é ɔ, Tohwan Nigéria tɔn ɔ gbà nǔ sín 1967 jɛ 1970. Nú sun gegě ɔ, nǔwaɖókpɔ́ ɖě sɔ́ ɖò nɔví mǐtɔn e ɖò akpáxwé Biafra tɔn nú Niger Tɔ̀ ɔ é kpo alaxɔ kpo tɛntin ǎ. Mǐ ka ɖó na hɛn nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn yì nú ye. Lee un ko ɖɔ gbɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ é ɔ, ɖɛxixo kpo jiɖiɖe dó Jehovah wu kpo zɔ́n bɔ mǐ d’asá tɔ̀ ɔ azɔn gegě.

Un nɔ flín tomɛyiyi baɖabaɖa enɛ lɛ e hwenu mǐ nɔ d’asá Niger Tɔ̀ ɔ, bɔ gbɛ̀ mǐtɔn nɔ ɖò axɔ nu, ɖó sɔja adakaxotɔ́ lɛ, azɔn kpo nǔmaɖónukún lɛ kpo wu é kpodo akpakpa sɔ́ mɛ kpo. Nǔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ è ni xò ahwankpá tò ɔ tɔn e xó tɔn ma nyí xó ǎ é zlɛ́, ee ka lɛ́ dó xɛsi hugǎn é wɛ nyí ɖɔ è ni gbɔn Biafra sín akpáxwé e è sú é bo dín. Ðò ninɔmɛ ɖé mɛ ɔ, un dó akló e mɛ mɛ e gosin Asaba bo xwè Onitsha lɛ é ɖè é ɖé ɖò zǎnmɛ, bo gbɔn Niger Tɔ̀ e ɖò adǎn jí é jí lobo xwè wusyɛn dó lanmɛ nú nukúnkpénuwutɔ́ ee ɖò Enugu lɛ é gbé. Ðò tomɛyiyi ɖevo hwenu ɔ, mǐ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛxo agun tɔn lɛ ɖò Aba fí e é ɖò dandan ɖè ɖɔ è ni nɔ cí myɔ lɛ é. Ðò Port Harcourt ɔ, mǐ yawǔ xoɖɛ dó fó kplé mǐtɔn, hwenu e ahwankpá tò ɔ tɔn xò dogbó Biafra tɔn lɛ zlɛ́ ɖò tò ɔ gudo é.

Kplé enɛ lɛ ɖò taji ɖó ye nɔ vɔ́ ganjɛwu na nɔví vívɛ́ mǐtɔn lɛ ɖɔ Jehovah ɖò nukún kpé dó ye wu wɛ kpo wanyiyi kpo, kplé enɛ lɛ nɔ lɛ́ ɖè wě xá ye tawun dó wǔ ɖiɖó zɔ kpo bǔninɔ xó ɔ kpo wu. Nɔví Nigéria tɔn lɛ gbɔn tohwan baɖabaɖa enɛ mɛ dín wuyɛyɛ́-afɔyɛyɛ́. Ye ɖè wanyiyi e nɔ ɖu ɖò wangbɛnúmɛ akɔ tɔn jí é xlɛ́, bo zunfan bǔninɔ yetɔn. Wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí ɖɔ un nɔ kpɔ́ xá ye ɖò mɛtɛnkpɔn enɛ hwenu.

Ðò 1969 ɔ, Nɔví Milton G. Henschel nyí zinkponɔ nú Kpléɖókpɔ́ Akɔjɔkplé tɔn e è bló ɖò Yankee Stadium ɖò New York, bɔ xóta tɔn nyí “Fífá Ðò Ayikúngban Jí” é; ɖó un nyí alɔgɔtɔ́ tɔn wu ɔ, un kplɔ́n nǔ gegě. Enɛ wá dó ganmɛ, ɖó 1970 ɔ, mǐ bló kpléɖókpɔ́ akɔjɔkplé tɔn e xóta tɔn nyí “Mɛ E Ðó Jlǒ Ðagbe lɛ É” é ɖò Lagos ɖò Nigéria. È bló kpléɖókpɔ́ enɛ ɖò tohwan ɔ gudo tlolo; nǔ lɛ bǐ yì ganji, nyɔna Jehovah tɔn kɛɖɛ wɛ ka zɔ́n bɔ nǔ nyí mɔ̌. Gbè 17 mɛ wɛ è bló kpléɖókpɔ́ ɔ dó, azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ. Gbɛtɔ́ 121 128 wɛ wá tɛn tɔn mɛ, bɔ ahwanvu yɔyɔ̌ 3 775 bló baptɛm! Nɔví Knorr kpo Henschel kpo, gɔ́ nú jonɔ e zɔn jɔmɛhun mɛ sín États-Unis kpo Angleterre kpo lɛ é ɖ’ayi wu ɖɔ sín Pantekotu hwenu ɔ, kɛ́n baptɛmblótɔ́ lɛ tɔn enɛ nyí ɖokpo ɖò kɛ́n e yì jǐ hugǎn lɛ é mɛ. Alɔ e un dó bɔ è sɔnǔ nú kpléɖókpɔ́ enɛ é wɛ sixu ko nyí táan e mɛ un ján ɖè hugǎn ɖò gbɛzán ce mɛ é. Wɛnjlatɔ́ lɛ jɛji bɔ é túnflá!

E Kpléɖókpɔ́ akɔjɔkplé tɔn e xóta tɔn nyí “Mɛ E Ðó Jlǒ Ðagbe lɛ É” é dɔn gbɛtɔ́ e nɔ dó gbè vovo 17 é 121 128 ɖó bǔ; Ibonu lɛ lɔ ɖ’emɛ

Nú xwè 30 jɛji ɖò Nigéria ɔ, un ɖu vivǐ sinsɛnzɔ́ elɔ lɛ e un nɔ wà hweɖelɛnu é tɔn tawun: nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́zɔ́ kpo nukúnkpénuwutɔ́ kpɔnla tɔn sín azɔ̌ kpo ɖò Gbadahweji Aflika tɔn. Nú è ɖó ayi mɛsɛ́dó lɛ ɖokpo ɖokpo wu bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɔ, é nɔ sù nukún yetɔn mɛ tawun! É víví nú mǐ tawun ɖɔ mǐ na ye ganjɛwu ɖɔ è kún wɔn ya nú ye ó. Azɔ̌ enɛ kplɔ́n mì ɖɔ ɖiɖexlɛ́ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛ wɛ na zɔ́n bɔ è na d’alɔ ye, bɔ ye na yì nukɔn bo bló bɔ tutoblonunu Jehovah tɔn na kpó ɖò hlɔnhlɔn ɖó wɛ bo na lɛ́ ɖò bǔ.

 Alɔdó Jehovah tɔn kɛɖɛ wɛ zɔ́n bɔ mǐ kpéwú bo ɖí xwi xá tagba e tohwan ɔ kpo azɔn kpo dɔn wá lɛ é. Hwebǐnu wɛ mǐ nɔ mɔ nyɔna Jehovah tɔn céɖécéɖé. Oris ɖɔ:

“Mǐ bǐ wɛ jɛ zǎnsukpɛzɔn azɔn gegě. Gbè ɖokpo ɔ, Worth ba éɖée kpò bɔ è kplá ɛ yì dotóoxwé ɖò Lagos. È ɖɔ nú mì ɖɔ é kún sixu gán ó, amɔ̌ un dókú ɖɔ é gán! Hwenu e é mɔ éɖée mɛ é ɔ, é ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu tɔn sín xó nú dotóo e kpé nukún dó wǔ tɔn é. Nukɔnmɛ ɔ, un kplá Worth bɔ mǐ yì ba dotóo ɔ kpɔ́n, Mɛɖaxó Nwambiwe wɛ, bo d’alɔ ɛ nú é na kplɔ́n Biblu. É yí nǔgbo ɔ, bo wá huzu mɛxo agun tɔn ɖé ɖò Aba. Nyiɖesu d’alɔ mɛ gegě kaka jɛ Malɛnu akowunká lɛ jí bɔ ye huzu Jehovah sɛntɔ́ kanɖodónǔwutɔ́ lɛ. Kplɔ́n e mǐ kplɔ́n bo yí wǎn nú Nigéria nu lɛ, aca yetɔn lɛ, nǔwiwa yetɔn lɛ kpo gbè yetɔn kpo é nyí nǔɖe bɔ mǐ ɖu vivǐ tɔn tawun.”

Nǔkplɔnmɛ ɖevo ɖíe: Bo na dó yì nukɔn ɖò azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú mǐ é mɛ ɖò tò ɖevo mɛ ɔ, mǐ ɖó na kplɔ́n bo yí wǎn nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo, enyi aca yetɔn tlɛ gbɔn vo nú mǐtɔn gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ.

AZƆ̌ YƆYƆ̌ LƐ

Ee mǐ wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli ɖò Nigéria gudo é ɔ, è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo d’así nú mǐ ɖò 1987 bɔ mǐ na nyí mɛsɛ́dó ɖò tɔtɛntinto ɖagbeɖagbe Sainte-Lucie tɔn mɛ ɖò Caraïbes. Azɔ̌ ɖagbe tawun ɖé wɛ, amɔ̌ é lɛ́ ɖó wuvɛ̌ ɖevo lɛ. Ðò Aflika ɔ, sunnu ɖokpo nɔ da asì gegě, amɔ̌ ɖò Sainte-Lucie fí ɔ, wuvɛ̌ ɔ wɛ nyí ɖɔ sunnu kpo nyɔnu kpo ɖé nɔ nɔ kpɔ́ bo ka nɔ wlí alɔ sɔgbe xá sɛ́n ǎ. Xó Mawu tɔn e ɖó hlɔnhlɔn é sísɛ́ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn gegě bɔ ye bló huzuhuzu e jɛxa lɛ é.

Un yí wǎn nú Oris tawun ɖò xwè 68 e mǐ bló ɖó kpɔ́ lɛ é bǐ mɛ

Ee gǎn jɛ vivɔ ɖò mǐ wu jí ɖó xwè mǐtɔn wu é ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ wà nǔ xá mǐ kpo wanyiyi kpo bo sɛ́ mǐ dó hɔ̌nkan gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn ɖò Brooklyn New York, États-Unis ɖò 2005. Ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ, un nɔ dókú nú Jehovah ɖó Oris e é na mì é wu. Ðò 2015 ɔ, kɛntɔ́ mǐtɔn kú ɔ ɖu ɖò jǐ tɔn, bɔ un sixu tinmɛ lee un jɛ dò tɔn sɔ é ǎ. É nyí asì ɖagbe hugǎn ɖé, wanyinamɔ vívɛ́ ɖé. Un yí wǎn n’i tawun ɖò xwè 68 e mǐ bló ɖó kpɔ́ lɛ é bǐ mɛ. Mǐ mɔ ɖɔ nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó awǎjijɛ ɖò xwédo kpo agun ɔ kpo mɛ é wɛ nyí sísí ɖiɖó nú tuto acɛkpikpa tɔn, jlǒ sísɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ, mɛɖéesɔ́hwe kpo sínsɛ́n gbigbɔ tɔn ɖiɖexlɛ́ kpo.

Enyi nǔ e na kú awakanmɛ nú mǐ lɛ é wá ɔ, mǐ nɔ byɔ Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mǐ nú mǐ ni kpó ɖò sinsɛnzɔ́ wà n’i wɛ. Ðó mǐ fɔ́n bo nɔ ɖò huzuhuzu lɛ bló wɛ wutu ɔ, mǐ mɔ ɖɔ nǔ lɛ nɔ ɖò te kpɔ́n wɛ hwebǐnu; bɔ nǔ e nyɔ́ hugǎn é ka lɛ́ kpó ɖò nukɔn ja!—Eza. 60:17; 2 Kɔ. 13:11.

Ðò Trinité-et-Tobago ɔ, Jehovah dó nú azɔ̌ e mɛjitɔ́ ce lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo wà é, enɛ wu ɔ, gbeɖiɖó gudogudo tɔn lɛ xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ 9 892 wɛ xò kpóɖó nú sinsɛn-biblo nǔgbo ɔ. Ðò Aruba ɔ, mɛ gegě wà azɔ̌ bo hɛn agun nukɔntɔn e mɛ un nɔ é lidǒ. Agun 14 wɛ ɖò kan vun wɛ ɖò tɔtɛntinto ɔ mɛ dìn. Ðò Nigéria ɔ, kɛ́n wɛnjlatɔ́ lɛ tɔn jɛji bo huzu ahwan ɖaxó ɖé, bɔ ye yì 381 398. Ðò tɔtɛntinto Sainte-Lucie tɔn mɛ ɔ, gbɛtɔ́ 783 wɛ ɖò gudo nɔ nú Axɔsuɖuto Jehovah tɔn wɛ.

Dìn ɔ, un ɖò xwè ce 90gɔ́ ɔ mɛ. Ðɛhan 92:15 ɖɔ dó mɛ ɖěɖee è tun sɔ́ nyi Jehovah xwégbe lɛ é wu ɖɔ: ‘Ye na bo kpò ɔ, ye nɔ lɛ́ sɛ́n. Gbɛ̀ nɔ kpò ɖò ye wu, ama yetɔn lɛ nɔ ɖò mǔ tɛgbɛ.’ Gbɛ̀ e un zán ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ é sù nukún ce mɛ tawun. Gǔ xɔ akwɛ Klisanwun tɔn e un ɖu é zɔ́n bɔ un sɛn Jehovah bǐ mlɛ́mlɛ́. Xomɛnyínyɔ́ Jehovah tɔn zɔ́n bɔ un “sù ɖò Mawu [ce] sín kɔ́xota.”—Ðɛh. 92:14.

^ akpá. 18 Kpɔ́n Réveillez-vous! 8 juillet 1972 tɔn mɛ, wex. 24-26.