Skip to content

Skip to secondary menu

Yì xosɛxweta ɔ jí

Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn Lɛ

Fɔngbe

Atɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn  |  Décembre 2016

 TAN GBƐZÁN TƆN

Un Sɔ́ Nyɛɖée Dó Bló “Nǔ Bǐ nú Mɛ Bǐ”

Un Sɔ́ Nyɛɖée Dó Bló “Nǔ Bǐ nú Mɛ Bǐ”

“Enyi a bló baptɛm ɔ, na gbɛ́ we jɛn wɛ!” Tɔ́ ce wɛ gblɔ́n adǎn enɛ nú nɔ ce ɖò 1941. É gblɔ́n adǎn enɛ có, nǔ e nɔ ce xwè é jɛn é wà, bo bló baptɛm dó ɖexlɛ́ ɖɔ emi sɔ́ emiɖée jó nú Jehovah Mawu. Tɔ́ ce bló nǔ e é ɖɔ é nugbǒ, bo gbɛ́ nɔ ce. Xwè tantɔn ɖó wɛ jɛn un ɖè hwenɛnu.

SÍN vǔ wɛ è ko dó jlǒ ɖiɖó nú nugbǒ Biblu tɔn dó lanmɛ nú mì. Nɔ ce nɔ yí wema jinjɔn Biblu jí lɛ, bɔ un nɔ gbéjé nǔ e ɖò ye mɛ lɛ é kpɔ́n, ɖò taji ɔ, ɖiɖe lɛ. Tɔ́ ce ba bonu nɔ ce ni ɖɔ xó dó nǔ e kplɔ́n wɛ é ɖé lɛ é jí xá mì ǎ. É ɖò mɔ̌ có, un nɔ ba nǔ dò, bo nɔ kàn nǔ gègě byɔ, enɛ wu ɔ, é nɔ kplɔ́n nǔ xá mì hwenu e tɔ́ ce ma ɖò xwégbe ǎ é. Wǎgbɔ tɔn ɔ, nyì lɔmɔ̌ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ na sɔ́ nyiɖée jó nú Jehovah. Un bló baptɛm ɖò 1943, ɖò Blackpool, Angleterre, hwenu e un ɖó xwè wǒ é.

UN BƐ́ SINSƐNZƆ́ JEHOVAH TƆN

Sín hwe enɛ nu ɔ, nɔ ce kpo nyì kpo jɛ alɔ ɖó ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɖó kpɔ́ jí ɖò gbesisɔmɛ. Mǐ nɔ zán glamafónu lɛ dó xwlé wɛn Biblu tɔn ɔ mɛ lɛ. Glamafónu lɛ nɔ d’agba bo sixu lɛ́ da kilóo ɛnɛ adaɖé mɔ̌. Ðó un nyí yɔkpɔvu ɖé wutu ɔ, dǒ nukún lee na ko cí hwenu e un nɔ ɖò glamafónu enɛ lɛ dɔn kpé wɛ é mɛ kpɔ́n!

Un jló na nyí gbexosin-alijitɔ́ hwenu e un ɖò xwè 14 ɖó wɛ é. Nɔ ce ɖɔ nyì ɖó na tó ɖɔ nú mɛ e nɔ wà devizɔ́ nú nɔví lɛ é hwɛ̌ (è nɔ ylɔ ɖɔ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖò égbé). Nɔví  sunnu ɔ ɖɔ nyì ni tɛnkpɔn bo kplɔ́n azɔ̌ ɖé, bá dó sixu kpé nukún dó nyiɖée wu ɖò sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn ɔ mɛ. Nǔ e un wà é nɛ. Ee un w’azɔ̌ nú xwè wè gudo é ɔ, un lɛ́vɔ ɖɔ xó dó gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɔ wu xá nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖevo. É ɖɔ: “Bɛ̌ kpowun!”

Enɛ wu ɔ, nɔ ce kpo nyì kpo ɖeɖɛ nǔ ɖěɖee mǐ ɖó ɖò xwé e mǐ xá ya é mɛ lɛ é, bo sɛ̀ tɛn yì Middleton ɖò Manchester kpá ɖò Avril 1949, finɛ wɛ mǐ bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɔ ɖè. Sun ɛnɛ gudo ɔ, un sɔ́ nɔví sunnu ɖokpo bɔ nyì kpo é kpo na nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́. Alaxɔ ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni sɛ̀ tɛn yì agun yɔyɔ̌ e è ɖó ayǐ ɖò IrIam é mɛ. Nɔ ce kpo nɔví nyɔnu ɖé kpo wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɔ ɖò agun ɖevo mɛ.

Xwè ce sɔ́ hú 17 ǎ có, è ɖɔ nú nyì kpo azɔ̌gbɛ́ ce kpo ɖɔ mǐ ni nɔ kpé nukún dó kplé lɛ wu, ɖó nɔví sunnu e jɛxa lɛ é nabi ɖé ɖò agun yɔyɔ̌ ɔ mɛ ǎ. Nukɔnmɛ ɔ, è ɖɔ nyì ni sɛ̀ tɛn yì Agun Buxton tɔn mɛ, ɖó wɛnjlatɔ́ nabi ɖé ɖò finɛ ǎ, b’ɛ ɖó hudo. Un nɔ mɔ hwebǐnu ɖɔ nǔ enɛ lɛ e un mɔ kpɔ́n ɖò bǐbɛ̌mɛ lɛ é nyí azɔ̌kplɔnmɛ ɖé nú azɔ̌ e è wá ɖè nú mì ɖò nukɔnmɛ lɛ é.

Nyì kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖò mɛ lɛ ylɔ wɛ nú xóɖiɖɔ agbawungba tɔn ɖé ɖò Rochester, New York, 1953

Ðò 1951 ɔ, un dó alɔ wema mɛ bo na yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Watchtower Galadi Tɔn. Amɔ̌, ɖò Décembre 1952 ɔ, è ylɔ mì bo ɖɔ nyì ni wá wà ahwanzɔ́. Un gbɛ́ bo ɖɔ ɖɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wɛ un nɔ wà, amɔ̌, hwɛɖɔxɔsa ɔ yí gbè nú xó ce ǎ, bo ɖó hwɛ nú mì ɖɔ na sɛ̀n gan nú sunzan ayizɛ́n. Hwenu e  un ɖò gankpa mɛ é ɔ, un mɔ mɛylɔwema ce nú klasi 22gɔ́ wemaxɔmɛ Galadi tɔn tɔn. Ðò Juillet 1953 ɔ, un dó batóo e nɔ nyí Georgic é, bo tunta New York.

Ee un jɛ dɔ̌n é ɔ, un kpéwú bo yì Kpléɖókpɔ́ 1953 tɔn e sín xota nyí Togun Gbɛ̀ Yɔyɔ̌ ɔ Tɔn é. Enɛ gudo ɔ, un dó pípan yì Tofɔligbé Lansing Tɔn, ɖò New York, finɛ wɛ wemaxɔmɛ ɔ ɖè. Ðó gankpa mɛ wɛ un gosin tlolo wutu ɔ, gǒ ce mɛ xú kpɛɖé. Hwenu e un jɛte sín pípan mɛ é ɔ, un ɖó na dó mɔ̌to yì Totaligbé Lansing Tɔn. Un tlɛ ɖó akwɛ kpɛ e na dó sú hǔnkwɛ ɔ na é ǎ, bɔ mɔ̌todotɔ́ ɖevo sí wɛ un gbɔ bo nya ɖè.

È ÐÈ AZƆ̌ NÚ MÌ SƐ́DÓ TOGUDO

Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn ɔ kplɔ́n azɔ̌ mǐ tawun bonu mǐ na “sɔ́ [mǐ]ɖée dó bló nǔ bǐ nú mɛ bǐ” ɖò sinsɛnzɔ́ mɛsɛ́dó tɔn ɔ mɛ. (1 Kɔ. 9:22) È sɛ́ mǐ mɛ atɔn dó Philippines: Paul Bruun, Raymond Leach kpo nyɛ kpo. Mǐ nɔte nú sun gègě cobɔ wema e na na acɛ mǐ bonu mǐ na yì togudo é wá sɔgbe; enɛ gudo ɔ, mǐ dó batóo ɖidó Philippines, bo gbɔn Rotterdam, Xù Mɛditɛlanɛ́ɛ Tɔn, Canal de Suez, Océan Indien, Malaisie kpo Hong Kong kpo; azǎn 47 wɛ mǐ bló ɖò xù jí! Mǐ wá wá Manille ɖò 19 Novembre 1954.

Mɛsɛ́dó gbɛ̌ ce Raymond Leach kpo nyì kpo xɔ azǎn 47 ɖò tɔjihun mɛ yì Philippines

Mǐ ɖó na huzu alɔ sɔgbe xá gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ lɛ, ayǐ yɔyɔ̌ ɖé, kaka jɛ gbè yɔyɔ̌ ɖé jí. É ɖò mɔ̌ có, mǐ mɛ atɔn lɛ bǐ wɛ è sɛ́dó agun e ɖò Quezon City é ɖé mɛ ɖò bǐbɛ̌mɛ, mɛ ɖěɖee nɔ nɔ finɛ lɛ é gègě nɔ dó Glɛnsigbe. Enɛ wu ɔ, ee mǐ bló sun ayizɛ́n gudo é ɔ, gbè e nɔ nyí Tagalog é sín xógbe yɔywɛ ɖé jɛn mǐ tuùn. Azɔ̌ e è ɖè nú mǐ bɔ d’ewu é gbɔ azɔn enɛ.

Gbè ɖokpo ɖò Mai 1955, ee Nɔví Leach kpo nyì kpo gosin kúnnuɖegbe bo wá xwégbe é ɔ, mǐ mɔ wema-sɛ́dó-mɛ ɖé lɛ ɖò xɔ mǐtɔn mɛ. È ɖɔ ɖɔ mǐ na nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn. Xwè 22 ɖó wɛ jɛn un ɖè, amɔ̌, azɔ̌ enɛ hun ali nú mì bɔ un “sɔ́ nyɛɖée dó bló nǔ bǐ nú mɛ bǐ” ɖò ali ɖevo lɛ nu.

Un ɖò xóɖiɖɔ ɖé xwlé mɛ wɛ dó Bicol-Gbè mɛ ɖò kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn ɖé jí

Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ee un nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn é ɔ, un xwlé xóɖiɖɔ ce nukɔntɔn ɔ mɛ ɖò gletoxo ɖé mɛ awǎn lélé. Un wá sè ɖɔ aca wɛ é ko nyí ɖò Philippines hwe enɛ lɛ nu bɔ è nɔ xwlé xóɖiɖɔ agbawungba tɔn lɛ mɛ ɖò agbawungba nugbǒ! Hwenu e un nɔ ɖò agun vovo lɛ ba kpɔ́n wɛ ɖò lɛdo ɔ mɛ é ɔ, un nɔ xwlé xóɖiɖɔ agbawungba tɔn lɛ mɛ ɖò xɔ e sá è nɔ yí jɔ ɖè lɛ é sá, ɖò axi lɛ mɛ, tokpɔnla sín xɔ lɛ nukɔn, fí e è nɔ xò bɔ̌lu alɔsɔ́xo basket ɖè lɛ é, gbɔjɛtɛn lɛ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, ɖò aliklán lɛ. Gbè ɖokpo ɖò San Pablo ɔ, jǐ ɖaxó ɖé d’avaja xóɖiɖɔ e xwlé mɛ wɛ un ɖè ɖò axi mɛ é ɖé mɛ, enɛ wu ɔ, un ɖɔ nú nɔví sunnu e ɖò nukún kpé dó nǔ lɛ wu wɛ lɛ é ɖɔ è na xwlé mɛ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɔ mɛ. Nukɔnmɛ ɔ, nɔví sunnu lɛ kanbyɔ ɖɔ è sixu ɖó gbè tɔn dó kplé agbawungba tɔn tɛnmɛ à jí, ɖó è bló ɖò agbawungba ǎ wutu!

Fí e è na nɔ é nɔ ɖò nɔví lɛ xwégbe jɛn wɛ. Xwé lɛ nɔ nyí nǔ ɖaxó ɖé ǎ có, ye ka nɔ ɖò mimɛ̌ jí hwebǐnu. Kpò wɛ è nɔ ján hwɛhwɛ bo nɔ tɛ́ adɔ̌zan ce ɖ’eji. Ðó wǔlɛkpá lɛ nɔ hwla mɛ̌ sɔmɔ̌ ǎ wutu ɔ, un kplɔ́n bo nɔ nɔ nǔ mɛ bo nɔ lɛwu ɖò agbawungba. Un nɔ dó mɔ̌to yì fí lɛ fí lɛ, bɔ nú un xwè tɔtɛntinto lɛ mɛ hweɖelɛnu ɔ, un nɔ dó akló. Ðò xwè ɖěɖee un dó wà sinsɛnzɔ́ na lɛ é bǐ mɛ ɔ, nyiɖesunɔ ɖó mɔ̌to ce ɖesu lě ǎ.

Azɔ̌wiwa ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ kpo agun lɛ bibakpɔ́n kpo d’alɔ mì bɔ un kplɔ́n Tagalog. Un yì gbè kplɔnkplɔn sín wemaxɔmɛ tlɔlɔ lě kpɔ́n ǎ, amɔ̌, tó ɖiɖó nɔví sunnu lɛ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ kpo kplé lɛ jí kpo wɛ d’alɔ mì bɔ un sè gbè ɔ. Nɔví lɛ jló bo d’alɔ mì bɔ un kplɔ́n, suúlu e ye ɖó dó wutu ce é kpo nǔ e wu ye ɖó ayi é ɖiɖɔ nú mì nyì wɛn kpo sù nukún ce mɛ tawun.

Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, azɔ̌ yɔyɔ̌ lɛ zɔ́n bɔ un ɖó na lɛ́vɔ bló huzuhuzu ɖevo lɛ. Hwenu e Nɔví Nathan Knorr wá ba mǐ kpɔ́n ɖò 1956 é ɔ, è ɖè azɔ̌ nú mì ɖɔ ma kpé nukún dó nǔ e kàn  xójɛɖotozɔ́watɔ́ lɛ é wu ɖò kpléɖókpɔ́ tò tɔn ɔ jí. Un tuùn nǔtí ɖò ali enɛ nu ǎ, mɔ̌ mɛ ɔ, mɛ ɖevo lɛ ɖò gbesisɔmɛ bo kplɔ́n azɔ̌ mì. É kpé xwè ɖokpo ǎ bɔ è lɛ́ bló tuto nú kpléɖókpɔ́ tò tɔn ɖevo, bɔ Nɔví Frederick Franz e nɔ w’azɔ̌ ɖò hɔnkàn mǐtɔn gbɛ̀ ɔ tɔn é wá ba mǐ kpɔ́n. Nyì wɛ nyí nukúnkpénuwutɔ́ kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn, bɔ un mɔ ɖɔ Nɔví Franz nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo nɔ huzu alɔ sɔgbe kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Hwenu e Nɔví Franz ɖò xóɖiɖɔ nú mɛ lɛ bǐ ɔ xwlé mɛ wɛ é ɔ, é dó nǔ e Philippines-nu lɛ ko nɔ dó hwɛhwɛ, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ barong Tagalog é, nǔ enɛ e nɔví lɛ mɔ é hun xomɛ nú ye tawun.

Un ɖó na lɛ́ bló huzuhuzu ɖevo lɛ hwenu e è ɖè mì bɔ un nyí nukúnkpénuwutɔ́ agbegbe tɔn é. Ðò hwe enɛ nu ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ fímu Le bonheur de la société du Monde Nouveau mɛ lɛ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, mǐ nɔ bló mɔ̌ ɖò fí e ɖò agbawungba lɛ é. Hweɖelɛnu ɔ, nùvínúví lɛ nɔ doya nú mǐ. Zogbɛ́n e nɔ wún yɛ lɛ kɔn nyì dǒ wu é wɛ nɔ dɔn ye bɔ ye nɔ ján cí mɛ. Azɔ̌ vo wɛ zogbɛ́n ɔ klɔ́klɔ́ nɔ wá nyí ɖò gudo mɛ! Fímu enɛ lɛ xixlɛ́ nɔ bɔwǔ ɖebǔ ǎ, é ɖò mɔ̌ có, enyi mɛ lɛ mɔ lee wà nǔ gbɔn wɛ tutoblonunu Jehovah tɔn ɖè é ɔ, nǔwiwa yetɔn nɔ hun xomɛ nú mɛ kpɔ́n.

Yɛhwenɔ Katolika tɔn lɛ nɔ gbidi kɔ nú kɔ́mɛgán lɛ ɖɔ ye ni ma na gbè mǐ bonu mǐ ni bló kpléɖókpɔ́ lɛ ó. Alǒ hweɖebǔnu e è ɖò xóɖiɖɔ lɛ xwlé mɛ wɛ ɖò fí ɖé b’ɛ ma lín dó  amísaxɔ yetɔn lɛ ǎ é ɔ, ye nɔ ɖò gankwékwé yetɔn lɛ xò wɛ bá mɔ tɛn dó d’avaja mɛ. É ɖò mɔ̌ có, azɔ̌ ɔ yì nukɔn bɔ mɛ gègě ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ dìn ɖò xá enɛ lɛ mɛ.

AZƆ̌ ÐEVO LƐ BYƆ ÐƆ MÁ BLÓ HUZUHUZU ÐEVO LƐ D’EJI

Ðò 1959 ɔ, un mɔ wema-sɛ́dó-mɛ ɖé b’ɛ ɖɔ nyì ni wá wà sinsɛnzɔ́ ɖò alaxɔ mɛ. Sinsɛnzɔ́ enɛ lɛ́ kplɔ́n nǔ gègě ɖevo lɛ mì. Hweɖelɛnu ɔ, è nɔ sɛ́ mì dó tò ɖevo lɛ mɛ bɔ un nɔ yì wà nukúnkpénuwutɔ́ kpɔnla tɔn sín azɔ̌. Ðò tomɛyiyi enɛ lɛ ɖokpo hwenu ɔ, un xò gò Janet Dumond e nyí mɛsɛ́dó ɖé é ɖò Thaïlande. Mǐ wlan nǔ sɛ́dó mǐɖée lɛ nú táan ɖé, bo wá wlí alɔ ɖò nukɔnmɛ. Mǐ ko ɖu vivǐ sinsɛnzɔ́ awǎjijɛnɔ wiwa ɖó kpɔ́ tɔn nú xwè 51, ɖi asú kpo asì kpo.

Nyì kpo Janet kpo ɖò tɔtɛntinto Philippines tɔn lɛ ɖokpo mɛ

É víví nú mì ɖɔ un ko yì ba togun Jehovah tɔn kpɔ́n ɖò tò vovo 33 mɛ. É sù nukún ce mɛ tawun ɖɔ azɔ̌ e è ɖè nú mì ɖò bǐbɛ̌mɛ lɛ é d’alɔ mì bɔ un ɖí xwi xá wuvɛ̌ ɖěɖee nǔwaɖókpɔ́ xá gbɛtɔ́ vovo mɔhun lɛ hɛn wá lɛ é! Tomɛyiyi enɛ lɛ hun nukún nú mì d’eji, bo lɛ́ d’alɔ mì bɔ un mɔ lee Jehovah nɔ ɖè wanyiyi tɔn xlɛ́ gbɛtɔ́ alɔkpa lɛ bǐ gbɔn é.Mɛ. 10:34, 35.

Mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɖò gbesisɔmɛ

UN KPÒ ÐÒ HUZUHUZU LƐ BLÓ WƐ

Sinsɛnzɔ́wiwa xá nɔví sunnu mǐtɔn lɛ ɖò Philippines víví kpɔ́n! Wɛnjlatɔ́ lɛ sín kɛ́n jɛji yì donu wǒ mɔ̌ dìn hú lee é ɖè hwenu e un jɛ sinsɛnzɔ́ wà jí ɖò finɛ é. Janet kpo nyì kpo kpó ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò alaxɔ Philippines tɔn mɛ ɖò Quezon City. Un ko w’azɔ̌ ɖò togudo hugǎn xwè 60 dìn có, un ɖó na lɛ́ kpó ɖò gbesisɔmɛ bo na huzu sɔgbe kpo nǔ e Jehovah byɔ mì lɛ é kpo. Huzuhuzu yaɖeyaɖe ɖěɖee wá ɖò tutoblonunu lixo lɛ é byɔ ɖɔ mǐ ɖó na nɔ ɖyɔ alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ nú Mawu kpo nɔví mǐtɔn lɛ kpo.

Kɛ́n Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn e ɖò jijɛji wɛ é nɔ na mǐ awǎjijɛ hwebǐnu

Mǐ tɛnkpɔn bo nɔ yí gbè nú nǔ ɖebǔ e mǐ mɔ ɖɔ é sɔgbe kpo jlǒ Jehovah tɔn kpo é, bɔ enɛ nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó wá nú mǐ. Mǐ lɛ́ tɛnkpɔn bo bló huzuhuzu ɖěɖee ɖò dandan lɛ é, bo lɛ́ wà devízɔ́ nú nɔví mǐtɔn lɛ ganji. Nugbǒ ɔ, mǐ kudeji, bo na sɔ́ mǐɖée dó bló “nǔ bǐ nú mɛ bǐ,” kaka jɛ hwenu e Jehovah jló ɖó é.

Mǐ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò alaxɔ mɛ ɖò Quezon City